Τετάρτη 2 Μαρτίου 2011

Με ποιό τρόπο μπορεί να φέρει αποτέλεσμα η "πράσινη ανάπτυξη" σε ενα νομό;

Ο Τάσος Καρκατζέλης τον Απρίλιο του 2010, και ενόψει των Δημοτικών εκλογών του Φθινοπώρου, δημοσίευσε ένα πολύ ενδιαφέρον κείμενο, το οποίο με την άδεια του, παραθέτω σήμερα αυτούσιο. Ο συντάκτης του μελέτησε όλες τις παραμέτρους που μπορούν πραγματικά να φέρουν ανάπτυξη στο νομό Δράμας, μεταξύ των οποίων και τη "Πράσινη  Ανάπτυξη" που προβάλλεται ως πανάκεια εδώ και περίπου ενάμισυ χρόνο, από τη πλειοψηφία των δημοσίων προσώπων που σχετίζονται με θέματα περιφερειακής ανάπτυξης στην Ελλάδα. 

Ας δούμε λοιπόν με νούμερα τι μπορεί να φέρει η πράσινη ανάπτυξη στην Δραμα. Οι δράσεις που αναφέρονται είναι με χρονολογική σειρά και κατά βαθμό ωριμότητας.

Παραγωγή ενέργειας από ηλιακές στέγες
Στον νομό αντιστοιχούν περίπου 1500 ηλιακές στέγες ή 15 MW εγκατεστημένη ισχύς. Αυτά για να εγκατασταθούν θα δημιουργήσουν ένα τζίρο ~58 εκατ € και ~100 θέσεις εργασίας για τα επόμενα 2 χρόνια. Τα λεφτά είτε θα βγούν από τα μπαουλα είτε από δάνεια τραπεζών. Ετησίως θα φέρνουν στον νομό 11 εκατ € για τα επόμενα 25 χρόνια. Το ενδιαφέρον είναι ήδη μεγάλο και σύ το μόνο που έχεις να κάνεις, είναι να ενημερώνεις τους φίλους σου για την δυνατότητα που έχουν να το εγκαταστήσουν.
Εξοικονόμηση ενέργειας/υποκατάσταση καυσίμων.

Μέσα στην πόλη υπάρχουν 400-500 κτίρια που μπορούν να ενταχθούν στο πρόγραμμα «εξοικονομώ κατ’ οίκον». Αλλά 100 κτίρια μπορούν να ενταχθούν στα χωριά. Αν ένα κτίριο κάνει το σύνολο των επεμβάσεων που δικαιούται θα πρέπει να καταβάλλει ένα κόστος 100.000 € εκ των οποίων τα 50.000 θα είναι επιδότηση. Βέβαια στην πρώτη φάση μέχρι τον Σεπτέμβριο δεν θα μπεί σχεδόν κανένα κτίριο, επειδή σίγουρα θα υπάρχουν επιμέρους ιδιοκτήτες που θα αντιδρούν. Μετά το φθινόπωρο όμως, με την έναρξη λειτουργίας των Εταιριών Ενεργειακών Υπηρεσιών (ΕΕΥ), θα μπεί το σύνολο των δικαιούχων, δημιουργώντας ένα τζίρο 50.000.000 €. Επιπλέον θα συντηρηθούν στην οικοδομή ~1000 θέσεις εργασίας για τα έτη 2011-2012.

Οι επεμβάσεις θα εξοικονομήσουν ~5 εκατ ετησίως, αλλά επιπλέον θα αλλάξουν και την όψη της πόλης, καθώς κατά κανόνα θα γίνουν στα παλιά και κακο συντηρημένα κτίρια της. Για τα χωριά είναι επίσης μια καλή ευκαιρία να αποκτήσουν ενιαίο τοπικό «χρώμα», αν συντονιστούν οι κάτοικοί τους.

Παραγωγή ενέργειας από βιομάζα (πριονίδια, υπόλοιπα αγροτικών καλλιεργειών)
Είναι παράλογο σε ένα νομό με τόσα δάση να δοθούν 3-5 εκατ ευρώ για την ανάπτυξη του φυσικού αερίου, όταν με τα ίδια λεφτά μπορούν να δημιουργηθούν 3-5 μονάδες δημιουργίας πέλλετ από πριονίδια/ υπόλοιπα γεωργικών καλλιεργειών. Οι μονάδες αυτές μπορούν να διασπαρθούν μέσα στον νομό και να γίνουν δίπλα σε μονάδες επεξεργασίας ξύλου/αγροτικών καλλιεργειών που ήδη υπάρχουν. Το βασικό τους έσοδο θα είναι από την ξήρανση ζωοτροφών (δες παρακάτω κτηνοτροφία), αλλά ταυτόχρονα θα παρέχουν δωρεάν ηλεκτρική ενέργεια στις μονάδες που τις φιλοξενούν και θα τροφοδοτούν με φτηνότατο καύσιμο όλους τους καυστήρες της υπαίθρου. Ο συνολικός τζίρος τους μπορεί να ξεπερνάει τα 30 εκατ € ετησίως και θα δημιουργήσουν 50-100 επιπλέον μόνιμες θέσεις εργασίας.
 
