Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Βιβλίο. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Βιβλίο. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Τρίτη 1 Οκτωβρίου 2024

Lifting the Clouds: Η Τέχνη ως Στήριγμα Υγείας και Ευημερίας


Η τέχνη, εκτός από την αισθητική ευχαρίστηση, προσφέρει αποδεδειγμένα οφέλη στην υγεία και την ευημερία, ιδιαίτερα στους χώρους της ιατρικής. Ένα νέο βιβλίο του φιλανθρωπικού οργανισμού Paintings in Hospitals (PiH) αναδεικνύει τη σημασία της τέχνης στην υποστήριξη ασθενών και ιατρικού προσωπικού. Το βιβλίο "Lifting the Clouds" συγκεντρώνει σχόλια ασθενών και εργαζομένων σε νοσοκομεία και κλινικές του Ηνωμένου Βασιλείου, όπου τα έργα του οργανισμού - που περιλαμβάνουν δημιουργίες καλλιτεχνών όπως οι Andy Warhol, Maggi Hambling και Bridget Riley - προσφέρουν παρηγοριά και έμπνευση.

Για παράδειγμα, ένας ασθενής που υποβάλλεται σε χημειοθεραπεία περιγράφει πόσο όμορφο είναι να βλέπει τέχνη στο χώρο αναμονής, θυμίζοντάς του τη ζωή πέρα από την ασθένεια. Άλλος αναφέρει ότι ο πίνακας "Heavy Seas" του Ken Symonds τού προσφέρει ηρεμία πριν από τα ραντεβού του, ενώ ασθενής σε ψυχιατρική μονάδα τονίζει πως η τέχνη του έδινε ένα διάλειμμα από τη μονότονη καθημερινότητα.

Πέμπτη 9 Απριλίου 2020

The Roman Empire at Bay: Ματιές στα θεμέλια του Κράτους στον Δυτικό Κόσμο

To "The Roman Empire at Bay, AD 180-395 (The Routledge History of the Ancient World" δεν είναι ένα εύκολο ανάγνωσμα, ούτε καν την δεύτερη φορά που θα το διαβάσεις, όπως έκανα εγώ μόλις. 780 πυκνογραμμένες σελίδες με μόνο 4 χάρτες, χωρισμένες σε πέντε κεφάλαια με άξονα την ιδρεύνηση διαφορετικών πτυχών της αυτοκρατορίας παρά με χρονολογική άγκυρα αποτελούν τον σκελετό του τιτάνιου ιστοριογραφικού εγχειρήματος.

Το βιβλίο όμως ανταμείβει όποιον εκτελέσει το "άλμα της πίστης" (leap of faith) και το διαβάσει. Είναι βαθιά ενημερωτικό, ακραία προσωπογραφικό και ενδιαφέρον, για οποιονδήποτε θέλει πραγματικά να καταλάβει την ουσιαστική πολιτισμική συμβολή της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας αλλά και να γνωρίσει την εποχή και τους ανθρώπους της, τις ελπίδες τους, τις δοκιμασίες τους, την εμπειρία της ζωής τους, μέχρι τις πιο μικρές λεπτομέρειες. Σε έναν και μόνο τόμο, καλύπτεται η ουσία των κρίσιμων χρόνων 180-395 μ.Χ., η οποία είδε τη μετατροπή της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας από ένα ενιαίο κράτος με επίκεντρο τη Ρώμη σε μια νέα πολιτεία με δύο πρωτεύουσες και μια νέα θρησκεία την Χριστιανική.

Το βιβλίο ενσωματώνει την κοινωνική και πνευματική ιστορία στην αφήγηση, επιδιώκοντας να διερευνήσει τη σχέση μεταξύ ενδεχόμενων γεγονότων και βαθύτερης δομής. Καλύπτει επίσης μια εκπληκτικά τους εμφύλιους πολέμους μετά τον θάνατο του Commodus, και με ενδιαφέροντα τρόπο την μετατροπή του Κωνσταντίνου και την άφιξη των Γότθων στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Είναι ένα βιβλίο που εξηγεί στον αμύητο και τεκμηριώνει στον μυημένο την επινόηση των δομών του σύγχρονου κράτους, την θεμελίωση του δικανικού συστήματος στον Δυτικό κόσμο, την έννοια του τακτικού στρατού, την εμπλοκή της θρησκευτικής και κοσμικής εξουσίας όπως την βλέπουμε σήμερα, τέλος, την έννοια της μιας Πολιτείας πολύ διαφορετικής από την αρχαιοελληνική, μα ίσως πιο κοντινής στο σκληρό σύγχρονο πολιτικό γίγνεσθαι, ώστε σε κάνει να αναρωτιέσαι για την ουσιαστική προὀδο που έχει επιτύχει από το 395 μ.Χ. και εξής ο πολιτισμός μας.

Κυριακή 5 Απριλίου 2020

Δημητρίου Καμπούρογλου "Ιστορία των Αθηναίων" με πρόσημο προσωπικό

Ο πρώτος τόμος της ανάτυπης έκδοσης
σε τρίτομο της Ιστορίας των Αθηναίων
του Καμπούρολγου, με
τον εσκεμμένα λάνθασμένο τίτλο
του 1959. 

Πριν δύο εβδομάδες, τις πρώτες ημέρες του εθνικού αυτοπεριορισμού μας, άδραξα από την βιβλιοθήκη μου τον ξεφτισμένο και γηραιό πρώτο τόμο της "Ιστορίας των Αθηνών" του Καμπούρογλου (μην  σπεύσετε οι γνωρίζοντες το έργο να με κατηγορήσετε -γνωρίζω ότι ο τίτλος του πρωτοτύπου είναι "Ιστορία των Αθηναίων" και ότι το έργο του γνωστού ακαδημαϊκού αφορα αυτό ακριβώς ως επί το πλείστον, και όχι απλά τον τόπο κατά γεωγραφικό προσδιορισμό). Δυστυχώς, το τρίτομο είναι ανατύπωση των εκδόσεων Παπαδημητρίου του 1959, και όχι το πρωτότυπο έργο, το οποίο ο πατέρας του πατέρα μου απώλεσε κατά την μετακίνηση των βιβλιοθηκών του από την Άμφισσα στο σπίτι του στην Αθήνα, μετά την Κατοχή. Τον Δημήτριο (όπως πάντοτε αποκαλούσε τον συγγραφέα) ο παππούς μου τον είχε δει τελευταία φορά το λίγο πριν την αναχώρηση του από την Αθήνα για την Άμφισσα, όταν ανακοινώθηκε στον ακαδημαϊκό και φίλο του η πρόθεση της κυβέρνησης Μεταξά να φιλοτεχνηθεί και να στηθεί αδριάντας του σε πλατεία των Αθηνών. Ο Δημήτριος Καμπούρογλου πέθανε το 1941 και ο παππούς μου ποτέ δεν βρήκε το γνήσιο έργο με την προσωπική αφιέρωση που αναζητούσε μέχρι το νεκροκρέβατο του το 1981. Στις 14 μετακομίσεις μου, εντός και εκτός Ελλάδας, το τρίτομο διασώθηκε και ανήκει ακόμα στην βιβλιοθήκη μου. 


O πατέρας του πατέρα μου Ευθύμιος Καπράλος εμφανίζεται δεύτερος από
τα αριστερά προς τα δεξιά όπως βλέπουμε την φωτογραφία.
Πηγή: www.amfissahistory.gr
Η λατρεία του παππού μου για τον Καμπουρογλου τον έκανε να μου διαβάζει απο τα βιβλία αυτά. Φυσικά, ούτε το τρίτομο είναι βιβλίο για τετράχρονα, ούτε η ακραία αρχαείζουσα ιδιόλεκτος του είναι ιδιαίτερα αναγνώσιμη. Το περιεχόμενο όμως, εξηγημένο και βαλμένο στα μέτρα κατανόησης ενός μικρού παιδιου κατά την αντίληψη ενός υπερενενηντάχρονου παππού, δημιουργεί μία ενδιαφερουσα διαδικασία συμβολοποίσης -αποσυμβολοποίησης στο μυαλό ενός παιδιού. Άκουγα, ρωτούσα, μου εξηγούσε με δικά του λόγια, συνέχιζε, και η διαδικασία επαναλαβανόταν. Μέχρι την τελική κατάπτωση του και τον θάνατο του στα 6 μου, είχαμε τελειώσει το τρίτομο. Όταν, αργότερα,"ξεκοκκάλισα" τα βιβλία τη οικογενειακής βιβλιοθήκης διάβασα και πολλά από τα βιβλία των παππούδων μου μέχρι τα 15 μου, γραμμένα τα περισσότερα σε μη καθομιλουμένη γλώσσα της εποχής μας, ήμουν αρκετά εξοικειωμένος για να τα βγάλω πέρα με αυτή την ιδιαίτερη γλώσσα. 


