Το American Gods Είναι ο Καθρέφτης της Σύγχρονης Πίστης

Ένας εναλλακτικός τίτλος αυτού του κειμένου θα μπορούσε να είναι "Είδα το American Gods Δύο Φορές και Δεν Καταλάβαινα Τίποτα -Μέχρι που Διάβασα το Βιβλίο"!  Το American Gods του Neil Gaiman είναι ένα μυθιστόρημα που συνδυάζει φαντασία, μυθολογία και σύγχρονη αμερικανική πραγματικότητα, εξερευνώντας την έννοια της πίστης και της ταυτότητας μέσα από ένα ταξίδι γεμάτο συμβολισμούς.

Η αλήθεια είναι ότι πρώτα προσπάθησα με τη σειρά. Ωστόσο αντιμετώπισα μια δυσκολία να παρακολουθήσω τα τεκταινόμενα. Δεν μπορούσα να ξεχωρίσω στην αρχή το βασικό plotline από τα διάφορα subplots που υπήρχαν γύρω με τις διάφορες ιστορίες και τα λοιπά. Γενικά μπερδεύτηκα πάρα πολύ. Δεν καταλάβαινα τίποτα μετά από ένα σημείο και το παράτησα περίπου στα μέσα της δεύτερης σεζόν. Ακολούθως άφησα να περάσει περίπου ένας χρόνος και είδα τις τρεις πρώτες σεζόν και πάλι υποχρεώνοντας τον εαυτό μου να παρακολουθήσω όσο καλύτερα μπορούσα όλη αυτή την πλοκή. Τελικά προσέφυγα στη βοήθεια καλής φίλης που αγαπά τον Neil Gaiman, συζήτησα μαζί της και τελικά μου δάνεισε το βιβλίο. Το διάβασα με λιγότερη λαιμαργία από ό,τι συνήθως κάνω με τα μυθιστορήματα, παρότι μου άρεσε τελικά (και τώρα πρέπει να θυμηθώ να επιστρέψω το βιβλίο). 

Αποδοχή χωρίς εξιδανίκευση: γιατί η παχυσαρκία δεν είναι ντροπή, αλλά ούτε και επιλογή χωρίς συνέπειες

Πριν από μερικές δεκαετίες, οι παχύσαρκοι άνθρωποι κινδύνευαν να γίνουν αντικείμενο χλευασμού δημόσια, όπως βλέπαμε συχνά σε ελληνικές ταινίες των '60s. Σήμερα, οι κοινωνικές συμπεριφορές έχουν εξελιχθεί και τέτοιου είδους εξευτελισμοί δεν είναι πλέον κοινωνικά αποδεκτοί. Ευτυχώς, η πλειονότητα των πολιτών καταδικάζει τέτοιες συμπεριφορές, και αυτό δείχνει πρόοδο προς μια κοινωνία που προωθεί τη συμπερίληψη και τον σεβασμό στη διαφορετικότητα.

Ωστόσο, η αποδοχή του ανθρώπου όπως είναι – είτε πρόκειται για σωματική ιδιαιτερότητα, είτε για ασθένεια – δεν πρέπει να συγχέεται με την εξιδανίκευση ή την εξύμνηση μιας κατάστασης που ενδέχεται να είναι προβληματική για την υγεία και την ποιότητα ζωής του. Το να αποδέχεσαι τον άλλον σημαίνει ότι δεν τον στιγματίζεις ή ενοχοποιείς για την κατάστασή του, όχι ότι παρουσιάζεις την ασθένεια ή την δυσκολία ως προτέρημα ή κάτι που δεν χρειάζεται αντιμετώπιση. Ο σεβασμός στη διαφορετικότητα δεν αναιρεί την ανάγκη για ενημέρωση, πρόληψη και – όταν είναι εφικτό – θεραπεία.

Η παχυσαρκία είναι ένα τέτοιο παράδειγμα. Σήμερα, δεν μιλάμε απλώς για μερικά παραπανίσια κιλά ή για διαφορετικούς σωματότυπους· τα επίσημα στοιχεία δείχνουν μια ανησυχητική επιδείνωση του φαινομένου. Η Ελλάδα αναμένεται, μέχρι το 2050, να είναι η πιο παχύσαρκη χώρα υψηλού εισοδήματος στην Ευρώπη: 48% των γυναικών και 41% των ανδρών θα είναι παχύσαρκοι. Ήδη σήμερα, το 63% των ανδρών και σχεδόν οι μισές γυναίκες είναι υπέρβαροι ή παχύσαρκοι.

Μπορείς να χτίσεις μια τίμια ζωή από το μηδέν στην Ελλάδα του 2025; Δύο δρόμοι, λίγες πιθανότητες, πολλές αλήθειες

Στην Ελλάδα σήμερα, η προοπτική ενός νέου ανθρώπου να οικοδομήσει από μηδενική βάση μια αξιοπρεπή και οικονομικά βιώσιμη ζωή αποτελεί ένα ερώτημα που σπάνια απαντάται χωρίς δόση κυνισμού ή απογοήτευσης. Η δυνατότητα να επιτύχει κάποιος έως τα 50 του ένα ετήσιο καθαρό εισόδημα της τάξης των 50.000 ευρώ, υπό τον όρο ότι ξεκινά από το μηδέν, εργάζεται νόμιμα, δεν αποκρύπτει εισοδήματα και δεν αντλεί βοήθεια από το εξωτερικό ή την οικογενειακή περιουσία, δεν είναι ανύπαρκτη — είναι ωστόσο περιορισμένη, δύσβατη και απαιτεί προσήλωση, υπομονή και ορθολογική στρατηγική σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα.  Θεωρητικά, δύο είναι οι διαδρομές που δύνανται να οδηγήσουν σε ένα τέτοιο αποτέλεσμα: η σταδιακή επαγγελματική εξέλιξη στον μισθωτό τομέα και η επιχειρηματικότητα με αφετηρία το ελάχιστο. Και οι δύο διαδρομές ενέχουν υψηλές απαιτήσεις και αντίστοιχα ρίσκα, ενώ προϋποθέτουν όχι μόνο δεξιότητες, αλλά και ευνοϊκές συγκυρίες.