Θερμοκήπια που θα εκμεταλλεύονται την φτηνή ενέργεια
Η πρότυπη υδροπονική μονάδα πιπεριάς των 100 στρεμμάτων στο Μικροχώρι, έδειξε τον δρόμο που πρέπει να ακολουθήσουμε και έφερε σημαντική τεχνογνωσία και εμπορικές επαφές. Αυτά πρέπει να διαδοθούν στον νομό και να πολλαπλασιαστούν. Με βάση την φτηνή ενέργεια από πριονίδι/βιομάζα, μπορούν να αναπτυχτούν τουλάχιστον 50 μικρότερα θερμοκήπια των 5-30 στρεμμάτων που θα καλύπτουν νέες δυναμικές αγορές. Βασισμένη στην υψηλή σταθερή ποιότητα και σε σύγχρονα εργαλεία μάρκετινγκ τα «Θερμοκήπια Δράμας» κυριάρχησαν σε σκληρές αγορές και έκαναν ΕΠΩΝΥΜΟ το δραμινό πιπέρι, ακόμη και σε υψηλότερη τιμή. Στους δρόμους που χάραξαν και στις αγορές που άνοιξαν, μπορούν πλέον να μπουν και οι μικρότεροι παραγωγοι κάνοντας συμπράξεις/ cluster γύρω τους. Οι νέες μονάδες με επένδυση 30-100 εκατ €, μπορούν να δημιουργήσουν τζίρο 100-300 εκατ € και 100-500 νέες θέσεις εργασίας.
 
Παραγωγή ενέργειας από μικρά υδροηλεκτρικά
Όλα τα βουνά του λεκανοπεδίου διατρέχονται από ανεκμετάλλευτα μικρά ρέματα που καταλήγουν τελικά στον Αγγίτη και από κεί στην θάλασσα. Με ελάχιστο κόστος, μπορούν να δημιουργηθούν μικρά ελεγχόμενα φράγματα με ηλεκτρογεννήτριες που θα παράγουν εκατοντάδες χιλιάδες MWh και ένα εισόδημα αρκετών εκατομμυρίων. Το κόστος θα καταβληθεί από τους ιδιώτες επενδυτές και στο στάδιο της εγκατάστασης του θα δημιουργήσει αρκετές δεκάδες θέσεων εργασίας. Ταυτόχρονα θα δημιουργήσει εκατοντάδες ταμιευτήρες νερού, μετατρέποντας όλα τα κοντινά χωράφια σε ποτιστικά. Πολλοί από αυτούς, που θα έχουν νερό όλο τον χρόνο, θα γίνουν σύντομα υδροβιότοποι που μπορεί αργότερα να αξιοποιηθούν και τουριστικά.

Διαχείριση νερού
Παρά το έντονο φαινόμενο της ερημοποίησης στους άλλους νομούς, η Δράμα επαναπαύεται στο υψηλό υδάτινο δυναμικό της. Ευτυχώς υπο την πίεση των Βρυξελλών αυτό θα αλλάξει στα επόμενα 3-5 χρόνια. Βασικός διαχειριστής σε αυτήν την αλλαγή θα είναι ο φορέας διαχείρισης του υδατικού διαμερίσματος όποιος και είναι αυτός (ΤΟΕΒ ή νέος). Το 80% του νερού πάει στην άρδευση και από αυτό το 80% πάει χαμένο λόγω κακού δικτύου και κακών πρακτικών ποτίσματος. Το κυριότερο εργαλείο λοιπόν θα είναι οι ηλεκτρονικές κάρτες τιμολόγησης που ήδη χρησιμοποιούνται σε κάποιες περιοχές. Αυτές θα επιτρέπουν τα πολλαπλά τιμολόγια και την πλήρη παρακολούθηση του δικτύου. Ετσι πχ στην μεσημεριανή ζώνη που το μισό πότισμα πάει χαμένο, η τιμή μπορεί να είναι 10€/κμ. Στην πρωινή και απογευματινή ζώνη, που ζητάνε όλοι νερό, η τιμή μπορεί να είναι 2€/κμ. Και στην βραδυνή ζώνη, που δεν ζητάει κανένας, η τιμή μπορεί να είναι 0,5 €/κμ. Αρα με την φτηνή εγκατάσταση χρονοπρογραματιστών ποτίσματος, οι αγρότες μπορούν να εξοικονομήσουν μεγάλα ποσά και το δίκτυο να εξισορροπήσει την ζήτηση, εξουδετερώνοντας τις γνωστές διενέξεις με τους υδρονόμους. Από την άλλη οι κάρτες αυτές, θα δείχνουν που υπάρχουν απώλειες και που μπορεί να κλέβουν νερό. Σε συνδυασμό με σταλάκτες και τους ταμιευτήρες που αναφέρθηκαν πριν, αυτά τα μέτρα μπορούν να μειώσουν σοβαρά το νερό που πάει χαμένο στην θάλασσα και να εμπλουτίσουν σημαντικά τον υδροφόρο ορίζοντα.