Σάββατο 28 Μαρτίου 2020

Η Βλακοκρατία στον δημόσιο χώρο: ένα πολύ παλιό πρόβλημα

Τρια πουλάκια κάθονταν
(στο μαρμάρινο ανδριάντα του Παλαμα στην Ακαδημίας στην Αθήνα)
"Ἡ ἔμφυτος τάσις τοῦ βλακός, ἐξικνουμένη συχνότατα εἰς ἀληθῆ μανίαν ὅπως ἀνήκῃ εἰς ἰσχυρὰς καὶ ὅσον τὸ δυνατὸν περισσοτέρας πάσης φύσεως ὀργανώσεις, ἐξηγεῖται πρώτον μὲν ἐκ τῆς εὐκολίας τῆς ἀγελοποιήσεως, εἰς ἣν μονίμως ὑπόκειται, λόγω ἐλλείψεως ἀτομικότητος (ἐξ οὗ καὶ τὸ μῖσος τοῦ κατὰ τοῦ ἀτόμου καὶ τοῦ ἀτομικισμοῦ), δεύτερον δὲ ἐκ τοῦ ἀτομικοῦ ζῳώδους πανικοῦ, ὑπὸ τοῦ ὁποίου μονίμως κατατρύχεται, ἐκ τοῦ δεδικαιολογημένου φόβου μήπως περιέλθη εἰς τὸ παντὸς εἴδους προλεταριάτον. Ἀποτελεῖ δὲ ἡ τάσις αὕτη ἀμάχητον σχεδὸν τεκμήριον περὶ τοῦ βαθμοῦ τῆς πνευματικῆς του ἀναπηρίας. Τοιουτοτρόπως δημιουργεῖται αὐτόματος συρροὴ βλακῶν εἰς τὰς πάσης φύσεως ὀργανώσεις, αἴτινες, ἐὰν μὲν εἶναι συμφεροντολογικαί, διατηροῦν τουλάχιστον τὴν σοβαρότητα τῶν συμφερόντων των, ἐὰν ὅμως εἶναι «πνευματικαί» περιέρχονται σὺν τῷ χρόνῳ εἰς πλήρη βλακοκρατίαν. [...] Ἂν ὁ βλὰξ καταφεύγει εἰς τὴν ἐπιτηδειότητα λόγω τῶν πενιχρῶν πνευματικῶν τοῦ μέσων ἐκ τῆς αὐτῆς ἐλλείψεως ἀνωτέρων πνευματικῶν μέσων ὠθεῖται καὶ πρὸς τὴν ἀπάτην. Ἀπάτη εἶναι ὡς γνωστὸν ἡ ἀποσιώπησις τῆς ἀληθείας ἢ ἡ παράστασις ψευδῶν πραγμάτων ὡς ἀληθῶν. Ἐξ αὐτοῦ τούτου τοῦ ὁρισμοῦ αὐτῆς συνάγεται ὅτι ἡ ἀπάτη δὲν ἀνάγεται εἰς τὴν εὐφυΐαν τοῦ ἀπατεῶνος, διότι πᾷς ἄνθρωπος δύναται νὰ παραστήσῃ ψευδῶς πράγματα ὡς ἀληθῆ καὶ αὐτὸς οὗτος ὁ βλάξ, ἀλλ᾿ εἰς τὴν εὐπιστίαν τοῦ θύματος. Ὅτι λοιπὸν καταφεύγει εἰς αὐτήν, ὡς διανοητικῶς εὐκολώτερον μέσον ὁ βλὰξ ἐπειδή, στερούμενος εὐφυΐας, εἶναι ἀνίκανος νὰ μεταχειρισθῇ ἔντιμα μέσα, εἶναι αὐτονόητον, διότι ἔντιμα μέσα ὡς δυσκολώτερα, χρησιμοποιεῖ μόνον ὁ κεκτημένος πραγματικὴν ἀτομικὴν ἀξίαν. Ἡ ἀντίληψις αὕτη προέρχεται ἐκ τῆς «θεωρίας» τοῦ βλακὸς περὶ τῆς εὐπιστίας. Εἰθισμένος ὁ βλὰξ νὰ «σκέπτεται» οὐχὶ διὰ τοῦ νοητικοῦ μηχανισμοῦ, ἀλλὰ διὰ χονδροειδῶν ἔξωθεν ἐντυπώσεων, δὲν ἐρευνᾷ τὰς αἰτιοκρατικὰς σχέσεις, ἀλλὰ περιορίζεται εἰς τὸ γεγονὸς μίας ἐπιτυχούσης ἀπάτης, γεγονὸς ἐξ οὗ καὶ μόνου συνάγει τὴν βλακείαν τοῦ θύματος καὶ τὴν εὐφυΐαν τοῦ ἀπατεῶνος." 

Θεωρώ το απόσπασμα εξαιρετικά επίκαιρο ειδικώς, και το κείμενο του Λεμπέση διαχρονικό γενικώς. Απλώς αυτό τον καιρό, του εγκλεισμού στα σπίτια τους των πάσης φύσεως φραπεδόβιων ειδικολόγων της διπλανής πόρτας, μια βόλτα στα Ελληνικά social media μπορεί να το επιβεβαιώσει πέραν πάσης αμφιβολίας. Η προσπάθεια απάντων από την μία να δείξουν ότι είναι εξυπνότεροι, σπουδαιότεροι, πιο πλροφορημένοι, κλπ από τους υπόλοιπους, αφετέρου δε, να ανήκουν και να γίνονται αποδεκτοί ως τετοιοι έχει προκαλέσει ένα τσουνάμι βλακείας, ψέμματος, και γελοιότητας άνευ προηγουμένου. Συνομωσιολάγνες θεωρίες με τις οποίες δεν θα πειθόταν ούτε ανόητο παιδί βρίσκουν άμεσα θιασώτες, στρεψοδικίες και αγελοποίηση αναδεικνύουν κάθε μέρα τον λειτουργικό αναλφαβητισμό που διακατέχει την Ελληνική κοινωνία. Όπως λέει και σύγχρονη νεοελληνική παροιμία "Δεν είχαμε λιγότερους βλάκες παλιότερα, απλώς δεν είχαν τόσα μέσα για να εκτίθενται".

Δευτέρα 24 Φεβρουαρίου 2020

"Αισθητική Θεωρία" του Adorno: η συνέυρεση φιλοσοφίας και τέχνης

Βιβλίο βαρύ, στα όρια του "δυσανάγνωστου", γεμάτο όμως με οξυδερκείς παρατηρήσεις, η "Αισθητική Θεωρία" του Adorno ασχολείται με τις σχέσεις μεταξύ τέχνης και κοινωνίας. Το βιβλίο συντάχθηκε από σημειώσεις του φιλοσόφου των δεκαετιών του '50 και του '60 και εκδόθηκε μετά τον θάνατο του στην δεκαετία του '70. Είναι φανερό ότι αν το είχε εκδώσει ο ίδιος θα είχε φροντίσει τα μέρη που το αποτελούν να βρίσκονται σε μια πιο στιβαρή σύνδεση. Για μένα η μελέτη του διήρκησε σχεδόν 2 μήνες: δεν είναι ένα βιβλίο που διαβάζεται εύκολα. Παρόλα αυτά είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον.

Ο Αντόρνο σκόπευε να χρησιμοποιήσει ως υπότιτλο του βιβλίου έναν αφορισμό του Σλέγκελ: «Σε αυτό που αποκαλείται φιλοσοφία της τέχνης λείπει συνήθως ένα από τα δύο: ή η φιλοσοφία ή η τέχνη». Η Αισθητική θεωρία είναι καρπός αυτής της σπάνιας συνάντησης.

Το σύνολο αυτό μερικών εκατοντάδων παρατηρήσεων έχει ως κοινή βάση την ιδέα ότι η ελευθερία της σύγχρονης τέχνης από περιορισμούς όπως η κηδεμονία της εξουσίας  και των ισχυρών που είχαν μολύνει τις προηγούμενες εποχές της τέχνης οδήγησε στην αυξημένη επίσημη αυτονομία, και ότι αυτή καθαυτή η αυξημένη αυτονομία κουβαλά μαζί της την αυξημένη ευθύνη της τέχνης για την διεύρυνση του κοινωνικού σχολιασμού. Ωστόσο, ο Adorno δεν θεωρεί ότι το απροκάλυπτα πολιτικοποιημένο περιεχόμενο είναι η μέγιστη κρίσιμη δύναμη της τέχνης: μάλλον, πρωταγωνιστεί στον πιο αφηρημένο τύπο "περιεχομένου της αλήθειας". Σε αντίθεση με τον Kant ή την ιδεαλιστική αισθητική, η αισθητική του Adorno εντοπίζει το περιεχόμενο της αλήθειας στο αντικείμενο τέχνης και όχι στην αντίληψη του θέματος. Ένα τέτοιο περιεχόμενο, ωστόσο, επηρεάζεται από την αυτοσυνειδησία της τέχνης στα χέρια της αναγκαίας απόστασης από την κοινωνία, η οποία είναι αντιληπτή σε τέτοιες περιπτώσεις όπως οι δισταγμοί που είναι εγγενείς στη σύγχρονη τέχνη. Το περιεχόμενο της αλήθειας βρίσκεται τελικά στη σχέση μεταξύ των πολλαπλών διαλεκτικών αλληλεπιδράσεων που προκύπτουν από τις θέσεις του έργου σχετικά με το θέμα και τη μεγαλύτερη κοινωνική παράδοση, καθώς και από την εσωτερική διαλεκτική μέσα στο ίδιο το έργο. Σε όλη την έκταση του βιβλίου ο Adorno επαινεί τον δραματουργό Samuel Beckett, στον οποίο είναι αφιερωμένο το έργο.

Δευτέρα 23 Σεπτεμβρίου 2019

Το (κάπως χλιαρό) τέλος του κόσμου σε Αγγλικό κήπο


Είναι ένα βιβλίο που απαιτεί επιμονή.

Στις πρώτες 50 σελίδες δεν βρήκα τίποτε αναγνωρίσιμο από όσα αγαπώ στα βιβλία της Σώτης Τριανταφύλλου. Το υπόλοιπο βιβλίο είναι ενδιαφέρον, αν και συνολικά μοιαζει με ένα κάπως αμήχανο πείραμα διαφορετικής γραφής από το συνηθισμένο της συγγραφέως.

Δεν θα έλεγα σε κανέναν να μην το διαβάσει, ούτε θεωρώ ότι είναι ένα κακό βιβλίο. Μην περιμένετε όμως "Σάββατο βράδυ στην άκρη της πόλης", "Υπόγειο ουρανό", "Εργοστάσιο των μολυβιών", "Άλμπατρος", ούτε καν μια "Φυγή" (για να μην μου πείτε οι πιο ενημερωμένοι ότι συγκρίνω τα ασύγκριτα), διότι θα απογοητευτείτε. άλλοι, θα μπορούσαν να ξεκινήσουν καριέρα με ένα τέτοιο βιβλίο.

Από την Σ.Τ. όμως περιμένουμε καλύτερα.