Dollars & (art) Bananas

Το γεγονός ότι το "Comedian" του Μαουρίτσιο Κατελάν, ένα έργο που σατιρίζει την εμπορευματοποίηση της τέχνης, αγοράζεται για εκατομμύρια δολάρια, λειτουργεί ως μια ειρωνική αντανάκλαση του ίδιου του αντικειμένου του σχολιασμού του. Αυτή η διπλή πραγματικότητα, όπου ένα σατιρικό έργο γίνεται μέρος του συστήματος που επικρίνει, αποκαλύπτει βαθιές αντιφάσεις στο οικοσύστημα της σύγχρονης τέχνης και του καπιταλισμού.

Το έργο πωλήθηκε πρόσφατα σε δημοπρασία του οίκου Sotheby's στη Νέα Υόρκη τη περασμένη εβδομάδα για 6,2 εκατομμύρια δολάρια. Αρχικά, το 2019, το έργο παρουσιάστηκε στην Art Basel στο Μαϊάμι και πωλήθηκε για 120.000 δολάρια. Ένας από τους πρώτους αγοραστές ήταν η Σάρα Αντελμάν, συνιδρύτρια της μπουτίκ Colette στο Παρίσι. Στη νεότερη δημοπρασία, το έργο αγοράστηκε από τον Τζάστιν Σαν, ιδρυτή της πλατφόρμας κρυπτονομισμάτων TRON.

Η οχλοκρατία μεγαλύτερο διακύβευμα από την πανδημία

Η αχαλίνωτη επέκταση του Ελληνικού conspiracy nation με κοινωνική νομιμοποίηση της γονεϊκής ιδιότητας, δεν είναι απλώς ένα ενοχλητικό κοινωνικό φαινόμενο. Δεν πρόκειται για μια γραφική μειοψηφία που δεν διακρίνεται για την κριτική ικανότητά της και είναι βέβαιη ότι "τα μεγάλα συμφέροντα μας κρύβουν την αλήθεια", οπότε ξυπνά μέσα τους η επιθυμία να αντισταθούν. Είναι οι ίδιοι που δεν θα αντισταθούν στον περιορισμό των εργασιακών δικαιωμάτων, το πελατειακό σύστημα, τον νεποτισμό, τις παραβιάσεις των νόμων όταν δεν ξεβολεύονται. Θα "αντισταθούν" σε ό,τι απειλεί την "ελευθερία τους", δηλαδή ό,τι τους βολεύει, όταν τους βολεύει, και όπως τους βολεύει. 

Άνθρωποι που κοιμούνται στον κινηματογράφο, αν η ταινία απαιτεί IQ μεγαλύτερο του ραδικιού, που βρίζουν τους επιστήμονες με διδακτορικά, ενώ είναι λειτουργικά αναλφάβητοι, δεν έχουν ανοίξει ποτέ βιβλίο -παρα μόνο σε selfie για το Instagram σε παραλία, που έχουν πάρει πτυχία από τα Ελληνικά πανεπιστήμια "επειδή μπήκαν" (κι αυτό παπαγαλίζοντας), που το μονδαικό τους χόμπι είναι ο φραπές, αδιαφορούν για όσους ανθρώπους γύρω μας έχουν ευαίσθητο ανοσοποιητικό σύστημα (ηλικιωμένοι, ανοσοκατεσταλμένοι, κλπ), διαδίδουν την κάθε ανοησία κάθε επιτηδείου που πουλά "αγιάσματα", βιταμίνες, ματζούνια και ουρλιάζουν παντού ότι δεν υπάρχει κορωνοϊός, ότι είναι απλή γρίπη, ότι δεν θα κάνουν εμβόλιο διότι δεν θέλουν να τους ελέγξουν, και τώρα τελευταία, ότι, αν τα παιδιά τους φορέσουν μάσκα, θα πάθουν αναπνευστικά προβλήματα. 

Το πρώτο ευρύτερο πρόβλημα που βλέπω είναι ότι αυτοί οι συμπολίτες μας είναι αδύνατον να κατανοήσουν την διαφορά μεταξύ ελευθερίας και ασυδοσίας. 

Το δεύτερο, ότι βρίσκονται σε παντελή άρνηση και ανικανότητα να κατανοήσουν ο,τιδήποτε δεν τους εξηγήσει κάποιος που να τους μοιάζει: δηλαδή να είναι εντελώς αυθαίρετος, φιλοκατήγορος, και να εκστομίζει μονάχα εντυπωσιακές αναπόδεικτες βλακείες. 

Το τρίτο πρόβλημα είναι ότι μπερδεύουν ακόμα περισσότερο μια ήδη μπερδεμένη κοινωνία σε αγωνία. 

Το τέταρτο προβλημα είναι ότι προσφέρουν έδαφος σε κάθε λαϊκιστή πολιτικό ή οποιονδήποτε εξωτερικό η εσωτερικό παράγοντα επιθυμεί να αποσταθεροποιήσει μια χώρα, δηλαδή τα πραγματικά, και όχι φαντασιακά και οριζόμενα από την άγνοια τους "κέντρα συμφερόντων". 