Δυναμικές εναλλακτικές καλλιέργειες
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η ομάδα παραγωγών οπωροκηπευτικών Αγ. Αθανασίου που υλοποιεί ένα πρόγραμμα 5 εκατ € για την ανάπτυξη της ροδιάς. Η ομάδα συνεργάζεται με 600 παραγωγούς στην ευρύτερη περιοχή και καλλιεργεί 6.000 στρέμματα ροδιές. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει τυποποιητήριο και χυμοποιείο και στην ωριμότητα του σε 2 χρόνια θα φέρνει στην περιοχή έναν τζίρο 7 εκατ € και 10 νέες θέσεις εργασίας. Οι παραγωγοί του είναι εξασφαλισμένοι με πολυετή συμβόλαια ενώ η αγορά που απευθύνεται το προϊόν είναι μεγάλη και συνεχώς επεκτεινόμενη. Τέτοια προϊόντα που μπορούν να αναπτυχθούν με παρόμοιο τρόπο είναι πολλά και δεν θα τα αναφέρω χωριστά καθώς το καθένα έχει τις δικές του ιδιαιτερότητες.
 

Ολοκληρωμένος κύκλος κτηνοτροφίας
Αντί να φεύγει από τον νομό καλαμπόκι με 0,12 € πρέπει να φεύγει βιολογική φέτα με 8 € το κιλό. Μια μονάδα που θα πιάσει τον «Βασιλόπουλο» της Ισπανίας, μπορεί να πουλάει στην παραπάνω τιμή ~5.000 τόνους φέτα, με ετήσιο τζίρο 40 εκατ € και 10 θέσεις εργασίας. Το τυρόγαλο που είναι το κυρίως παραπροϊόν αυτής της μονάδας μπορεί να συντηρεί μια χοιροτροφική μονάδα με τζίρο ~5 εκατ ευρώ. Για να τα παρασκευάσει, θα χρειαστεί 20.000 τόνους γάλα, τυποποιημένης, υψηλής ποιότητας, που μπορεί να πληρώσει και 1,5 €/ κιλό ή ένα τζίρο 30 εκατ €. Αυτά αρκούν για να καλύψουν 200-250 καλά οργανωμένες κτηνοτροφικές μονάδες με συνολικά 1000 θέσεις εργασίας. Οι μονάδες αυτές θα καταναλώσουν ~23.000 τόνους ζωοτροφής κυρίως τριφύλλι και ενσίρωμα καλαμποκιού. Για να παραχθούν στον νομό αυτές οι ποσότητες, θα χρειαστούν 8-10.000 στρέμματα. Για να είναι τυποποιημένη η ποιότητα τους και υψηλή η διατροφική τους αξία, πρέπει να ξηρανθούν σε πέλετ, από τα οργανωμένα ξηραντήρια που αναφέρθηκαν παραπάνω. Η μέση τιμή ξήρανσης θα είναι 70-90 €/τόνο ή ένας τζίρος 16-20 εκατ €. Ο συνολικός κύκλος εργασιών λοιπόν για μία τέτοια μονάδα φτάνει τα 100 εκατ €. Αν σκεφτούμε ότι τέτοια τυροκομεία μπορούν να γίνουν τουλάχιστον 5, καταλαβαίνουμε τι συνολικό κύκλο εργασιών μπορούμε να φέρουμε στον νομό μόνο από ένα προιόν. Το σύνολο των μονάδων που αναφέρονται παραπάνω μπορούν να δημιουργηθούν με επενδύσεις από επιδοτήσεις και τραπεζικά κεφάλαια συνολικού ύψους 400-900 εκατ €.