Πέμπτη 31 Αυγούστου 2017

Πελαντάν: Οι Τέχνες ως Θρησκεία & Φιλοσοφία αδιαχώριστα

Είναι γνωστό σε αρκετούς φίλους μου, που με γνωρίζουν προσωπικά, το ενδιαφέρον μου για την φιλοσοφία του Εσωτερισμού, ιδίως όπως αυτή αναπτύχθηκε την εποχή του αντι-διαφωτισμού, καθώς την θεωρώ εφαλτήριο του μύθου της σύγχρονης εποχής, που, στην δημόσια σφαίρα συνδιαμόρφωσε τις new age αποκρυφιστικές σχολές, και στην ιδιωτική σφαίρα έδειξε μέσα από τον κινηματογράφο, την λογοτεχνία και την τέχνη ότι υπάρχουν και άλλοι δρόμοι στις υπαρξιακές αναζητήσεις από αυτούς για τους οποίους εγγυάται η θρησκεία στον Δυτικό κόσμο. Δεδομένου ότι αυτό το σημείωμα αναφέρεται περισσότερο στο γενικότερο κοινό, το οποίο στην Ελλάδα δεν γνωρίζει απαραίτητα ότι στον Διαφωτισμό υπήρξε μια κοινωνική και ιστορική αντίδραση, ο αντί-διαφωτισμός, που εκδηλώθηκε με ποικίλους τρόπους και από πολλές πλευρές, με διαφορετικά υπόβαθρα, αλλά κυρίως, αποτέλεσε αφορμή για την διεύρυνση της συνδιαλαγής με υπαρξιακά ζητήματα και για μια μεγάλη εξωτερίκευση του Δυτιικού εσωτερισμού, ο ο οποίος έστω και για λίγο, απέκτησε κοινωνική απεύθυνση, εξαγόμενος από τα σαλόνια της αριστοκρατίας, των μυστικών εταιρειών, των αλχημιστικών καταφυγίων και του πιο ελιτίστικου ενδύματος του.

Σε αυτό το πλαίσιο, η ύπαρξη ενός Πελαντάν δεν είναι περίεργη, το καπρίτσιο ενός Θεού ή ενός Εωσφόρου (κατά οποιαδήποτε λεξιλογική ερμηνεία) ή η εμφάνιση ενός Προφήτη για τους Αποκρυφιστές, αλλά η φιλοσοφική εκδήλωση ενός περιεχομένου  που πακτωνόταν και επανεπεξεργαζόταν από την τελευταία περίοδο του Μεσαίωνα μέχρι την εποχή που ο Διαφωτισμός αποφάσισε να καταργήσει τον Μύθο ως άσχετο ή εχθρικό προς την Λογική. Ο αντι-διαφωτισμός, με δυό λόγια και αρκετά απλοποιημένος, εισησγήθηκε ότι υπάρχει μία διαφορετική πραγματικότητα από αυτή που μπορεί να επεξεργαστεί η γυμνή Θετική Σκέψη, η Επιστήμη και η Λογική, η οποία όμως καθορίζει την ψυχή ενός λαού ή ενός συνόλου ανθρώπων, δημιουργεί μία αυτόματη συνοχή στην κοινωνία του και προκαλεί τον οραματισμό του κοινού μέλλοντος του και της επιθυμίας του για εσωτερική βελτίωση, που είναι ουσιαστικά αυτό που θα μπορούσαμε να αποκαλέσουμε Πολιτισμό. Με δυό λόγια εισηγήθηκαν ότι τα "διαμάντια" του Διαφωτισμού καλύπτουν μεν θετικά κάποιες πλευρές της ζωής, αλλά είναι τόσο μονοσήμαντα που καταργούν την ουσία του ζειν και την δυνατότητα των κοινωνιών και κατ' επέκταση του ανθρωπινου πολιτισμού να προοδεύσει πνευματικά. Το ίδιο σύστημα αρχικά βρίσκεται σε συνδιαλαγή με την θρησκεία, την "διαβάζει" όμως διαφορετικά, διότι οι εκκλησίες - εξουσιαστικές δομές θεωρούν ότι ανακόπτουν την δυναμική πνευματική πρόοδο έχοντας αυτοπαγιδευτεί στις χειριστικές φόρμες που δημιούργησαν.

Κατά την αντίληψη μου -η οποία ίσως είναι εσφαλμένη, δεν έγινα ειδικός επειδή διαβάσα μια μελέτη και αναζήτησα συνδέσεις με προηγούμενες σπουδές μου- ο Πελαντάν είναι ένα παιδί της εποχής του, και όχι ένα μεμονομένο φαινόμενο· εντούτοις, το "παιδί" αυτό έκανε μερικά μοναδικά πράγματα: έπραξε δημοσίως, κήρυξε τις ιδέες του ανοικτά στην πλήρη έκταση του, εισηγήθηκε φιλοσοφία αλλά και μυητική διαδικασία ανοικτή σε όλους, και εφάρμοσε το κοινωνικό τμήμα των ιδέων του κατά το μέγιστο, αν όχι κατά το όλο. Έζησε δημόσια όπως εισηγήθηκε και παραδειγμάτισε με μοναδικό τρόπο. Τον Πελαντάν μπορεί να μην τον ήξερα, μέχρι την στιγμή που μου τον σύστησε καλός φίλος εξειδικευμένος σε θέματα εσωτερισμού/αποκρυφισμού, το έργο του όμως επηρέασε στην κυριολεξία κάθε πλευρά του new age που συνομιλεί με την μαζική κουλτούρα μέσω των τεχνών. Είναι σίγουρο στο μυαλό μου ότι ο αντι-διαφωτισμό χρειαζόταν έναν Πελαντάν για να συνοψίσει και να απευθύνει προς τον κόσμο δομημένα αλλα και κατανοητά το όραμα του· είναι εξίσου κατανοητό ότι το όραμα του πως ο κόσμος μπορεί να  οδηγηθεί σε ανώτερη πνευματικότητα, προσωπική και κοινωνική πρόοδο μέσω των Τεχνών έχει επηρεάσει καίρια την εποχή μας. Συνεπώς το βιβλίο της Σάσσας Μεταλληνού-Τσέιτοου έχει μεγαλύτερη απεύθυνση από τους τα σαλόνια του New Age, και μπορεί να αποτελέσει ένα χρήσιμο εφαλτήριο σκέψεων για κάθε ανθρωπο που ασχολείται με τον πολιτισμό. 

Ωστόσο, το βιβλίο έχει κάποια προβλήματα, που, αν και δεν ακυρώνουν την αξία του ως περιεχόμενο, έρευνα και μελέτη, ενοχλούν. Πρώτα απ' όλα το βιβλίο είναι εξαιρετικά άβολα βιβλιοδετημένο, με αποτέλεσμα να πρέπει να "τσακίσεις" την ράχη για να το διαβάσεις άνετα. Αν όμως το κάνεις, η κάκιστη βιβλιοδεσία το διαλύει. Κοινώς είναι ένα εξαιρετικά φτηνιάρικο κατά την παραγωγή του βιβλίο· γνωρίζοντας κάμποσα από τυπογραφία (την έχω σπουδάσει, για όσους δεν με γνωρίζουν προσωπικά) αλλά και από των χώρο των εκδόσεων στην Ελλάδα, αντιλαμβάνομαι ότι αυτό δεν αφορά μόνο τον εκδοτικό οίκο αλλά και τις προτιμήσεις της συγγραφέως, δεδομένου ότι, αν και εκδίδεται από τις εκδόσεις "Αλλωστε" ("αδελφάκι" των εκδόσεων Locus-7 για τους γνωρίζοντες) στην πραγματικότητα φαίνεται να είναι αυτοέκδοση. Δεύτερο ζήτημα είναι η ορθογραφία: το κείμενο χρειάζόταν άγριο editing και διόρθωση πριν εκδοθεί. Αυτό είτε δεν έγινε (δεν αναφέρεται στα βιβλιογραφικά στοιχεία του βιβλίου διορθωτής) είτε έγινε πλημελώς. Το αποτέλεσμα είναι κυρίως το πρώτο 1/3 του βιβλίου και λιγότερο το υπόλοιπο (για άγνωστο σε μένα λόγο) να είναι γεμάτο ορθογραφικά λάθη, παραδρομές πληκτρολόγησης, και αμφισβητούμενη ως εντελώς λάθος χρήση ορισμένων λέξεων που σημαίνουν διαφορετικό πράγμα αππο αυτό για το οποίο χρησιμοποιούνται στα Ελληνικά (π.χ. πάραυτα σημαίνει γρήγορα, άμεσα και βιαστικά, και όχι "παρόλα αυτά")!  Τρίτο ζήτημα είναι η εμμονή της συγγραφέως ότι δεν έχει σημασία στον Αποκρυφισμό του Πελαντάν η ποιότητα της τέχνης αλλά κυρίως τα σύμβολα. Δεν είμαι σε θέση να αμφισβητήσω ότι αυτό ισχύει, ωστόσο είμαι σε θέση να κρίνω ότι ο κύκλος ζωγράφων που στην διάρκεια των τελυταίων αιώνων, αλλά και στον ευρύτατο κύκλο των εικαστικών δημιουργών που ανήκαν στον κύκλο του Πελανταν έχουν αναδειχθεί και αποτελούν φάρους διάδοσης ιδεών υπήρξαν παραπάνω από απλά ανεκτά καλοί αποτυπωτές συμβόλων. Δεν ξέρω αν για την επίτευξη των διαδοχικών συμβολοποιήσεων /αποσυμβολοποιήσεων απαιτείται ή όχι στοιχειώδης αισθητική, ή και αρτιότητα, οι καλλιτέχνες όμως αυτών των κύκλων που έγιναν και παραμένουν γνωστοί υπήρξαν από τους καλύτερους της ανθρωποτητας (π.χ. William Blake, Hieronymous Bosch, Fernand Knopff, Henri Martin, Pierre Amedee Marcel-Beronneau, Carlos Schwabe, Jean Delville, Armand Point και τόσοι άλλοι), αλλά, αφενός ο ίδιος ο Πελαντάν, κατά παραδοχή της συγγραφέως, έδινε αισθητικές και ζωγραφικές οδηγίες αρτιότητας, αφετέρου το μισό βιβλίο της συγγραφεώς κατακυριαρχείται κατά το πρώτο μισό του πονήματός της από όχι και τόσο χρήσιμες πολλές παρεκβάσεις, για να δικαιολογήσουν την ύπαρξη της εικονογράφησης με πίνακες της, για τους οποίους μάλιστα έχουμε ήδη διαβάσει για την σπουδαιότητας τους σε ειδικό δεύτερο προλογικό σημείωμα, αλλά και με κάθε ευκαιρία, όπως και στις λεζάντες που τις συνοδεύουν. Κατατείνω ότι η υπερβολική σεμνοτυφία δεν είναι απαραίτητα αρετή, αλλά η σε τέτοιον βαθμό αυτοπροβολή, η συγγραφέας, αν μη τι άλλο ως έχουσα σπουδάσει μεταξύ άλλων "Επικοινωνιολογία" (sic), θα έπρεπε να καταλαβαίνει ότι φέρνει το αντίθετο αποτέλεσμα του προσδοκώμενου όταν ο αποδέκτης της είναι ο σκεπτόμενος άνθρωπος στον οποίο είμαι σίγουρος ότι απευθύνεται. 

Εν κατακλείδι, το βιβλίο είναι εξαιρετικά χρήσιμο σε όποιον έχει αναζητήσεις -φιλοσοφικές, ερευνητικές, ή προσωπικέςὔπαρξιακές-πάνω σε αυτά τα αντικείμενα, όπως επίσης σε καλλιτέχνες που έχουν υπαρξιακές αναζητήσεις, καθώς μας γνωρίζει έναν σημαντικό διανοητή ᾱν και με  εκλεκτικές συγγένειες με τον εσωτερισμό, ο οποίος στην πραγματικότητα είναι μέλος της οικογένειας της σύγχρονης διανόησης ακόμα και εαν δεν αντιμετωπίζεται πάντοτε έτσι στην δημόσια σφαίρα. Ως βιβλίο έχει αδυναμίες, τις οποίες όμως, αφενός  η εξαιρετική έρευνα της Σάσσας Μεταλληνού-Τσέιτοου, αφετέρου δε η ανυπαρξία στα ελληνικά ή τα αγγλικά βιβλιογραφίας για τον Πελαντάν, μας υποχρεώνει εν τέλει να αγνοήσουμε.

Δευτέρα 28 Αυγούστου 2017

William Blake - Οι γάμοι του ουρανού και της κόλασης (μτφρ. Χάρη Βλαβιανού, 1997)


Το χαρτόδετο, μόλις 107 σελίδων βιβλίο ανήκει στην βιβλιοθήκη μου από το 1997 οπότε εκδόθηκε. Αντίθετα, με νεότερη έκδοση του εκδ. οίκου Νεφέλη, που είναι δερματόδετη και εκδόθηκε μόλις το 2014, η συγκεκριμένη αν και θεωρείται υποδεέστερη ποιοτικά (με βάση βιβλιοδετικά κριτήρια και όχι το περιεχόμενο της) είναι πλέον δυσέυρετη. Σε κάθε περίπτωση το περιεχόμενο του βιβλίου που ξαναδιάβασα προχθές, με προτρέπει να σας ενθαρρύνω να το μελετήσετε, σε όποια έκδοση το βρείτε. Ενας σημαντικός λόγος που συνηγορεί υπέρ αυτού είναι ο πρόλογος του Χάρη Βλαβιανού, ο οποίος είναι παράλληλα βιογραφία και μοναδική κριτική προσέγγιση του William Blake και του έργου του. Επίσης, με προτρέπει να σας ενθαρρύνω σχετικά η μεταφραστική άποψη του: προτίμησε να διατηρήσει κατά το δυνατό το πνεύμα του πρωτοτύπου, ουσιαστικά διευκολύνοντας τον αναγνώστη να διαβάσει ο ίδιος τις παρατιθέμενες χαλκογραφίες, και, όχι να φέρει μέσω τις μετάφρασης το κείμενο στα μέτρα του, φλερτάρωντας την προσωπική του κοσμαντίληψη, όπως έκανε ο κατα τα άλλα σημαντικός λόγιος Ζήσιμος Λορεντζάτος, στην πρώτη απόπειρα κυκλοφορίας του βιβλίου στα Ελληνικά την δεκαετία του '50.

Θέτοντας το θέμα σε διάλογο στο Facebook (δες ΕΔΩ), συζητήσαμε με φίλους ενδιαφέρουσες διαφορετικές οπτικές γωνίες από την δική μου, που ίσως σας ενδιαφέρουν εξίσου, δείτε τις.

Κυριακή 30 Οκτωβρίου 2016

Το ηλεκτρονικό περιοδικό 24grammata.com μετατρέπεται σε Εκδοτικό Οίκο

Το ηλεκτρονικό περιοδικό 24grammata.com, από το Μάρτη του 2012, φιλοξενεί επιλεγμένα ηλεκτρονικά λογοτεχνικά, ιστορικά κ.λ.π. βιβλία συγγραφέων / αυτοεκδοτών, στα πλαίσια της σειράς «εν-καινώ» (δείτε την πρόσκληση τους ΕΔΩ). Κρίνοντας από την ανταπόκριση των δημιουργών, πολλοί των οποίων βρήκαν μια διέξοδο στην έκδοση του έργου τους , αλλά και του πολύ μεγάλου αριθμού των αναγνωστών, η εν λόγω εκδοτική μας παρέμβαση αξιολογείται ως εξαιρετικά επιτυχημένη. Μέχρι σήμερα, στα πλαίσια της εν λόγω σειράς έχουν εκδοθεί 166 βιβλία.

Ανεξάρτητα της ανωτέρω εκδοτικής δραστηριότητας, το ηλεκτρονικό περιοδικό 24grammata.com, από τα τέλη του Οκτώβρη 2016, για να καλύψει περαιτέρω εκδοτικές ανάγκες δημιουργών, ίδρυσε εκδοτικό οίκο, με την επωνυμία «24γραμμάτα», με σκοπό την ηλεκτρονική (μέσω του 24grammata.com) ή /και έντυπη έκδοση αυστηρά επιλεγμένων φιλολογικών, λογοτεχνικών, ιστορικών κ.λ.π. βιβλίων. Την επιμέλεια των έντυπων και ηλεκτρονικών εκδόσεων έχει ο Γιώργος Πρίμπας και σύμβουλος έκδοσης θα είναι ο Απόστολος Θηβαίος Τα βιβλία που θα εκδίδονται μέσω του εκδοτικού οίκου «24γράμματα» θα επιμελούνται από εξειδικευμένο φιλόλογο /επιμελητή εκδόσεων. Πέραν της ηλεκτρονικής και έντυπης έκδοσης τα βιβλία θα εκδίδονται – κάτι που συμβαίνει για πρώτη φορά στην Ελλάδα – και στην επίσημη ελληνική γλώσσα τυφλών (Ελληνικός κώδικας Μπράιγ). Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε ηλεκτρονικά στο info@24grammata.com.

Τετάρτη 19 Οκτωβρίου 2016

In girum imus nocte et consumimur igni

Συνόδευσε την διαδρομή μου με τρένο Θεσσαλονίκη - Αθήνα της 19ης Οκτωβρίου. Εντάσσεται στα γενιότερα (ξανα)διαβάσματα της εποχής για τους Καταστασιακους, τους Λεττριστές και λοιπά κινήματα, που επιχειρώ αυτή την εποχή. Αν και η κριτική που ασκεί στον κινηματογράφο θα έλεγε κανείς ότι είναι ελαφρώς παρωχημένη, πιστεύω ότι παραμένει επίκαιρη ως προς το συστημικό μέρος κάθε έκφρασης της μαζικής κουλτούρας, όπως και της Τέχνης, στον βαθμό που εντάσσεται σε αυτή. Πρόκειται για σενάριο της ομώνυμης ταινίας. Ενδιαφέρουσα κριτικήν προσέγγιση έχει γράψει η Βανεσσα Θεοδωροπουλου στην ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ πριν 5-6 χρόνια, το οποιο έχω κρατήσει στο αρχείο μου και παραθέτω αυτούσιο.

Τον Ιούνιο του 1952, ο εικοσάχρονος τότε Γκι Ντεμπόρ (1931-1994), κάνει την είσοδό του στο χώρο της παριζιάνικης πρωτοπορίας, με μια ταινία που σήμερα θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε ως το πρώτο «καταστασιακό» μανιφέστο. Πρόκειται για τα «Ουρλιαχτά για χάρη του Σαντ», εβδομήντα πέντε λεπτά χωρίς καθόλου εικόνες παρά μονάχα ομιλίες και σιωπές, ενώ η οθόνη περνάει διαδοχικά από το λευκό φως στο σκοτάδι, με αποκορύφωμα το διασημότερο black-out της ιστορίας του σινεμά, μια τελική εντελώς σιωπηλή και σκοτεινή σεκάνς διάρκειας 24 λεπτών. Μια φωνή μας πληροφορεί ότι πριν ακόμα ξεκινήσει η προβολή, ο Γκι-Ερνέστ Ντεμπόρ θα ανέβαινε στη σκηνή για να αναγγείλει: «Δεν υπάρχει ταινία. Ο κινηματογράφος έχει πεθάνει. Δεν γίνεται να υπάρξουν πια ταινίες. Ας περάσουμε, εάν θέλετε, στη συζήτηση».

Μια νέα εποχή αναβίωσης του πειραματισμού και του προβληματισμού γύρω από το νόημα και τη χρήση των καλλιτεχνικών μέσων είχε ξεκινήσει. Αντιστρέφοντας τη συνήθη πορεία κάθε καλλιτέχνη από την αναπαράσταση στην άρνησή της, ο Ντεμπόρ κάνει το ντεμπούτο του με μια καθολική άρνηση της εικόνας που δεν μπορεί παρά να μας φέρει στο νου τούς αφορισμούς περί εξάντλησης της ζωγραφικής, και τα λευκά και μαύρα τετράγωνα του σουπρεματιστή Καζιμίρ Μάλεβιτς.

Δευτέρα 26 Σεπτεμβρίου 2016

Ο καθρέφτης βλέπει μόνο το τελευταίο μου πρόσωπο

"Με τον συμμαθητή που πέθανε πριν από 45 χρόνια χωρίς να προλάβει να μεγαλώσει αισθάνομαι συνομήλικος. Οι παλιοί μου καθηγητές όμως είναι 'οι γέροι', όπως τους αποκαλούσαμε όλους, παραμένουν γέροι στην μνήμη μου, παρόλο που οι πιο μεγάλοι από αυτούς ήταν στην ηλικία που είμαι εγώ τώρα που γράφω αυτά εδώ. Αισθανόμαστε πάντα πιο νέοι από όσο είμαστε. Μέσα μου φέρω τα προηγούμενα πρόσωπα μου, όπως το δέντρο φέρει τους ετήσιους δακτύλιους του. Είναι το σύνολο των εαυτών μου. Ο καθρέφτης βλέπει μόνο το τελευταίο μου πρόσωπο, εγώ γνωρίζω όλα τα προηγούμενα".

Ο Tomas Tranströmer (προφέρεται Τούμας Τράνστρεμερ) ήταν γνωστός Σουηδός ποιητής, ψυχολόγος και μεταφραστής. Το αυτοβιογραφικό τούτο βιβλιαράκι το "τσίμπησα" μια μέρα που επισκέφτηκα το αγαπημένο μου βιβλιοπωλείο "Σαιξπηρικόν" στην Θεσσαλονίκη, οι εκδόσεις του οποίου το έχουν εκδώσει έτσι κι αλλιώς. Μάλλον λιτό ως προς τα εκφραστικά μέσα -πολλοί θα πουν: "ελαφρύ", και θα είναι τόσο λάθος- το βιβλίο περιέχει διάσπαρτα  ψήγματα υπαρξιακής φιλοσοφίας διατυπωμένα στην πορεία της ζωής, αποπνέοντας γαλήνη και αυτογνωσία. Κατά μία έννοια, και αυτό το βιβλίο είναι αναπόφευγα ποιητικό, χωρίς να περιέχει ίχνος στίχου...

Tomas Tranströmer, Οι μνήμες με βλέπουν, Εκδ. Σαιξπηρικόν, Θεσσαλονίκη 2014, 
ISBN 978-960-9517-51-5

Δευτέρα 5 Σεπτεμβρίου 2016

Homo Ludens / Ο Παίζων Άνθρωπος

Ο Δανός ιστορικός Johan Huizinga προτεινε το 1938 μια αλλόκοτη θεωρία. Εισηγήθηκε πως βασικός μορφοποιητικός παράγοντας του ανθρώπινου πολιτισμού είναι το παιχνίδι, πως τελικά ο άνθρωπος ίσως από την φύση του να μην είναι στην πραγματικότητα κατασκευαστής (homo faber) ή σοφός (homo sapiens), αλλά παιγνιώδης. Το πλήρες κείμενο είναι συναρπαστικό. Σε αυτό δεν έχει σημασία η άφιξη μας στον προορισμό, όσο ο δρόμος. Οι σκέψεις που αναπτύσσει τόσο ως προς την ανάλυση όσο και ως προς τον παραγωγικό συλλογισμό του ο Huizinga  είναι ενδιαφέρουσες, οξυδερκέστατες, σχεδόν απολαυστικές. Χωρίς καμία διάθεση υποτίμησης της μετάφρασης στα Ελληνικά που κυκλοφορεί στο -αν και δυσέυρετο πλέον- βιβλίο των εκδόσεων Γνώση, σε μετάφραση των Στέφανου Ροζάνη & Γεράσιμου Λυκιαρδόπουλου, αν εμπιστεύεστε τα αγγλικά σας θα σας πρότεινα να το διαβάσετε στο πρωτότυπο, από ΕΔΩ.

Στο κείμενο του Huizinga εξετάζει συνολικά κάθε είδος παιχνιδιού ως σύστημα, με την επιρροή που έχει επί των παικτών αλλά και με την επιρροή / τον ρόλο που αναλαμβάνουν οι παίκτες σε αυτό. Ορισμένως εξeτάζει το παίζειν ως πρακτική, ιεροτελεστία, κοινό μυστικό, διαδικασία του ανήκειν, ενηλικίωση, πεδίο ανάπτυξης εξουσιαστικών σχέσεων, πραγμάτωσης της ελευθερίας, και κατά πολλές άλλες παραμέτους, οι οποίες, αν και αρχικά μπορεί να μοιάζουν αντίθετες, καταληκτικά ο αναγνώστης αντιλαμβάνεται ότι στις σπάνιες εκείνες περιπτώσεις που είναι αντίρροπες και όχι συμπληρωματικές, τελικά βοηθούν και υποστηλώνουν την ισοροπία, ακολουθώντας με τρόπο θαυμαστό αυτή καθαυτή την ουσία του ανθρώπινου πολιτισμού. Το παιχνίδι είναι εθελοντική δραστηριότητα που εκτελείται εντός συγκεκριμένων χρονικών και χρονικών ορίων, σύμφωνα με τους κανόνες που είναι ελεύθερα αποδεκτοί αλλά απολύτως δεσμευτικοί, έχοντας ως στόχο τον εαυτό του και συνοδεύεται από ένα αίσθημα έντασης, χαράς και συνείδησης ότι είναι "διαφορετικό" από την κοινωνική και ψυχολογική νόρμα που ορίζει την καθημερινότητα, χωρίς να αποκλείει την ένταξη στο χρονικό της πλαίσιο.

Σε αναζήτηση της φύσης του παιχνιδιού
Η εθελοντική φύση του παιχνιδιού είναι σε αντίθεση με την ακούσια φύση των πράξεων που πρέπει να κάνουμε για την επιβίωση. Αυτό είναι προφανές σε εργασίες όπως η πλύση ή η καλλιέργεια των καλλιεργειών, αλλά είναι λιγότερο προφανές όταν αρχίζουμε να εξετάζουμε «παιχνιδιάρχες» δραστηριότητες όπως η τέχνη ή η τέχνη που απαιτούν εργασία ή κατάρτιση. Ο Huizinga συζητά αυτό το θέμα στη διάκριση μεταξύ των μουσικών (τεχνών) και των πλαστικών (χειροτεχνίας) για να υποστηρίξει ότι ενώ η απόδοση είναι ένα είδος ελεύθερου παιχνιδιού το οποίο μπορεί να βασιστεί σε εμπειρογνωμοσύνη και κατάρτιση, η δουλειά είναι κατάρτιση ή χειροτεχνία. Σε αυτή τη διάκριση, η απεικόνιση μιας ζωγραφικής μπορεί να είναι παιχνίδι, αλλά η παραγωγή της είναι εργασία.

Επιπλέον, όταν μπαίνουμε στο παιχνίδι, συμφωνούμε να παίζουμε με ρητούς ή σιωπηρούς κανόνες, οι οποίοι συχνά διαφέρουν από αυτούς που κανονικά ακολουθούμε. Αυτοί οι κανόνες είναι κανόνες συμπεριφοράς καθώς και σημαντικής σημασίας. Για παράδειγμα, η ιδέα της ανάληψης στροφών και ο καθένας να έχει τη σειρά του να ενεργήσει ή να μιλήσει είναι ένας συχνός άγραφος κανόνας των περισσότερων συνομιλιακών παιχνιδιών. Η χρήση των φυσικών μαρκών για να αντιπροσωπεύσουν τη δράση είναι ένας ακόμη συχνός κανόνας, μαζί με λεπτομέρειες όπως πόσες μάρκες έχει ο παίκτης και πώς μπορούν να εκτελεστούν οι ενέργειες μέσω αυτών.

Μάλιστα, παρατηρεί ο Huizinga, η  κατάργηση του παιχνιδιού ως ξεχωριστής πρακτικής συνδέεται στενά με την κατανόηση της συγκεκριμένης τάξης και των δεσμευτικών κανόνων του παιχνιδιού. Όταν συμφωνούμε με τον περιορισμό των κανόνων, συμφωνούμε επίσης ότι αυτοί οι περιορισμοί θα ισχύουν μόνο για κάποιο χρονικό διάστημα ή / και τόπο. Επιτρέπουμε στον εαυτό μας την ελευθερία να βγαίνουμε εκτός αυτού του χώρου ή του χρόνου, είτε χαμένος είτε νικητής, και να επιστρέψουμε σε ένα διαφορετικό σύνολο κανόνων συμπεριφοράς. Όσοι παραβιάζουν τα όρια είναι περιφρονημένοι, αδέλφια ή βάρβαροι και αποκλείονται γρήγορα.

Άλλωστε, όταν παίζουμε, γνωρίζουμε ξεκάθαρα ότι αυτό που κάνουμε δεν είναι «συνηθισμένη ζωή», αν και μπορούμε να μιμούμε τις καθημερινές δραστηριότητες. Ζούμε σε έναν διαφορετικό «πνευματικό κόσμο» όπου μπορεί να υπάρξουν συνέπειες σε αυτό που κάνουμε, αλλά αυτές οι συνέπειες συνήθως ακολουθούν διαφορετικούς κανόνες. Αυτός είναι ένας από τους κύριους λόγους για τους οποίους το παιχνίδι μπορεί να είναι τόσο ικανοποιητικό, καθώς ορισμένες φορές χρειάζεται να εισέλθουμε σε ένα χώρο όπου οι κανόνες είναι διαφορετικοί από την καθημερινή ζωή - δικαιότεροι ή σαφέστεροι, προκειμένου να διερευνηθεί γιατί ορισμένες πρακτικές ήταν επιτυχείς ή ανεπιτυχείς.

Εξάλλου, ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία του παιχνιδιού είναι το διακύβευμα. Παρόλο που το παιχνίδι και η ανάληψη κινδύνου αναγνωρίζονται από τον Huizinga ως το κλειδί για την κατανόηση της έντασης και του ενθουσιασμού του παιχνιδιού, το παιχνίδι είναι ωστόσο μη σκόπιμο. Ο Huizinga συγκρίνει τα επαγγελματικά και ερασιτεχνικά αθλήματα από αυτή την άποψη, υπογραμμίζοντας ότι μόλις το παιχνίδι ενός παιχνιδιού υποταχθεί σε ένα ουσιαστικό ενδιαφέρον, δεν μπορεί πλέον να θεωρηθεί ως καθαρό παιχνίδι. Εντούτοις, σε συνδυασμό με την έννοια του μαγικού κύκλου, εξακολουθεί να είναι δυνατό να αναγνωριστεί το παιχνίδι ως έχον σοβαρές και ουσιαστικές συνέπειες χωρίς αναπόφευκτα να ακυρώσει την κατάστασή του. Είναι σημαντικό ότι, παρόλο που η ικανοποίηση είναι βασική για το παιχνίδι, ο ορισμός του Huizinga δεν στηρίζεται αποκλειστικά σε μια ψυχολογική προοπτική του παιχνιδιού ως παράγοντας «αίσθησης» δέσμευσης (ή ροής) ως καθοριστικού παράγοντα.

Ο Johan Huizinga ήταν γλωσσολόγος και ιστορικός με έδρα το πανεπιστήμιο του Leiden όταν έγραψε τον Homo Ludens στη δεκαετία του 1930. Ενδιαφερόταν ιδιαίτερα για τις συμπεριφορές της εθνοτικής ζωής στις μεσαιωνικές, αναγεννησιακές και ύστερες μπαρόκ περιόδους, και σημείωσε την τάση τους προς το παιχνίδι. Ωστόσο, στους ακαδημαϊκούς κύκλους των Κάτω Χωρών ήταν μια αμφιλεγόμενη προσωπικότητα. Παρ 'όλα αυτά, οι αντι-ναζιστικές ενέργειες που είχε πάρει στη δεκαετία του 1930 και αργότερα επικρίσεις για την κατοχή των Κάτω Χωρών τον είχαν κρατήσει το 1942 και στη συνέχεια αρνήθηκε να του δώσει άδεια να επιστρέψει στο Λάιντεν. Πέθανε το 1945.

Το Homo Ludens είναι ένα βιβλίο της εποχής που διαρκούσαν οι επαναστάσεις στην διανόηση, της εποχής που η διανόηση και οι επαναστάσεις της έτειναν πραγματικά να είναι κτήμα όλων. Αν ένα από τα βασικά ιδανικά σας είναι η γνησιότητα των σχέσεων, η παιγνιώδης συμπεριφορά, αν το χιούμορ και ο αυτοσαρκασμός παίζει πρωταρχικό ρόλο στην ζωή σας, κι αν μια λεπτή ισοροπία μεταξύ σοβαρότητας με πράγματα που άλλοι θεωρούν ασήμαντα, και της κριτικής και ελαφρώς  σαρκαστικής διάθεσης για πράγματα που οι πολλοί παίρνουν πολύ στα σοβαρά νομίζετε ότι είναι μια από τις βασικές σας αρετές, το βιβλίο αυτό εισηγείται μια θεώρηση του κόσμου που πρέπει να διαβάσετε. 

Σάββατο 16 Ιανουαρίου 2016

Άκου (και αυτό) ανθρωπάκο

Υπάρχει ένα μεγάλο πλεονέκτημα όταν σχολιάζεις μια παράσταση που είδες στην τελευταία ημέρα της, ότι, πρακτικά, φροντίζεις για την υστεροφημία της και, επιπλπεόν, για το μέλλον των συντελεστών της. Ετσι λοιπόν δεν θα μπορούσα να παραλείψω τούτη την μικρή σημείωση για την δραματοποιημένη εκδοχή του "Άκου Ανθρωπάκο" του Βίλχελμ Ράιχ που παρακολούθησα με ενδιαφέρον, παιγμένο από τις Μαρία - Φανή Ψαθά, Όλγα Νικολαΐδου, Δέσποινα - Μαρίνα Σαμαρά. Θεωρώ ότι συγχαρητήρια αξίζουν σε όλες για το ισοροπημένο παίξιμο τους, ενώ, στην Δέσποινα - Μαρίνα Σαμαρά ταιριάζει ακόμα μεγαλύτερος έπαινος για την θεατρική διασκευή και την σκηνοθεσία. Ο μοναδικός παράταιρος της παρέας ήταν ο Στέλιος Βασιλικός, του οποίου ο ρόλος επεφύλαξε το προνόμιο να μην μπορώ να τον κρίνω για την δραματική του απόδοση, καθώς η σκηνοθέτης θέλησε να μας τον παρουσιάσει ως επί σκηνής ζωγράφο (ελπίζω ειλικρινά να έχει διαλέξει ένα επάγγελμα που να του ταιριάζει περισσότερο στον κανονικό του βίο). Προσωπικά θα παρακολουθούσα κι άλλη παράσταση του σχήματος αν τους ξαναπετύχαινα, και θα προσπαθήσω να θυμάμαι τα ονόματα τους.

Αν θέλετε να διαβάσετε περισσότερα για την παράσταση θα το κάνετε ΕΔΩ, ενώ για το πρωτότυπο έργο του Ράιχ θα σας συμβούλευα να επισκεφτείτε ένα καλό βιβλιοπωλείο. Είναι από τα βιβλία που κανείς πρέπει οπωσδήποτε να έχει διαβάσει στην ζωή του αν θεωρεί τον εαυτό του σκεπτόμενο πολίτη. 

Τρίτη 24 Νοεμβρίου 2015

The cats of Ulthar

"
It is said that in Ulthar, which lies beyond the river Skai, no man may kill a cat; and this I can verily believe as I gaze upon him who sitteth purring before the fire. For the cat is cryptic, and close to strange things which men cannot see. He is the soul of antique Aegyptus, and bearer of tales from forgotten cities in Meroë and Ophir. He is the kin of the jungle’s lords, and heir to the secrets of hoary and sinister Africa. The Sphinx is his cousin, and he speaks her language; but he is more ancient than the Sphinx, and remembers that which she hath forgotten.
     In Ulthar, before ever the burgesses forbade the killing of cats, there dwelt an old cotter and his wife who delighted to trap and slay the cats of their neighbours. Why they did this I know not; save that many hate the voice of the cat in the night, and take it ill that cats should run stealthily about yards and gardens at twilight. But whatever the reason, this old man and woman took pleasure in trapping and slaying every cat which came near to their hovel; and from some of the sounds heard after dark, many villagers fancied that the manner of slaying was exceedingly peculiar. But the villagers did not discuss such things with the old man and his wife; because of the habitual expression on the withered faces of the two, and because their cottage was so small and so darkly hidden under spreading oaks at the back of a neglected yard. In truth, much as the owners of cats hated these odd folk, they feared them more; and instead of berating them as brutal assassins, merely took care that no cherished pet or mouser should stray toward the remote hovel under the dark trees. When through some unavoidable oversight a cat was missed, and sounds heard after dark, the loser would lament impotently; or console himself by thanking Fate that it was not one of his children who had thus vanished. For the people of Ulthar were simple, and knew not whence it is all cats first came.
     One day a caravan of strange wanderers from the South entered the narrow cobbled streets of Ulthar. Dark wanderers they were, and unlike the other roving folk who passed through the village twice every year. In the market-place they told fortunes for silver, and bought gay beads from the merchants. What was the land of these wanderers none could tell; but it was seen that they were given to strange prayers, and that they had painted on the sides of their wagons strange figures with human bodies and the heads of cats, hawks, rams, and lions. And the leader of the caravan wore a head-dress with two horns and a curious disc betwixt the horns.
     There was in this singular caravan a little boy with no father or mother, but only a tiny black kitten to cherish. The plague had not been kind to him, yet had left him this small furry thing to mitigate his sorrow; and when one is very young, one can find great relief in the lively antics of a black kitten. So the boy whom the dark people called Menes smiled more often than he wept as he sate playing with his graceful kitten on the steps of an oddly painted wagon.
     On the third morning of the wanderers’ stay in Ulthar, Menes could not find his kitten; and as he sobbed aloud in the market-place certain villagers told him of the old man and his wife, and of sounds heard in the night. And when he heard these things his sobbing gave place to meditation, and finally to prayer. He stretched out his arms toward the sun and prayed in a tongue no villager could understand; though indeed the villagers did not try very hard to understand, since their attention was mostly taken up by the sky and the odd shapes the clouds were assuming. It was very peculiar, but as the little boy uttered his petition there seemed to form overhead the shadowy, nebulous figures of exotic things; of hybrid creatures crowned with horn-flanked discs. Nature is full of such illusions to impress the imaginative.
     That night the wanderers left Ulthar, and were never seen again. And the householders were troubled when they noticed that in all the village there was not a cat to be found. From each hearth the familiar cat had vanished; cats large and small, black, grey, striped, yellow, and white. Old Kranon, the burgomaster, swore that the dark folk had taken the cats away in revenge for the killing of Menes’ kitten; and cursed the caravan and the little boy. But Nith, the lean notary, declared that the old cotter and his wife were more likely persons to suspect; for their hatred of cats was notorious and increasingly bold. Still, no one durst complain to the sinister couple; even when little Atal, the innkeeper’s son, vowed that he had at twilight seen all the cats of Ulthar in that accursed yard under the trees, pacing very slowly and solemnly in a circle around the cottage, two abreast, as if in performance of some unheard-of rite of beasts. The villagers did not know how much to believe from so small a boy; and though they feared that the evil pair had charmed the cats to their death, they preferred not to chide the old cotter till they met him outside his dark and repellent yard.
     So Ulthar went to sleep in vain anger; and when the people awaked at dawn—behold! every cat was back at his accustomed hearth! Large and small, black, grey, striped, yellow, and white, none was missing. Very sleek and fat did the cats appear, and sonorous with purring content. The citizens talked with one another of the affair, and marvelled not a little. Old Kranon again insisted that it was the dark folk who had taken them, since cats did not return alive from the cottage of the ancient man and his wife. But all agreed on one thing: that the refusal of all the cats to eat their portions of meat or drink their saucers of milk was exceedingly curious. And for two whole days the sleek, lazy cats of Ulthar would touch no food, but only doze by the fire or in the sun.
     It was fully a week before the villagers noticed that no lights were appearing at dusk in the windows of the cottage under the trees. Then the lean Nith remarked that no one had seen the old man or his wife since the night the cats were away. In another week the burgomaster decided to overcome his fears and call at the strangely silent dwelling as a matter of duty, though in so doing he was careful to take with him Shang the blacksmith and Thul the cutter of stone as witnesses. And when they had broken down the frail door they found only this: two cleanly picked human skeletons on the earthen floor, and a number of singular beetles crawling in the shadowy corners.
     There was subsequently much talk among the burgesses of Ulthar. Zath, the coroner, disputed at length with Nith, the lean notary; and Kranon and Shang and Thul were overwhelmed with questions. Even little Atal, the innkeeper’s son, was closely questioned and given a sweetmeat as reward. They talked of the old cotter and his wife, of the caravan of dark wanderers, of small Menes and his black kitten, of the prayer of Menes and of the sky during that prayer, of the doings of the cats on the night the caravan left, and of what was later found in the cottage under the dark trees in the repellent yard.
     And in the end the burgesses passed that remarkable law which is told of by traders in Hatheg and discussed by travellers in Nir; namely, that in Ulthar no man may kill a cat.
"
Μια εικοσάχρονη αμερικανίδα έκλεψε -όπως μου είπε- το βιβλίο από ένα καφενείο που το βρήκε παρατημένο, στην Φλώρινα. Κάποιος το είχε ξεχάσει σ' ενα τραπέζι. Ετσι, μια βαρετή διαδρομή επιστροφής χθες, συμπεριέλαβε μια γοητευτική γατοϊστορία ενός από τους πιο αγαπημένους μου συγγραφείς, του H.P. Lovercraft....