Το συνολικότερο πρόβλημα είναι ότι ρέπουμε, με αλματώδη βήματα προς την οχλοκρατία, και αυτό είναι το μεγαλύτερο διακύβευμα του σήμερα μας. Μεγαλύτερο και από τον κορωνοϊό. 

Μη γίνεστε απολογητές φονιάδων

Για να εξηγούμαστε: όποιος σκοτώνει άνθρωπο χωρίς να είναι σε άμυνα ή σε πόλεμο είναι δολοφόνος. Ο δολοφόνος είναι εγκληματίας. Όποιος δικαιολογεί έναν εγκληματία, κατηγορόντας το θύμα "που τον προκάλεσε" είναι ηθικός συναυτουργός σε αυτό και σε όλα τα παρόμοια εγκλήματα που θα ακολουθήσουν: δίνει αυτόματα άλλοθι σε καθέναν να κάνει τα ίδια, ορισμένως να θεωρεί ότι κάνει μεν κάτι παράνομο, αλλά όχι κάτι ανήθικο.

Στο ίδιο πνεύμα, όποιος γενικά κι αόριστα θεωρεί υπεύθυνη "την πατριαρχική κοινωνία" και συλλήβδην το ανδρικό φύλο, για μια δολοφονία που ακολουθεί έναν βιασμό, μιλώντα αστόχαστα για "γυναικοκτονία", είναι ηθικός συναυτουργός σε αυτό και σε όλα τα παρόμοια εγκλήματα που θα ακολουθήσουν: Θεωρώντας ότι ο δολοφόνος είναι "γυναικοκτόνος" του δίνετε το ίδιο άλλοθι της κοινωνικής παρότρυνσης και ταυτίζετε το ρατσισμό (που είναι επιλογή) με το βιολογικό φύλο(που δεν είναι επιλογή), ελαφρυνοντας την ευθύνη του εγκλήματος, αφού τον αναγνωρίζετε ως τυφλό όργανο μιας κοινωνικής πλάνης! Με δυό λόγια, αυτό που λέτε είναι ότι ο δολοφόνος δεν φταίει κατά 100%, αφού σε ένα ποσοστό, ευθύνεται η κοινωνία που τον εξώθησε να γίνει δολοφόνος!

Κάθε άποψη που απαλλάσσει μερικά ή ολοκληρωτικά από την ευθύνη του τον δολοφόνο με βάση τα χαρακτηριστικά του θύματος είναι εγκληματική. Αυτές οι απόψεις, αφενός δίνουν άλλοθι σε εγκληματικά μυαλά να δοκιμάσουν τις διεστραμένες τάσεις τους στην πράξη, αφετέρου διευρύνουν το χάσμα μιας ήδη πληγωμένης από μισερές απόψεις διαιρεμένης κοινωνίας, απομονωτισμού και ατομικισμού, που διψά μόνο για το επόμενο εξιλαστήριο θύμα, ώστε να διοδεύσει τον φόβο της στην οργή και την βία. Κατά την γνώμη μου, η κοινωνική ανέλιξη  χρειάζεται σύνθεση, όχι διάσπαση, πρόσθεση και πολλαπλασιασμό, όχι διαίρεση και αφαίρεση. Η νομιμοποίηση της δολοφονικής βίας είναι ανιστόρητη, ανώριμη και βαθιά ανήθικη πράξη. Μη γίνεστε απολογητές φονιάδων. 

Ο Χριστός ανέστη, εσύ;

Εμμανουήλ Πανσέληνος, "Η εις Άδου Κάθοδος", τοιχογραφία,
Ναός Πρωτάτου, Άγιο Όρος, 1290.
"...χριστολογικό επίκεντρο είναι η ιδιότητα του Χριστού
ως προπομπού αλλά και κυρίαρχου επί του θανάτου και
της αναστάσεως. Αντίστοιχα η Θεοτόκος ως κατεξοχήν Θεομήτωρ,
και παρθένος ιερά νύμφη, διαλέγεται, ειδικά υμνολογικά,
με την μητρώα και ορφική ταύτιση της Περσεφόνης-Κόρης.
Χαρακτηριστικά καλείται «βασίλισσα» και «Κόρη»,
κλασσικές ιδιότητες της Περσεφόνης, της οποίας το παλάτι
μυθολογούνταν στον Άδη, ενώ στον ορφισμό γεννά
τον πρώτο Διόνυσο, λατινιστί Liber Pater",
όπως αναφέρει στον πρόλογο της πραγματείας του με τίτλο
"Η Εικόνα της «Εις Άδου Καθόδου»: Από την Αρπαγή της Περσεφόνης,
στην απόκρυφη γραμματεία και την λειτουργική"
ο θεόλόγος Κωνσταντίνος Κόττης.

Κάθε θρησκεία, και πλείστες όσες από τις Εσωτερικές Διδασκαλίες, "κρύβουν με αλληγορίες και αποκαλύπτουν με σύμβολα" τις ίδιες προβληματικές που οδηγούν σε αυτό που ο καθένας μας επιθυμεί εξ αρχής να ανακαλύψει ώς μέγιστη προσωπική αλήθεια. Όμως το κοσμικό μέρος του Χριστιανισμού, όπως και όλων των θρησκειών, προκειμένου να εξουσιάζει την πλειοψηφία των ανθρώπων, που δεν έχουν καμία τάση να σκεφτούν αλλά χρειάζονται βεβαιότητες και διαβεβαιώσεις  για να εξακολουθήσουν να ζουν και να μην παραδοθούν στα πάθη του ζώου μέσα τους και στους τρόμους της ύπαρξης, προτυποποίησε την μία και μοναδική Αλήθεια του, ώστε όλοι να αρκούνται σε μια διαβεβαίωση για να ζουν την κάθε μέρα τους, αυτή του "ανήκειν". Αυτό είναι το νόημα του "Χριστεπώνυμου πλήθους", των αγγελτηρίων ("Χριστός Ανέστη", Ευαγγέλια, κ.α.) και των διαβεβαιώσεων ("Αληθώς ο Κύριος", Παλαιάς, Καινής "Διαθήκης" κλπ). Άλλως, ο καθένας μπορεί να φιλοσοφήσει και να προσπαθήσει να βρει τον Εαυτό, τις αλήθειες και τα εφόδια να ζήσει με τον τρόπο που επιθυμεί, πράττοντας όσα αποφασίζει και μπορεί, αξιοποιώντας τα σύμβολα ως σύμβολα, και τις αλληγορίες ως τέτοιες, σφυρηλατώντας το δικό του όραμα για τον Εαυτό και για τον Κόσμο.

Καμία θρησκεία δεν είναι άχρηστη και καμία κουλτούρα ξένη, εφόσον κάποιος καταφέρει να βιώσει την εμπειρία της, και να δανειστεί τα φτερά της για να χτίσει το δικό του όραμα. Η απλή ομολογία στα πάθη και τα θαύματα κάποιου άλλου δεν βοηθά. Οι Διδασκαλίες εισηγούνται δρόμους: τον προορισμό των οποίων είμαστε καταδικασμένοι να ανακαλύψουμε, μέσα από τις επιλογές μας  στην διάρκεια του ταξιδιού.

Ο Χρόνος είναι ένα απόλυτο όριο στις εν κοινωνία πράξεις, ένα σχετικό όριο στο πεδίο της σκέψης, ένα πλασματικό όριο στην πορεία της διανόησης -αφού καθένας ορίζει με τον δικό του τρόπο το φιλοσοφικό πλαίσιο των ορίων (των πολύ, λίγο, επαρκές, καθόλου).

Θέλεις να αναγνωρίζουν οι άλλοι που έχεις φτάσει/ποιός πραγματικά είσαι; Δεν είναι αυτός ο σκοπός της πνευματικής αναζήτησης, αλλά για κάθε πάροδο στον δρόμο υπάρχει οδός. Ζήσε κάθε λεπτό σύννομα με την φιλοσοφία που ανέπτυξες και οι άνθρωποι θα σε αναγνωρίσουν δεσμευόμενοι από τον βαθμό της δικής τους ικανότητας για κατανόηση.

Κατ' αναλογίαν: αν θέλεις να αναγνωρίζω τον Χριστό στο πρόσωπο σου, πρέπει να με πείσεις με την ύπαρξη σου ότι ακολουθείς τον δρόμο του, οχι επειδή είναι δικός του, αλλά επειδή είναι δικός σου. Θα σε αναγνωρίσω απο την πορεία και την σχέση σου με τα σύμβολα σου, από την συναλληλία με άλλες υπάρξεις -τους δεσμούς χωρίς δεσμά με τους ανθρώπους και κάθε τι υπάρχει σε αυτό τον κόσμο που ζουμε όλοι. Ο Χριστός ανέστη, εσύ;

Ίσως τελικά θέλουμε να γίνουμε Ελλάδα

Με φρίκη και αποτροπιασμό διάβασαν, ανάρτησαν σε διάφορα μεσα κοινωνικής δικτύωσης, ή με άλλους τρόπους προέβαλαν και συζήτησαν διάφοροι συμπολίτες μας, την μαρτυρία του χρήστη με προφίλ στο Facebook Alex A Stolt,σύμφωνα με την οποία, ενώ ήταν βεβαιωμένο κρούσμα του νέου κορονοϊού, το Σουηδικό Σύστημα Υγείας αρνήθηκε τη νοσηλεία του, υποχρεώνοντας τον να περάσει μόνος του, με μόνη βοήθεια την σύντροφο του, σπίτι του, την βαρύτατη ασθένεια, οπότε παραλίγο να πεθάνει. Διαβάστε την ανάρτηση του, έχει ενδιαφέρον.

Προσωπικά, πέρα από την μαρτυρία του συγκεκριμένου ανθρώπου βρίσκω ενδιαφέρουσα την κατακρήμνιση από το βάθρο της αγιότητας που του είχαν διασφαλίσει -εξίσου αυθαίρετα όπως την κατακρημνίζουν τώρα- του Σουηδικού κράτους, και την αμφισβήτηση της ηθικής υπόστασης των πολιτών του, που δεν εξειγήρονται έμπροσθεν μιας τέτοιας απάνθρωπης στάσης. Θεωρώ ότι και η αγιοποίηση και η κατακρήμνιση  στηρίζονται σε λάθος θεμέλια, διότι αγνοούν μια βασική αρχή της κοινωνικής εξέλιξης: κάθε λαός εξελίσσεται μέσα από διαφορέτικα μονοπάτια, με διαφορετικές επιρροές, που διαμορφώνουν την Ηθική, την έννοια του Δικαίου, και τις διαδικασίες της εξέλιξης με τελικό σκοπό την διαρκή διαμόρφωση και επαναδιαμόρφωση της ιδίαιτερης ταυτότητάς του. Στην πορεία, όλα αυτά τα στοιχεία συνιστούν το συλλογικό ασυνείδητο, και, τα επιτεύγματα αυτής της πορείας σε ιστορικό επίπεδο την κουλτούρα και τον πολιτισμό. Όταν κρίνουμε από την θέση μας έναν λαό που δεν είναι αυτός στον οποίο ανήκουμε, είναι βέβαιο ότι το κάνουμε με τα δικά μας κριτήρια, από μία οπτική γωνία που διαποτίζεται από το συλλογικό ασυνείδητο της κοινωνίας στην οποία μετέχουμε, και τους πολιτισμικού πλαισίου στο οποίο ανήκουμε. "Γιατί το όραμα ένος ανθρώπου δεν μπορεί να δανείσει τα φτερά του στον αλλο ανθρωπο", όπως γράφει και ο Χαλίλ Γκιμπράν στην ενότητα "Διδαχή" του βιβλίου του "Ο Προφήτης".

Όνειρο ζουν, μην τους ξυπνάτε

Αναγκαστικά, πλέον έχουμε περισσότερο χρόνο από πριν. Μπορεί οι οικονομικές, βιοποριστικές ή άλλες αγωνίες μας να μην μας αφήνουν σε ησυχία τις "μικρές ώρες" της ημέρας, είναι όμως δεδομένο ότι έχουμε περισσότερο χρόνο μεσούσης καραντίνας. Θεωρητικά, και σε επίπεδο περιεχομένου επικοινωνίας, είμαστε καλύτερα από πριν: αφήνοντας πίσω μας θέματα εργασίας (καθώς πολλοί εξ υμών συνεχίζουμε να εργαζόμαστε απο το σπίτι) ο χρόνος που θα δαπανούσαμε για διαδρομές, τα "κενά" που θα κάλυπταν ανάγκες όπως τι θα παραγγείλουμε στην καφετέρια, τι θα φορέσουμε, τι θα ψωνίσουμε, ουρές σε τράπεζες, κοινωνικές υποχρεώσεις, κλπ., μπορεί να επενδυθεί στην ποιοτική επικοινωνία, την ενασχόληση με τα χόμπυ μας, την επιμόρφωση, την καλλιέργεια και τα πνευματικά μας ενδιαφέροντα, την συναναστροφή με την οικογένεια, την ανατροφή των παιδιών, την συντροφικότητα, τις συζητήσεις με φίλους... Είναι απόλυτα κατανοητό ο αδόκητος εγκλεισμός μας να μας ενοχλεί. Και σίγουρα δεν θα μας αφήσει πλουσιότερους σε χρήματα. Ίσως όμως μας προσφέρει μοναδικές εμπειρίες Προσφέρει σε πολλούς αυτά που δεν είχαν πριν, και πάντοτε ευχόμασταν να είχαμε!

Σενάρια επιστημονικής φαντασίας, που έχουν γίνει σειρές και ταινίες, στην pop κουλτούρα, αλλά και σημαντικοί φιλόσοφοι, μελλοντολόγοι και θεωρητικοί των επιστημών έχουν θεωρητκολογήσει υπέρ μιας μελλοντικής κοινωνίας στην οποία δεν υπάρχουν χρήματα και η συνακόλουθη επίδειξη τους ως σημείο υπεροχής, όπου οι ανάγκες όλων καλύπτονται και η εργασία προσφέρεται κατά το δημιουργικό μέρος της σε όλους, αφού ανάγκες παραγωγής καλύπτονται ως επί το πλείστον από διαδικασίες αυτοματοποίησης υπό την καθοδήγηση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης.

Η παρούσα συγκυρία δεν περιλαμβάνει κανένα από τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της προηγούμενης παραγράφου. Επιφέρει όμως πρόσκαιρα παρόμοια αποτελέσματα, διότι αφαιρεί το στοιχείο της επίδειξης μέσω καταναλωτικών συνηθειών, πλούτου, και άλλων "αθλημάτων". Επίσης, πραγματώνει ένα υποκριτικό ευχολόγιο της Ελληνικής κοινωνίας, ως άλλο Τζίνι από λυχνάρι που άλλα ήθελαν να του πουν να πραγματοποιήσει, άλλα του είπαν και άλλα κατάλαβε. Είναι βέβαιο ότι το τζίνι είναι χαλασμένο, πρέπει να το πάμε για επισκευή!

Έγκλημα κατά της ανθρωπότητας

Την Αριστοτέλεια ρήση «Φιλία εστί μία ψυχή εν δυσί σώμασιν ενοικουμένη» («Η φιλία είναι μια ψυχή που κατοικεί σε δυο σώματα») επισήμανε φίλος με ανάρτηση του στο Facebook σε φωτογραφία πάνω στο κινέζικο πακέτο βοήθειας με μάσκες και άλλο νοσοκομειακό υλικό, και, άλλο, ανάλογο πλην ζεν ρητό, στα ιταλικά, στο αντίστοιχο πακέτο που φέρονται να έστειλαν οι κινέζοι στην Ιταλία, επισήμανε στο δικό του προφίλ άλλος φίλος ("Είμαστε κύματα από την ίδια θάλασσα, φύλλα από το ίδιο δέντρο, λουλούδια από τον ίδιο κήπο").

Αμφότεροι εξαιρετικών ποιοτήτων άνθρωποι που είμαι ευγνώμων που οι δρόμοι της ζωής μας συναντήθηκαν, αλλά και πολλοί άλλοι φίλοι, έναντι της γενναιοδωρίας συναισθημάτων και της αγαθοεργίας των λίγων, ξεχνούν πρόθυμα πως τα πρώτα κρούσματα φτάνουν στα νοσοκομεία της Γουχάν στις 17 Νοεμβρίου. Οι αρχές κάνουν αγώνα να φιμώσουν όσους μιλούν για νέο ιό, όπως έγινε με τον άτυχο γιατρό Λι Γουενλιάνγκ. Τέλη Δεκεμβρίου «Κινεζικά μικροβιολογικά εργαστήρια, που έχουν απομονώσει τον κορωνοϊό, διατάσσονται να σταματήσουν την έρευνα και να καταστρέψουν τα δείγματα» (Times 1.3.2020). Στις 31 Δεκεμβρίου η Κίνα ανακοινώνει στον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας κάποια μυστηριώδη κρούσματα πνευμονίας. Στις 14 Ιανουαρίου ο ΠΟΥ ανακοινώνει ότι, σύμφωνα με έρευνες των κινεζικών αρχών, «δεν υπάρχουν ξεκάθαρες αποδείξεις ότι ο ιός μεταφέρεται από άνθρωπο σε άνθρωπο». Στις 23 Ιανουαρίου η πόλη Γουχάν μπαίνει σε καραντίνα, δύο μήνες μετά τα πρώτα κρούσματα. Κατά την γνώμη μου, το κράτος της Κίνας θα πρέπει να λογοδοτήσει για έκλημα κατά της ανθρωπότητας.

Η εικαστική δημιουργία ως διαδικασία διαρκούς αυτοπραγμάτωσης

Φωτογραφία από την έκθεση "Ανθρώπινο Ίχνος:
Μια έκθεση για την επιδραστικότητα της τέχνης" (Chili Art Gallery,
Αθήνα, Ιούνιος 2019) σε σύλληψη και επιμέλεια Πάρη Καπράλου.
Στην φωτογραφία διακρίνονται γλυπτικές εγκαταστάσεις
του Γιάννη Μελέτιου και της Ζωής Αρβανίτη, και στο
φόντο τα έργα - βαλίτσες του Γεωργίου Παπαγεωργίου.
Copyright: Studio Kotsireas, All rights reserved. 

Μυριάδες άνθρωποι έχουν σταθεί μπροστά σε ένα έργο τέχνης για ώρα, προσπαθώντας να λύσουν τον γρίφο τι σκεπτόταν ο καλλιτέχνης ή από ποιές μύχιες σκέψεις και ποιούς όχι και τόσο φωτεινούς δρόμους έχει διέλθει η πρωτογενής εκείνη σκέψη που αποτέλεσε την πρώτη σπίθα της δημιουργίας του. Ακόμα πιο μυστηριώδης είναι συχνά στον θεατή η διαδικασία της εικαστικής δημιουργίας σε καλλιτέχνες που παρουσιάζουν έργο μεστό συμβολων, ή/και με καθαρά ψυχαναλυτικές αναφορές. Αν η εικασία μιας ιδέας ως γενεσιουργού αιτίας του έργου μας γεμίζει ερωτήσεις στις οποίες μονάχα ο ίδιος ο καλλιτέχνης ξέρει τις απαντήσεις, η εικαστική δημιουργία που σχετίζεται με την δημιουργία συμβόλων, απεικονίζει το υποσυνείδητο ή αποτυπώνει την εμμονή καθηλώνει τον θεατή της. Λέγεται συχνά ότι το εικαστικό έργο δεν είναι παρά το αποτύπωμα του εαυτού, ένα τοτέμ, για το οποίο μόνον ο καλλιτέχνης ξέρει την αλήθεια. Ακόμα και όταν έχει δει χιλιάδες έργα στην ζωή σου, η δυνατότητα σου να προσεγγίσεις ερμηνευτικά ένα έργο είναι μια γλιστερή σκάλα στο κατάστρωμα ενός πλοίου μεσούσης τρικυμίας.

Οι ίδιοι οι καλλιτέχνες συχνά δυσκολεύονται να περιγράψουν την διαδικασία γέννησης ενός έργου. Ή, όταν το επιχειρούν, συχνά η διαδικασία που περιγράφουν δεν θυμίζει καθόλου την "γέννηση" όπως την αντιλαμβάνεται κάποιος που δεν είναι καλλιτέχνης: πρόκειται για μια διαδικασία αναπαραγωγής του εαυτού με διχοτόμηση, όχι με γέννηση. Στα περισσότερα έργα που έχει νόημα να προσεγγιστούν κριτικά αποτυπώνεται ο Εαυτός, κατά μία μοναδική έννοια, υπό μία νέα οπτική γωνία, εμπαιδωμένη και συνάμα καινοφανή.

Υπό αυτή την έννοια κάθε έργο μοιάζει να είναι μια νέα ιδέα ενσαρκωμένη σε μια εικόνα, η πολλαπλότητα της απεικόνισης της οποίας εξαρτάται φυσικά από το μέσο έκφρασης που επιλέγει καθένας καλλιτέχνης. Αλλά πώς μπορούμε να κατανοήσουμε το ασυνείδητο έργο που οδηγεί στην φαινομενικά τέλεια ιδέα; Τι συμβαίνει στο μυαλό κατά τη διάρκεια του χρονικού κενού, πριν εμφανιστεί μια νέα ιδέα στη συνείδηση;

Τροφή για σκέψη | Albert Camus: ...τούτη η σιωπή είναι το τέλος του κόσμου

Ζούμε μέσα στον τρόμο γιατί η πειθώ έχει χάσει τη δύναμή της, γιατί ο άνθρωπος παραδόθηκε ολοκληρωτικά στην ιστορία και δεν μπορεί πλέον να στραφεί προς εκείνη την πλευρά του εαυτού του, το ίδιο αληθινή όπως και η ιστορική πλευρά, την οποία ξαναβρίσκει μπροστά στην ομορφιά του κόσμου και των προσώπων. Γιατί ζούμε στον κόσμο του αφηρημένου, το κόσμο των γραφείων και των μηχανών, των απόλυτων ιδεών και του δύσκαμπτου  μεσσιανισμού.  Ασφυκτιούμε ανάμεσα σε ανθρώπους που πιστεύουν ότι έχουν απόλυτο δίκιο, είτε πρόκειται για τη μηχανή τους, είτε για τις ιδέες τους. Και για όλους εκείνους που ζουν μόνο με το διάλογο και τη φιλία των ανθρώπων τούτη η σιωπή είναι το τέλος του κόσμου / Albert Camus

Notice everything · Accept the Everyday · Be a Femminist (video)

Marcel Proust's existentialism of Time & Art (video)

James Joyce | Η γλώσσα της σκέψης και ο λογισμός της γλώσσας (video)

Μια άλλη ματια στην 28η Οκτωβρίου

Υπήρξε και κείνη η γενιά,
και αυτούς είναι που θυμάμαι
κάθε "σαν σήμερα".
Είχαν και εκείνοι
όνειρα, έρωτες, ελπίδες, προσδοκίες.
Κανείς δεν ήθελε να γίνει "ήρωας",
ταφόπλακα, ή "μνημείο"
για να καταθέτουμε στεφάνια...
Αν άκουγες τις μύχιες σκέψεις τους,
θα επιθυμούσαν πράγματα απλά
και καθημερινά όπως όλοι μας.
Ας θυμόμαστε τους ανθρώπους
που στάθηκαν στο ύψος των περιστάσεων
με αυταπάρνηση,
πέρα και πάνω από εμβατήρια
και αστραφτερά καλογυαλισμένα κανόνια...

Ο Γκαίτε που (δεν) ξέρουμε (video)

Ο Γάλλος που άλλαξε για πάντα την Θρησκεία, την Επιστήμη, την Πολιτική και την Ιστορία (video)

Οι κριτικοί κινηματογράφου είναι "κριτικοί τέχνης";

Πρόκειται για μια συζήτηση που επανέρχεται συχνά. Παλιότερα, είχε αποτελέσει και αντικείμενο έντονης συζήτησης σε μια κοινότητα ανθρώπων που είχαν ως επαγγελματικό ή/και ως αντικείμενο ενασχόλησης στον ελεύθερο χρόνο τους τον κινηματογράφο -το forum "cinemascope.gr" (μην το αναζητήσετε, η κοινότητα έκλεισε κάπου στο 2012, μετά από δεκαετή ένδοξη πορεία). Τα πάντα είναι αντικείμενο αξιολόγησης όταν υπάρχει κριτική σκέψη. Η κριτική – λέξη που κρατάει από τον Πλάτωνα και από εκεί πέρασε ατόφια στις ευρωπαϊκές γλώσσες, ταυτίζεται με την έκφραση γνώμης. Αποκλείεται να δούμε κάτι και να μην το κρίνουμε, όπως αποκλείεται να ακούσουμε μία κριτική και να μην μπούμε στον πειρασμό να την ανασκευάσουμε.

Η χρησιμότητα των κριτικών, κατά την άποψη μου, δεν θα πρέπει να περιορίζεται στο αν θα πρέπει να δώσουμε το Χ ποσό για να δούμε μία ταινία, αν θα πρέπει να δαπανήσουμε τον Ψ χρόνο για να επισκεφτούμε μιά gallery, αν θα πρέπει να καταναλώσουμε φαιά ουσία για να διαβάσουμε ένα βιβλίο, αλλά για να μας προσφέρουν μιά αλλοιώτικη οπτική γωνία, μία οπτική γωνία η οποία ίσως να μας διαφύγει. Αυτό ισχύει για όλους τους "κριτικούς τέχνης".

Ειδικά, ως προς του κριτικούς σινεμά θα προτιμήσω τον υπαινιγμό του Ambrose Bierce που αναφέρει ότι "Κριτικός είναι ένας άνθρωπος που διαλαλεί ότι είναι δύσκολο να ικανοποιηθεί επειδή κανείς δεν προσπαθεί να τον ικανοποιήσει". Η προηγούμενη απάντηση μου δεν αφορούσε στην θεωρητική πλευρά της ερώτησης: "Ναι", οι κριτικοί κινηματογράφου είναι "κριτικοί τέχνης", διότι ο κινηματογράφος είναι μορφή τέχνης.

Στην σημερινή εποχή, που όλοι είναι δικαστές απάντων και γνωμοδότες του σύμπαντος εξαιτίας της μη εμπαιδωμένης χρήσης των Μέσων προσωπικής έκφρασης (και όχι "κοινωνικής δικτύωσης" όπως λαθεμένα νομίζονται), η απάντηση αφορά στην πρακτική, καθημερινή πλευρά, στον τρόπο με τον οποίο φαίνεται να γράφονται οι κριτικές στις εφημερίδες και τα περιοδικά στην Ελλάδα σήμερα. Και ο τρόπος αυτός, σε περιπτώσεις που μετρώνται στα δάχτυλα του ενός χεριού, είναι σχετικά ικανοποιητικός ή χρήσιμος. Κατά την γνώμη μου, υπάρχουν τρεις κατηγορίες κριτικών. Θα τους διαχώριζα σε "κριτικούς ταινιών" (άνθρωποι με έλλειψη ειδικότερης παιδείας επί του σινεμά, αλλά με γνώσεις επί των σύγχρονων παραγωγών), "επαγγελματίες κριτικους κινηματογράφου" & "επαγγελματίες κριτικούς κινηματογράφου, που σέβονται τον εαυτό τους".

Στην πρώτη κατηγορία θα συναντήσεις αυτούς που μιλούν και γράφουν σε εξαιρετικά πομπώδη γλώσσα, που για να μιλήσουν για μιά ταινία χρησιμοποιούν έναν πρόλογο τριπλάσιο από τον ουσιαστικό σχολιασμό της ταινίας ή που απλά γράφουν αν η ταινία τους ικανοποιησε, χωρίς επιχειρηματολογία.

Στην δεύτερη κατηγορία θα συναντήσεις ανθρώπους οι οποίοι αντιμετωπίζουν το "σπορ" ως βιοποριστικό επάγγελμα, αλλά το παρουσιάζουν ως "λειτούργημα", όπως και εκείνους οι οποίοι δεν δίνουν δεκάρα για την χρησιμότητα του έργου τους για τους άλλους, αλλά απλά θέλουν να επιβάλλουν την γνώμη τους ως μονόδρομο: πρόκειται για αυτούς που  εκπλήσσουν τους κινηματογραφιστές πληροφορώντας τους τι ήθελαν να πουν με το έργο τους!!! Ανάμεσα τους συγκαταλλέγονται -κατά την προσωπική μου άποψη- πάνω απο τους μισούς "παλιούς", "έμπειρους" κλπ. έλληνες κριτικούς σινεμά.

Τέλος, στην τρίτη κατηγορία θα συναντήσεις εκείνους που γράφουν με σεβασμό προς την διαφορετικότητα των άλλων & την ποικιλία των απόψεων. Συνήθως στα σχόλια τους η προσωπική τους άποψη "έπεται" δεν προτάσσεται, ενώ είναι περισσότερο ανεκτικοί ακόμα και με ταινίες για τις οποίες λόγω παιδείας & εμπειρίας είναι φανερό ότι είναι λίγο δύσκολο να έχουν την καλύτερη των απόψεων. Η γλώσσα που χρησιμοποιούν φροντίζουν να είναι απλή και κατανοητή. Ξέρουν καλά άλλωστε, ότι ο σκοπός της γλώσσας δεν είναι ο εντυπωσιασμός, αλλά η επικοινωνία.

Κατά την γνώμη μου, και οι τρεις κατηγορίες κριτικών -όπως και η όποια άλλη κατηγορία που είτε δεν διακρίνω, είτε ανήκει στησφαίρα της προσωπικής κατηγοριοποίησης του καθενός που θα διαβάσει αυτή την μικρή προσέγγιση στο θέμα- ίσως θα ήταν ωφέλιμο να έχουν στο μυαλό τους, ότι ο ρόλος τους απαιτεί περισσότερο κατανόηση της διαφορετικότητας παρά επικριτική διάθεση, γνώσεις πάνω σε θέματα που αγγίζουν οι ταινίες -όχι για να διαπιστωθεί ο ρεαλισμός αλλά για να γίνει αντιληπτό το πλαίσιο στο οποίο κινήθηκαν οι συντελεστές της για να αναπτύξουν κριτήριο του τι είναι σωστό και τι λάθος στο κλειστό σύστημα που αυτοί οι ίδιοι δημιούργησαν, και την  οξυδέρκεια να αντιληφθούν πως ακόμα και εαν ένας σκηνοθέτης/φωτογράφος/σεναριογράφος ή κάποια άλλη καίρια ειδικότητα που η δουλειά της αντικατοπτρίζεται τα μάλα στο αποτέλεσμα ή/και το διαμορφώνει, αναγκαστικά κινείται τόσο μέσα σε ένα εξωτερικό γενικότερο πλαίσιο όπως ο ίδιος το αντιλαμβάνεται, όσο και σε ένα εσωτερικό πλαίσιο που ως φιλοσοφικό σύστημα διέπει την δουλειά του. Συνεπώς, εξαιτίας της ποπλαπλότητας των έργων τέχνης που δύναται να περιέχει μιά κινηματογραφική παραγωγή, ο κριτικός κινηματογράφου είναι ένας άνθρωπος που πρέπει να είναι σε θέσει να αντιληφθεί την πολαπλότητα του Μέσου, συνδυασμένη με μια αντίληψη μιας μη γραμμικής πραγματικότητας που στόχο έχει να υπηρετήσει ή και να διοδεύσει μια μαζική κουλτούρα, της οποίας αποτέλεσμα είναι ο κινηματογράφος. Αν ο κριτικός τέχνης πρέπει να ρέπει και προς την Φιλοσοφία, ώστε να αξιοποιεί τα δικά της εργαλεία στις προσεγγίσεις του, ο κριτικός κινηματογράφου θα πρέπει να έχει εμπαιδώσει τις αρχές της, ώστε ο ίδιος να μπορεί να αποδώσει ένα μη αυτο-αναφορικό αλλά πολύ  ευρύτερο απείκασμα, δεδομένου ότι ασχολείται με ένα  αντικείμενο που έχει πολύ ευρύτερη απεύθυνση.

Οι μεγάλες προσδοκίες της διαφήμισης & η παρακμή της επίπλαστης ανάγκης (video)