Ολοκληρωμένος κύκλος τουριστικής ανάπτυξης
Τουρισμός δεν είναι μόνο η Μύκονος και ο Παρνασσός Κάθε χωρίο έχει προς στιγμή κάποια διακριτά σημεία. Γύρω γύρω όμως και σε απόσταση μέχρι 40 χμ από κάθε χωριό έχει τα παρακάτω που μπορούν να αποτελέσουν σημεία έλξης:
Το φαράγγι των Πύργων
Το οροπέδιο με τα άγρια άλογα της Πετρούσας
Το σπήλαιο του Μαρά
Το χιονοδρομικό κέντρο του Φαλακρού
Την έντονη νυχτερινή ζωή της Δράμας
Το μοναστήρι της Εικοσιφίνισσας στις πλαγιές του Παγγαίου
Το αρχαίο θέατρο και τον άριστα διατηρημένο οικισμό των Φιλλίπων
Τις Θερμές πηγές του Παρανεστίου
Το kayak στον Νέστο
Το φράγμα και η λίμνη του Θησαυρού
Το παρθένο δάσος της Σιδηρόνερου

Αυτά πρέπει να διαφημίζονται από όλους μάς έτσι ώστε να τα οικειοποιηθούμε εν μέρει και να τα χρησιμοποιήσουμε σαν δολώματα. Σαν αποκλειστικά δικά μας σημεία μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τον ιππικό και φεστιβαλικό τουρισμό που αναλύθηκαν παραπάνω αλλά και την Παναγία που μπορεί να γίνει πολύ γνωστό σημείο για ανεμοπτερισμό. Βέβαια ας μην βαυκαλιζόμαστε χρειάζεται πολύ δουλειά για να αφήσει ο τουρισμός σοβαρά λεφτά και αυτό πάντα με προϋποθέσεις.  Μπορεί όμως να κάνει γνωστό το χωρίο και να τονώσει το ηθικό των κατοίκων και κυρίως να προωθήσει τα άλλα προϊόντα μας (βλ γαστρονομία και τρόφιμα). Αυτό όμως που οπωσδήποτε χρειάζεται για να πούμε ότι ξεκινάμε είναι να δημιουργηθεί ένας γυναικείος συνεταιρισμός όπως περιγράφω παρακάτω.
 

Τοπική γαστρονομία
Σημείο αιχμής πρέπει να είναι το κρασί το οποίο έχει ήδη βρεί τον δρόμο του και αναπτύσσεται από πολλά ΕΠΩΝΥΜΑ μικρά οινοποιεία. Με βάση το κρασί των οινοποιείων μπορούν να αναδειχτούν και τα συνοδευτικά τυροκομικά/ αλλαντικά (ποντιακά και θρακιώτικά?) πχ καβουρμάς. Το θέμα όμως είναι να αναδείξουμε και την φιλοσοφία ζωής του κρασιού. Το χαλαρά και ανθρώπινα μπορεί εμάς να μας φαίνεται βαρετό και ανούσιο αλλά για τους αστούς και δει της Δ. Ευρώπης είναι τεράστια πολυτέλεια. Και όταν δέχεται να πληρώνει τον βλάχο της Αλαμπάμα για να πετάει τάπες στον Jack Daniels, τότε θα πληρώσει και μάς που στο κάτω κάτω έχουμε και κάτι να του πούμε;  Τα σημεία αυτά της διαφοροποίησης πρέπει να εντοπιστούν και να ξεκαθαριστούν, καταρχήν σε μάς τους ίδιους, καθώς τα ίδια μας τα καταστήματα θα είναι οι πρώτοι διαφημιστές τους. Κατόπιν με μια εντατική εκστρατεία προβολής πρέπει να περάσουν στον έξω κόσμο. Χρηματοδοτήσεις μπορεί να υπάρξουν για ενιαία εταιρική ταυτότητα και κοινά σύμφωνα ποιότητας, αλλά είναι σημαντικό πρώτα οι ίδιες οι εταιρείες να βρουν κοινή γλώσσα επικοινωνίας. 