Πέμπτη 12 Νοεμβρίου 2015

Βιβλίο | Πολιτικός εξτρεμισμός στις Δημοκρατίες


«Μια πρωτότυπη διάσταση σε ένα κλασικό αλλά πάντα επίκαιρο παράδοξο με το οποίο έρχονται αντιμέτωπες οι φιλελεύθερες δημοκρατίες: τον βαθμό στον οποίο το πολιτικό σύστημα θα πρέπει να δείξει ανοχή σε κόμματα που εμφανίζονται μισαλλόδοξα στον πολιτικό ή κοινωνικό πλουραλισμό. Ενώ τα εμπειρικά παραδείγματα εστιάζουν στα εξτρεμιστικά κόμματα στην Ευρώπη, το εννοιολογικό πλαίσιο επεκτείνεται πέρα από αυτές τις συγκεκριμένες περιπτώσεις τόσο σε εκκολαπτόμενες όσο και σε εδραιωμένες δημοκρατίες». 
Benjamin Bowyer, Civic Engagement Research Group, Mills College

Η αστάθεια στο ακροδεξιό τμήμα του ελληνικού πολιτικού φάσματος ήρθε αντιμέτωπη με μια παράλληλη κίνηση στο ακροαριστερό τμήμα, όπου ο αυτοαποκαλούμενος αντισυστημικός Συνασπισμός της Ριζοσπαστικής Αριστεράς (ΣΥΡΙΖΑ) ανήλθε γρήγορα στη θέση του δεύτερου μεγαλύτερου κόμματος στο ελληνικό κοινοβούλιο το 2012. Η επιτυχία της ελληνικής ακροαριστεράς, που εμφανίστηκε με τον δικό της αντικυβερνητικό, αντιευρωπαϊκό λαϊκισμό, πυροδοτεί τα σχόλια ότι ο εξτρεμισμός μπορεί να μην αποτελεί αποκλειστικό χαρακτηριστικό των δεξιών άκρων.

Στη σύγχρονη Ελλάδα, επομένως, μας προσφέρεται μια ευκαιρία να καταγράψουμε και να αξιολογήσουμε τις στρατηγικές επιλογές που έκαναν εκείνοι που αγωνίζονται να αντιδράσουν στην εκλογική επιτυχία δυνάμεων που κάποτε βρίσκονταν εκτός του κομματικού συστήματος.
Η παρατήρηση των επόμενων κινήσεων του πολιτικού κατεστημένου της Ελλάδας είναι βέβαιο ότι θα συνοδεύεται από θερμές αντιπαραθέσεις, και θα προσφέρει στους ειδικούς της συγκριτικής μελέτης νέα δεδομένα για τον έλεγχο της θεωρητικής γνώσης σχετικά με τη συμπεριφορά των κομμάτων και των ελίτ υπό πίεση. Το πιο σημαντικό είναι ότι θα προσφέρει νέες γνώσεις σχετικά με τις συνέπειες –τόσο επιδιωκόμενες όσο και απροσδόκητες– των εναλλακτικών προσπαθειών των δημοκρατιών να πολεμήσουν τις οργανωμένες μορφές μισαλλοδοξίας. Μέσω της μετάφρασης αυτού του βιβλίου για τον πολιτικό εξτρεμισμό στις δημοκρατίες στα ελληνικά, ελπίζουμε να αποτελέσουμε έναν σύνδεσμο ανάμεσα σε εκείνους που εστιάζουν στις ραγδαίες εξελίξεις στην Ελλάδα και στην ευρύτερη διεθνική έρευνα σχετικά με ένα από τα πιο οδυνηρά παράδοξα της δημοκρατίας… δηλαδή αυτό που δημιουργείται από την απαίτηση να ανεχτεί τη μισαλλοδοξία.

Για να δείτε τα περιεχόμενα και να διαβάσετε την εισαγωγή του βιβλίου:
http://www.epikentro.gr/index.php?isbn=9789604586127

ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΕΞΤΡΕΜΙΣΜΟΣ ΣΤΙΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΕΣ
Η καταπολέμηση της μισαλλοδοξίας

William M. Downs
Πρόλογος: Πέτρος Παπασαραντόπουλος

Σάββατο 7 Νοεμβρίου 2015

Αρκτικός Κύκλος

Με τον Dan Brown με συνδέουν σχέσεις πάθους και λάθους. Όποιος ανοίξει το χρονικό των σχέσεων μας θα διαβάσει δυνατά συναισθήματα, όπως οργή, αποστροφή, θυμό και αιτιάσεις του εαυτού και φίλων. Διάβασα τον "Κώδικα Ντα Βίντσι" και μετά, είχα τον μαζοχισμό να προχωρήσω σε ανάγνωση των "Πεφωτισμένων". Πέρασαν 5-6 χρόνια. Έχων σώας τας φρένας και σε πείσμα της νεοελληνικής αναθεώρησης του αρχαιοελληνικού ρητού "Το τρις εξαμαρτείν ουκ ανδρός σοφού" ολοκλήρωσα την ανάγνωση χθες του "Αρκτικού Κύκλου". Το βιβλίο είναι σχεδόν ενδιαφέρον και σίγουρα από αυτά που διαβάζεις ή μονορούφι ή καθόλου (με σαφώς ισχυρότερο τον πειρασμό της δεύτερης επιλογής). Η γραφή είναι καθαρά κινηματογραφική και λιγότερο παιδαριώδης από τους Πεφωτισμένους, ενώ τα επιμέρους στοιχεία επειδή είναι καθαρά τεχνολογικά και όχι λογοκλοπές από τα ιερατικά κείμενα των πιο παράξενων αιρέσεων που μπόρεσε να βρει -όπως συμβαίνει στον Κώδικα- είναι ενδιαφέροντα για καθέναν που τον γοητεύουν οι ανοικτές θάλασσες. Αν θα 'θελα να ενδώσω σε συγκρίσεις, θα έλεγα ότι μέσα στις 3 ημέρες που μου πήρε η 8ωρη ανάγνωση του είδα ένα ωραίο blockbuster, που, αν και δεν μου άφησε τροφή για σκέψη, τουλάχιστον με διασκέδασε επαρκώς ώστε να μην έχω την ροπή να αναφωνήσω ένα από εκείνα τα χαρακτηριστικά "Που με έμπλεξες!" που άκουσαν οι φίλοι όταν μου έδωσαν τα δύο προαναφερθέντα ανοσιουργήματα του συγγραφέα! Κατά την γνώμη μου, ο συγγραφέας δύναται να γράψει κάτι καλό. Ευτυχώς όμως για το κοινό του δεν το κάνει: θα κινδύνευε θανάσιμα να το απογοήτεύσει τόσο...

Βιβλιογραφικό στίγμα: Αρκτικός κύκλος, Dan Brown, Μετάφραση: Χρήστος Καψάλης, Εκδοτικός Οίκος Α. Α. Λιβάνη, 2005 644 σελ., ISBN 960-14-1024-4, ISBN-13 978-960-14-1024-1

Τρίτη 14 Ιουλίου 2015

Συνωμοσία!

Ένα βιβλίο σε μετάφραση – επιμέλεια Αναστασίας Ηλιαδέλη μπορεί να  φανεί εξαιρετικά χρήσιμο στον Έλληνα αναγνώστη του καιρού της Κρίσης, καθώς, ασχολείται συστηματικά με την εξήγηση / αποδόμηση της Συνωμοσίας, ως κοινωνικοπολιτικού φαινομένου. Σημειώνεται στην παρουσίαση του:  "Από την 11η Σεπτεμβρίου 2001 μέχρι την τρομοκρατική επίθεση στο Charlie Hebdo και το τρομοκρατικό αντισημιτικό χτύπημα στο εβραϊκό παντοπωλείο στο Παρίσι, οι «θεωρίες της συνωμοσίας», με την αποφασιστική μεσολάβηση του Διαδικτύου και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, γνωρίζουν ιδιαίτερη άνθηση. Ανασυγκροτούν και ανανεώνουν μια μανιχαϊκή κοσμοαντίληψη, έναν σκοταδιστικό τρόπο σκέψης και δράσης, απειλητικό για τις δημοκρατικές και πλουραλιστικές κοινωνίες.  Στο παρόν πολύ πρόσφατο δοκίμιό του, ο φιλόσοφος, ιστορικός των ιδεών και πολιτολόγος, Πιέρ-Αντρέ Ταγκιέφ (Pierre-André Taguieff), διευθυντής ερευνών στο CNRS, εκθέτοντας με απλό, κριτικό και συνοπτικό τρόπο όλες τις θεωρητικές επεξεργασίες και έρευνες, έως τις πλέον πρόσφατες, περί «συνωμοσιολογίας», αναλύει τα χαρακτηριστικά της, την «λογική» και τους μυστικοποιητικούς μηχανισμούς της, τα πρόσωπά της και τον λόγο της. Αναδεικνύει την ιδεολογική της προσφορά, αλλά και μια ορισμένη κοινωνική ζήτηση για εξ αποκαλύψεως «αλήθειες», που «μας κρύβουν οι ισχυροί», νέες απατηλές βεβαιότητες εν μέσω μιας χαώδους κίνησης του παγκοσμιοποιημένου κόσμου μας. Παλιά και νέα συνωμοσιολογία: από τους Ιλουμινάτι, την Γαλλική Επανάσταση, το αντισημιτικό πλαστογράφημα των «Πρωτοκόλλων των Σοφών της Σιών» και τις μεταμορφώσεις του, μέχρι την 11η Σεπτεμβρίου και τις επιθέσεις στο Charlie Hebdo, περνώντας, μεταξύ άλλων, από την διεθνή οικονομική κρίση του 2007-2008, την υπόθεση WikiLeaks, τις τρομοκρατικές αντισημιτικές επιθέσεις στην Τουλούζη, την ακροδεξιά αλλά και αριστερή συνωμοσιολαγνεία, το πολυσχιδές λαϊκιστικό, εθνικιστικό και αντισημιτικό τους φαντασιακό, τον εξτρεμισμό, τον ριζοσπαστικό ισλαμισμό, την υπόθεση Ντομινίκ Στρος-Καν, τις επιδημίες, ακόμα και τους «ψεκασμούς»".

Ο Π.-Α. Ταγκιέφ, συγγραφέας σημαντικών βιβλίων και άρθρων για τις «θεωρίες της συνωμοσίας», σέρνει το περίγραμμα του νέου συνωμοσιολογικού μύθου, των αδιάκοπων μεταμορφώσεών του, που κατασκευάζουν έναν «δαιμονικό», έναν «απόλυτο εχθρό». Στηριζόμενος στο συνθετικό απόσταγμα έγκυρων διεθνών ακαδημαϊκών ερευνών και μελετών, εμπλουτίζει δικές του προωθημένες αναλυτικές επεξεργασίες, αποκωδικοποιώντας τα νέα είδη, εντοπίζοντας τους νέους φορείς και τα ακροατήριά τους, τα νέα μέσα και τα νέα πεδία της συνωμοσιολογικής αφήγησης, προτείνοντας τρόπους αντιμετώπισης της.

Το βιβλίο εκδίδεται από τις εκδόσεις ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ και έχει ISBN 9789604586035. 

Δευτέρα 6 Απριλίου 2015

Κάλβος & Κάλβο: Δύο χώρες - μία διάλεκτος

Ενδιαφέρον πρωινό "τηλεγράφημα"  του Β. Χατζηβασιλείου στην ιστοσελίδα του ΑΠΕ-ΜΠΕ, αναφέρει: "Σύγχρονος του Σολωμού, ο Ανδρέας Κάλβος γεννήθηκε το 1792 στη Ζάκυνθο. Το 1802 ο πατέρας του εγκαταστάθηκε στο Λιβόρνο της Ιταλίας. Μεγαλώνοντας, ταξίδεψε στην Πίζα και τη Φλωρεντία ενώ γνωρίστηκε και έγινε φίλος με τον Ούγκο Φόσκολο, τον πιο γνωστό ποιητή της Ιταλίας εκείνη την εποχή. Ο Κάλβος μπήκε στο κίνημα των Καρμπονάρων και συνελήφθη το 1821. Το 1824 εκδίδει τη «Λύρα», μια συλλογή δέκα ωδών. Οι ωδές του σχεδόν αμέσως μεταφράζονται και στα γαλλικά και γνωρίζουν ιδιαίτερα επαινετική αποδοχή. Στις αρχές του 1825 ο Κάλβος πηγαίνει στο Παρίσι, όπου έναν χρόνο αργότερα δημοσιεύει ακόμα δέκα ωδές, με οικονομική ενίσχυση των φιλελλήνων, τα «Λυρικά». Μεταξύ 1826 και 1827 διδάσκει στην Ιόνιο Ακαδημία. Το 1852 παντρεύεται με τη Charlotte Wadams, στο παρθεναγωγείο της οποίας στο Λάουθ θα διδάξει μέχρι το τέλος της ζωής του, το 1869.   «Ο έλληνας ποιητής Κάλβος έχει τα εννοιολογικά, τα ιδεολογικά και τα αισθητικά του θεμέλια στον ιταλό Κάλβο: από την επαφή με τον κόσμο των Καρμπονάρων μέχρι την ποιητική του γλώσσα», λέει σε συνέντευξή του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο ιστορικός Δημήτρης Αρβανιτάκης με αφορμή τη δίτομη αλληλογραφία του Κάλβου, που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις του Μουσείου Μπενάκη ως πρώτο μέρος των Απάντων του των οποίων η ολοκλήρωση θα ακολουθήσει προσεχώς. Ο Δ. Αρβανιτάκης έχει επιμεληθεί, μεταφράσει και σχολιάσει εξαντλητικά την αλληλογραφία ενώ έχει δημοσιεύσει δύο ακόμα μελέτες για τον Κάλβο, που τιτλοφορούνται «Απολογία της αυτοκτονίας» και «Στον δρόμο για τις πατρίδες». Η πρώτη εξετάζει ένα νεανικό κείμενο του Κάλβου ενώ η δεύτερη έχει ως θέμα της τη ζωή των ιταλών εξορίστων του Λονδίνου. «Ο Κάλβος ήταν ασυνεπής αλληλογράφος ενώ πλάι σε αυτό θα πρέπει να συνυπολογίσουμε το γεγονός πως πολλές επιστολές του έχουν χαθεί. Έχουν, αντίθετα, διασωθεί πολλές από τις επιστολές των αλληλογράφων του και μέσα από αυτές μαθαίνουμε πολλά όχι μόνο για το κλίμα και τη νοοτροπία της εποχής του, αλλά και για τον τρόπο με τον οποίο διαμορφώθηκε τόσο στο ιταλικό όσο και στο βρετανικό του περιβάλλον», προσθέτει ο Δ. Αρβανιτάκης".

Παρασκευή 3 Απριλίου 2015

Ταξίδι στην όμορφη χώρα

Αν και με ελαφρά αργοπορία, είχα την τύχη να διέλθω αυτές τις μέρες  τις σελίδες μία εξαιρετικής ποιητικής ανθολογίας, το δίχως άλλο, εξαιρετικά μεταφρασμένης, από τα ιταλικά. Ο λόγος για το "Ανθολογία Ιταλικής Ποίησης-Ταξίδι στην όμορφη χώρα" (Εκδ. Οδός Πανός). Αναζητώντας ποιός άλλος έχει γράψει για το βιβλίο, προτείνοντας το, έπεσα σε μια ωραία παρουσίαση της ιστοσελίδας "Hellenic Poetry", που σας ενθαρρύνω να διαβάσετε ΕΔΩ.

Τρίτη 24 Φεβρουαρίου 2015

Ο δρόμος προς την αναδόμηση της κοινωνίας που δεν επελέγη

"Στις 20 Ιουλίου 1960, θα κυκλοφορήσει στο Παρίσι το κοινό κείμενο των Πιέρ Κανζύερ και Γκυ Ντεμπόρ, "Προκαταρκτικές σημειώσεις για έναν ορισμό της ενότητας του επαναστατικού προγράμματος". Εδώ, υπογραμμίζεται το γεγονός ότι η σύγχρονη κοινωνία διαιρείται σε διευθυντές και εκτελεστές, σ' εκείνους που δίνουν εντολές και τους υπόλοιπου που υποχρεούνται να τις εκτελέσουν. Επισημαίνονται οι εγγενείς αντινομίες του καπιταλιστικού συστήματος, το οποίο από την μία απαιτεί -για να μπορέσει να λειτουργήσει- τη συμμετοχή των ατόμων, και από την άλλη τα τα ωθεί σε μια ολοένα ασφυκτική αδράνεια και παθητικότητα. Σημειώνεται, ότι διαφαίνονται μόνο δύο εναλλακτικές λύσεις, είτε επαναστατική λύση, είτε μια βαρβαρότητα επιστημονικής φαντασίας. Τονίζεται ότι οι πραγματικές επιθυμίες των ανθρώπων, οι δημιουργικοί τους πόθοι και αυθεντικές τους ικανότητες αφανίζονται μέσα στο σύστημα της κατανάλωσης (όπου, ο ίδιος ο καταναλωτής, στην πραγματικότητα καταναλώνεται, ηθικά και ψυχολογικά, μέσα στην αγορά), και ότι το θέαμα είναι ο κυρίαρχος τρόπος με τον οποίο οι άνθρωποι σχετίζονται μεταξύ τους. [...] Η επαναστατική πολιτική προοπτική οφείλει πλέον να λαμβάνει υπόψη της το σύνολο της κοινωνικής ζωής, το σύνολο των αιτημάτων και των επιθυμιών, επιδιώκοντας να δημιουργήσει τις κατάλληλες προϋποθέσεις για μια γενική ανατροπή του καπιταλιστικού συστήματος, για την έλευση της ιστορικής στιγμής που οι μάζες θα πάρουν την ζωή στα χέρια τους και θα ανακαλύψουν πως η δράση τους είναι μια άμεση εμπειρία και ένα είδος γιορτής. Τότε,  θα αναλάβουν τη συνειδητή και συλλογική ανακατασκευή της καθημερινής ζωής, ένα έργο που δεν θα μπορεί πια καμιά εξωτερική  (ή άλλη) παρέμβαση να εμποδίσει.