Όταν το Παιδί Γίνεται το Κέντρο των Πάντων: Πώς η Παιδοκεντρική Κοινωνία Δίνει τη Χαριστική Βολή στις Δυτικές Κοινωνίες

Kοινωνιολόγοι, παιδοψυχολόγοι και εκπαιδευτικοί στον δυτικό κόσμο συνδέουν την «παιδοκεντρική κοινωνία» με βάναυσες κοινωνικές δυσλειτουργίες, όπως η αύξηση της επιθετικής ή αντικοινωνικής συμπεριφοράς ανηλίκων, ιδιαίτερα μέσα στο σχολικό περιβάλλον. Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες και στις ΗΠΑ καταγράφεται τα τελευταία χρόνια αύξηση περιστατικών σχολικής βίας, bullying και επιθέσεων μεταξύ μαθητών, ενώ στην Ελλάδα το φαινόμενο της νεανικής παραβατικότητας και των επιθέσεων μεταξύ ανηλίκων έχει απασχολήσει έντονα την δημόσια συζήτηση από το 2021 και μετά. 

Πολλοί ερευνητές θεωρούν ότι ένας παράγοντας είναι η εξασθένηση σαφών ορίων και η δυσκολία των ενηλίκων να ασκήσουν πειθαρχία, κάτι που σε ένα μέρος των παιδιών οδηγεί σε χαμηλότερη αυτορρύθμιση και μεγαλύτερη παρορμητικότητα. Η παιδοκεντρική κουλτούρα έχει συνδεθεί με υπερπροστασία και περιορισμένη ανάπτυξη αυτονομίας. Στην Ευρώπη και ιδιαίτερα στη νότια Ευρώπη πολλά παιδιά και έφηβοι μεγαλώνουν με έντονη γονεϊκή επιτήρηση και μικρότερη έκθεση σε ευθύνη και ανεξαρτησία, κάτι που αρκετές μελέτες συνδέουν με αύξηση άγχους, δυσκολίες ανθεκτικότητας και χαμηλότερη ικανότητα διαχείρισης αποτυχίας. Επιπλέον, δημιουργείται έντονο γονεϊκό άγχος και υπερβολική εξάρτηση από ειδικούς. Στις ΗΠΑ και στη βόρεια Ευρώπη αυτό εμφανίζεται ως intensive parenting με συνεχή επιτήρηση δραστηριοτήτων και υπερβολική επένδυση χρόνου και χρημάτων στο παιδί. Στην Ελλάδα το ίδιο φαινόμενο συνδυάζεται με την οικονομική πίεση των οικογενειών, με αποτέλεσμα οι γονείς να αισθάνονται ότι πρέπει να ελέγχουν πλήρως την εκπαιδευτική και κοινωνική πορεία των παιδιών τους. Η μετατόπιση της εξουσίας προς το παιδί επηρεάζει και το σχολείο. Πολλοί εκπαιδευτικοί στην Ευρώπη και στην Ελλάδα αναφέρουν δυσκολία επιβολής κανόνων μέσα στην τάξη και μεγαλύτερη αμφισβήτηση της σχολικής αυθεντίας από μαθητές και γονείς. 

Ο Έλληνας που Έσωσε τη Ρωσική Πρωτοπορία: Η Απίθανη Ιστορία του Συλλέκτη Γεώργιου Κωστάκη

Στις 9 Μαρτίου 1913 γεννήθηκε στη Μόσχα ο Γεώργιος Κωστάκης, μια μοναδική μορφή στον κόσμο της τέχνης. Χωρίς ακαδημαϊκή εκπαίδευση, κατόρθωσε με επιμονή και διορατικότητα να συγκεντρώσει και να διασώσει έργα της ρωσικής πρωτοπορίας, συμβάλλοντας καθοριστικά στη διεθνή αναγνώριση ενός κινήματος που είχε σχεδόν χαθεί από την ιστορία.

Ο Γεώργιος Κωστάκης υπήρξε μία από τις σημαντικότερες μορφές στη διάσωση και αναγνώριση της ρωσικής πρωτοπορίας. Γεννήθηκε το 1913 στη Μόσχα, σε οικογένεια Ελλήνων που είχαν εγκατασταθεί εκεί από τον 19ο αιώνα. Μεγάλωσε σε μια πόλη που γνώρισε βαθιές ιστορικές αναταράξεις. Η Ρωσική Επανάσταση του 1917 και η δημιουργία της Σοβιετικής Ένωσης άλλαξαν ριζικά το πολιτικό και πολιτιστικό τοπίο. Στα χρόνια αμέσως πριν και μετά την Επανάσταση αναπτύχθηκε ένα εξαιρετικά ριζοσπαστικό καλλιτεχνικό κίνημα, η ρωσική πρωτοπορία, με καλλιτέχνες που πειραματίζονταν με την αφαίρεση, τον κονστρουκτιβισμό και νέες μορφές καλλιτεχνικής έκφρασης. Κατά τη σταλινική περίοδο όμως η επίσημη σοβιετική πολιτιστική πολιτική επέβαλε τον σοσιαλιστικό ρεαλισμό και οι πρωτοποριακές δημιουργίες περιθωριοποιήθηκαν. Πολλά έργα αποσύρθηκαν από μουσεία, εγκαταλείφθηκαν σε αποθήκες ή παρέμειναν στα σπίτια των καλλιτεχνών και των οικογενειών τους.

8 Μαρτίου: Γιατί η Διεθνής Ημέρα της Γυναίκας Παραμένει Πιο Επίκαιρη από Ποτέ

Η 8η Μαρτίου έχει καθιερωθεί διεθνώς ως ημέρα αφιερωμένη στις γυναίκες, στα δικαιώματά τους και στη θέση τους στις σύγχρονες κοινωνίες. Η Διεθνής Ημέρα της Γυναίκας δεν αποτελεί απλώς έναν συμβολικό εορτασμό. Αποτελεί ταυτόχρονα ένα ιστορικό ορόσημο κοινωνικών αγώνων και ένα σημείο απολογισμού για το πόσο έχει προχωρήσει η ισότητα των φύλων και πόσο ακόμη υπολείπεται.

Η ιστορία της ημέρας αυτής ξεκινά στις αρχές του 20ού αιώνα, μέσα στο περιβάλλον των εργατικών κινημάτων της Ευρώπης και της Βόρειας Αμερικής. Το 1910, στη Διεθνή Σοσιαλιστική Διάσκεψη Γυναικών στην Κοπεγχάγη, προτάθηκε για πρώτη φορά η καθιέρωση μιας διεθνούς ημέρας αφιερωμένης στις γυναίκες. Η πρόταση υιοθετήθηκε και ήδη από το 1911 πραγματοποιήθηκαν οι πρώτες μαζικές εκδηλώσεις σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες. Τα αιτήματα εκείνης της περιόδου αφορούσαν κυρίως το δικαίωμα ψήφου, την ισότητα στην εργασία, τη βελτίωση των εργασιακών συνθηκών και την πολιτική συμμετοχή των γυναικών.

Φοιτητές-Φαντάσματα και γιατί η διαγραφή τους ήταν το πρώτο βήμα για μια ειλικρινή συζήτηση στην ανώτατη εκπαίδευση

Το φαινόμενο των «αιώνιων φοιτητών» στα ελληνικά πανεπιστήμια αποτέλεσε για δεκαετίες έναν αθέατο αλλά κρίσιμο παράγοντα που επηρέαζε όχι μόνο την πραγματική εικόνα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, αλλά και τον σχεδιασμό της κρατικής πολιτικής για τη χρηματοδότησή της. Με την πρόσφατη απόφαση για μαζική εκκαθάριση των μη ενεργών φοιτητών, η οποία ολοκληρώθηκε στο τέλος του 2025, επανήλθε στο προσκήνιο η ανάγκη επανεξέτασης βασικών παραμέτρων: πώς μετρώνται οι φοιτητές, πώς επιμερίζονται οι πόροι, με ποια κριτήρια αξιολογούνται τα πανεπιστήμια και, κυρίως, ποια είναι η σχέση μεταξύ αριθμών και αλήθειας στον δημόσιο διάλογο για την ανώτατη εκπαίδευση.

Σύμφωνα με τα τελευταία επίσημα στοιχεία από την ΕΘΑΑΕ (Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης) με ημερομηνία αναφοράς 2/6/2023, υπάρχουν εγγεγραμμένοι περίπου 704.047 φοιτητές στα ελληνικά ΑΕΙ. Από αυτούς περίπου 379.559 (≈ 54%) θεωρούνται ενεργοί (δηλαδή εντός νόμιμης διάρκειας σπουδών με βάση το v+2/3) και οι υπόλοιποι ≈ 324.488 (≈ 46%) χαρακτηρίζονται «αιώνιοι» ή μη ενεργοί στατιστικά. Αυτό σημαίνει ότι περίπου οι μισοί από τους εγγεγραμμένους φοιτητές καθυστερούν σημαντικά την ολοκλήρωση των σπουδών τους πέρα από τα όρια νόμιμης φοίτησης.

2026

 

Κατάλαβε τον Ολοκληρωτισμό Πριν από Όλους: Γιατί η Hannah Arendt Είναι Πιο Επίκαιρη από Ποτέ

Στις 14 Οκτωβρίου τιμούμε τη γέννηση μιας από τις πιο επιδραστικές μορφές του 20ού αιώνα: της Hannah Arendt. Γερμανο-αμερικανίδα διανοούμενη εβραϊκής καταγωγής, η Hannah Arendt δεν ήταν απλώς μάρτυρας της Ιστορίας, αλλά ένα πνεύμα που πάλεψε μαζί της. Το έργο της αποτελεί καρπό μιας ζωής που συνάντησε τις πιο βίαιες ανατροπές του αιώνα: τον αντισημιτισμό, τον εκτοπισμό, τη βία, τον ολοκληρωτισμό. Και μετουσιώνει αυτή την εμπειρία σε έναν από τους πιο σημαντικούς φιλοσοφικούς και πολιτικούς στοχασμούς της σύγχρονης εποχής.  Γεννημένη το 1906 στο Linden, μεγάλωσε σε κοσμική, μορφωμένη εβραϊκή οικογένεια. Σπούδασε φιλοσοφία, λογοτεχνία και θεολογία, και επηρεάστηκε βαθιά από στοχαστές όπως ο Martin Heidegger και ο Karl Jaspers. Με την άνοδο του ναζισμού, αναγκάζεται να φύγει από τη Γερμανία, να φυλακιστεί προσωρινά, να διαφύγει στη Γαλλία και τελικά να καταλήξει στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου έζησε και δίδαξε χωρίς ποτέ να δεσμευτεί πλήρως με θεσμικούς ρόλους. Έγινε Αμερικανίδα πολίτης το 1950 και έκτοτε αφιερώθηκε στη συγγραφή και τη μελέτη της πολιτικής σκέψης.

Τι Διδάσκει το Ισραήλ σε Μια Κοινωνία σε Κρίση Ταυτότητας

Αυτές οι μέρες είναι ώριμες για αποφάσεις και για ξεκάθαρες θέσεις. Σε μια εποχή όπου η πολωτική ρητορική κυριαρχεί, εγώ έχω επιλέξει να πάρω θέση — στο πλευρό του Ισραήλ. Όχι επειδή αρνούμαι τον πόνο των αμάχων στη Γάζα — κανείς δεν θέλει να βλέπει παιδιά να σκοτώνονται — αλλά επειδή αντιλαμβάνομαι βαθειά τα διακυβεύματα που αντιμετωπίζει αυτό το κράτος και τον λαό του.  

Πρώτα απ’ όλα, η Δημοκρατία. Το Ισραήλ είναι η μόνη λειτουργική, ανοικτή δημοκρατία στη Μέση Ανατολή, που ακόμη σε συνθήκες πολέμου επιτρέπει αντιπολιτευτικές διαδηλώσεις και πολιτικό διάλογο, εκλέγει πολίτες με αραβική καταγωγή στο κοινοβούλιο, και δεν καταργεί την ελευθερία της έκφρασης. Αυτό, μόνο του, είναι αξιοσημείωτο, υπό τις πιέσεις που δέχεται διαρκώς.