Ο γυναικείος συνεταιρισμός
Πρέπει να συγκεντρώσει τουλάχιστον 10 γυναίκες από τα κοντινά χωριά εγνωσμένης φήμης για να γίνει μόδα. Δεν είναι ανάγκη να το δούνε μόνο σαν βιοποριστική ανάγκη αλλά και σαν συνεισφορά στο να αναπτύξουμε τον τόπο μας και να κρατήσουμε τα παιδιά μας στο χωριό. Τα προϊόντα τους μπορεί να είναι: Τραχανάς, χυλοπίτες, ποντιακά εδέσματα και αρτοσκευάσματα , σάλτσες, πίτες. τοπικά γλυκά, τζιερ σαρμά κλπ. Το κυριότερο όμως προϊόν τους θα είναι να συντονίζουν την φιλοξενία όσων από μας θέλουν να φέρουν φίλους τους για επίσκεψη. Αυτό μπορεί να γίνει, είτε με φιλοξενία σε κάποιο δικό τους δωμάτιο που περισσεύει, είτε με διαχείριση κάποιου συγγενικού φιλικού σπιτιού που είναι άδειο. Αν αναρωτιέστε που θα τα προωθήσουν, η απάντηση είναι ότι κοινό στόχος, είναι πέρα από το ίδιο το χωριό, είναι οι απόδημοι των διαφόρων χωριών. Είναι πολλοί αυτοί που μπορούν και θέλουν να αγοράσουν αγνά προϊόντα, ενώ παράλληλα θα συνεισφέρουν και στην τοπική οικονομία. Σήμερα όμως δεν τους δίνεται αυτή η ευκαιρία. Αν υπάρξει το όργανο και ο συντονισμός, τότε μπορούν να μπούν όμορφα σταντακια σε όλα τα καταστήματα και ταβέρνες των χωριών. Ετσι και οι ίδιες μπορούν να πολλαπλασιάσουν τις πωλήσεις τους αλλά και τα μαγαζιά μπορούν να δείξουν ότι χρησιμοποιούν τοπικά παραδοσιακά προϊόντα. Στα οργανωτικά ζητήματα που μπορεί να τρομάξουν πολλές, υπάρχουν λύσεις σε όλα τα ζητήματα. Καταρχήν το όλο εγχείρημα μπορεί να χρηματοδοτηθεί τόσο από την γυναικεία επιχειρηματικότητα όσο και από το leader. Στο θέμα της συνεργασίας μεταξύ τους. που είναι φλέγον. μπορούμε να αντιγράψουμε καταστατικά από τόσους επιτυχημένους συνεταιρισμούς (μόνο εγώ ξέρω πάνω από 20). Για το ζήτημα των χώρων εργασίας μπορεί να χρησιμοποιηθεί κάποιο υπάρχον εργαστήριο, κ.ο.κ. Αν δημιουργηθεί ο συνεταιρισμός μπορεί να δικτυωθεί με πάρα πολλές αγροτουριστικές συμπράξεις όπου εκτός από τα προϊόντα τους θα προβάλλουν και το χωριό. Ο τζίρος κάθε συνεταιρισμού μπορεί να φτάσει τα 1-5 εκατ € και να απασχολήσει 5-30 γυναίκες σε κάθε χωριό. Στον νομό «χωράνε» τουλάχιστον 10 τέτοιοι συνεταιρισμοί που θα αξιοποιήσουν αποτελεσματικά τις μικροπαραγωγές κάθε αυλής. Τα περισσευούμενα αυγά, φρούτα και λαχανικά θα μας επιτρέψουν αντί να στέλνουμε σιτάρι με 0,20€ το κιλό να στέλνουμε τραχανά και παξιμάδια με 6€ το κιλό.

Όλα τα παραπάνω είναι υπαρκτές, κοστολογημένες και άμεσα υλοποιήσιμες προτάσεις. Χρειάζονται και υπάρχουν κάποιοι καλοί τεχνοκράτες και επιχειρηματίες για να τις υλοποιήσουν. Μπορείς να τις λοιδορήσεις και να τους βρείς χίλια κουσούρια και προβλήματα στην υλοποίηση τους. Μπορείς όμως και να τις αγκαλιάσεις και να βοηθήσεις με χίλιους τρόπους στο να διαδοθούν και να λυθούν τα όποια προβλήματα. Το τελικό αποτέλεσμα στην πρώτη περίπτωση θα είναι να βουλιάξει τελείως ο τόπος και η χώρα.
Στην δεύτερη περίπτωση αντίθετα θα δημιουργηθούν/ συντηρηθούν χιλιάδες θέσεις εργασίας και τζίρος δισεκατομμυρίων από τα οποία θα επωφεληθούμε τελικά όλοι.


ΣΧΕΤΙΚΟΙ ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ

Σχετικά με τον συντάκτη του άρθρου 
κ. Τάσο Καρκατζέλη

Το προφίλ του κ. Τάσου Καρκατζέλη 
στο facebook (για περεταίρω επικοινωνία)

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου