Σύμφωνα με τα τελευταία επίσημα στοιχεία από την ΕΘΑΑΕ (Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης) με ημερομηνία αναφοράς 2/6/2023, υπάρχουν εγγεγραμμένοι περίπου 704.047 φοιτητές στα ελληνικά ΑΕΙ. Από αυτούς περίπου 379.559 (≈ 54%) θεωρούνται ενεργοί (δηλαδή εντός νόμιμης διάρκειας σπουδών με βάση το v+2/3) και οι υπόλοιποι ≈ 324.488 (≈ 46%) χαρακτηρίζονται «αιώνιοι» ή μη ενεργοί στατιστικά. Αυτό σημαίνει ότι περίπου οι μισοί από τους εγγεγραμμένους φοιτητές καθυστερούν σημαντικά την ολοκλήρωση των σπουδών τους πέρα από τα όρια νόμιμης φοίτησης.
Μία πολύ ενδιαφέρουσα αναλυτική κατανομή που έχει κυκλοφορήσει δείχνει τον αριθμό αιώνιων φοιτητών ανά δημόσιο πανεπιστήμιο (προέρχεται από συγκεντρωτικά στοιχεία που έχουν αξιοποιηθεί από άρθρα ειδησεογραφικά αλλά βασίζονται σε δεδομένα ΕΘΑΑΕ/Υπ. Παιδείας):
• Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ): 83.970
• Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών: 25.795
• Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ): 24.836
• Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής: 22.520
• Πανεπιστήμιο Πατρών: 19.767
• Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας: 18.858
• Διεθνές Πανεπιστήμιο της Ελλάδος: 18.492
• Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας: 15.940
• Πανεπιστήμιο Πειραιώς: 13.792
• Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης (ΔΠΘ): 12.268
• Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων: 11.394
• Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο (ΕΛΜΕΠΑ): 11.183
• Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών: 10.714
• Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου: 8.504
• Πανεπιστήμιο Κρήτης: 7.145
• Πανεπιστήμιο Αιγαίου: 5.777
• Ιόνιο Πανεπιστήμιο: 4.002
• Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών: 3.111
• Πανεπιστήμιο Μακεδονίας: 3.091
• Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο: 1.098
Από πιο πρόσφατες αναφορές της ΕΘΑΑΕ/Υπ. Παιδείας σημειώνεται π.χ. ότι στο ΕΚΠΑ από τους 100.303 εγγεγραμμένους φοιτητές μόνο 38.998 είναι ενεργοί, ενώ στο ΑΠΘ από τους 72.628 εγγεγραμμένους μόνο 37.054 είναι ενεργοί.
Στοιχεία από τις αρχές του 2025 δείχνουν ότι μόλις περίπου 7% των αιώνιων φοιτητών συμμετείχαν σε εξετάσεις την τελευταία διετία, δείγμα ότι η πλειονότητα παραμένει ανενεργή. Παρόμοια στοιχεία επιβεβαιώνουν ότι μόνο μια πολύ μικρή μειοψηφία από το σύνολο των αιώνιων επιδιώκει πραγματικά να ολοκληρώσει τις σπουδές της παρά τις νέες διατάξεις που τέθηκαν σε ισχύ από το νόμο του 2022.
Άλλα επίσημα δεδομένα από ελληνικές στατιστικές πηγές δείχνουν ότι μόλις περίπου το 9.6% των φοιτητών ολοκληρώνει τη φοίτηση εντός της νόμιμης διάρκειας στις ελληνικές σχολές, που είναι από τα χαμηλότερα ποσοστά ολοκλήρωσης στην ΕΕ, και περίπου μόνο το 52% θεωρείται ενεργό εντός του νόμιμου χρόνου φοίτησης.
Χρηματοδότηση με βάση ενεργούς φοιτητές και κατανομή πόρων
Τα πανεπιστήμια στην Ελλάδα χρηματοδοτούνται από το κράτος με βάση ετήσιο προϋπολογισμό που υπολογίζεται κατ’ αρχήν με βάση τον αριθμό ενεργών φοιτητών (δηλαδή όσων πραγματικά σπουδάζουν εντός των ορίων φοίτησης και πληρούν τα κριτήρια ενεργότητας). Η Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ) περιγράφει στις εκθέσεις της ότι η ετήσια χρηματοδότηση των ΑΕΙ γίνεται με βάση μοριοδότηση που περιλαμβάνει τόσο τον αριθμό ενεργών φοιτητών όσο και ποιοτικά κριτήρια όπως η διδακτική και ερευνητική δραστηριότητα. Αυτό σημαίνει ότι, αν μέχρι το 2025 ένα ίδρυμα εμφάνιζε έναν υπερβολικό αριθμό φοιτητών που δεν ήταν πραγματικά ενεργοί, αυτό θα είχε ως αποτέλεσμα να φαίνεται σαν να χρειάζεται περισσότερους πόρους από ό,τι πραγματικά χρειαζόταν, επειδή η χρηματοδότηση υπολογιζόταν με βάση αυτά τα στοιχεία. Με την επικαιροποίηση των μητρώων, τα στοιχεία γίνονται πιο αντικειμενικά, άρα και η χρηματοδότηση πιο αντιπροσωπευτική της πραγματικής εκπαιδευτικής δραστηριότητας.
Ένας δεύτερος μηχανισμός που επηρεάζεται από υπερβολικό ή μη ακριβή αριθμό φοιτητών είναι η αξιολόγηση του πανεπιστημίου ως προς την εκπαιδευτική του ποιότητα και αποτελεσματικότητα. Πανεπιστήμια με μεγαλύτερη αναλογία μη ενεργών φοιτητών ως προς το σύνολο του φοιτητικού πληθυσμού ενδέχεται να εμφανίζουν χαμηλότερη απόδοση σε δείκτες που χρησιμοποιούνται στην εσωτερική και εξωτερική αξιολόγηση (π.χ. χρόνος ολοκλήρωσης σπουδών, επιτυχία ολοκλήρωσης προγραμμάτων, αποδοτικότητα διδασκαλίας).
Η ύπαρξη πιο καθαρών στοιχείων επιτρέπει στα πανεπιστήμια να εμφανίζουν πιο αξιόπιστους δείκτες που λαμβάνονται υπόψη σε διεθνείς κατατάξεις, εσωτερικούς δείκτες ποιότητας και σε συστήματα benchmarking. Η αναφορά του υφυπουργού τονίζει ότι οι ακριβείς κατάλογοι είναι «προϋπόθεση για την αναβάθμιση της ποιότητας των σπουδών και της καθημερινής ακαδημαϊκής λειτουργίας, καθώς και για τη βελτίωση των ποιοτικών κριτηρίων που συνεκτιμώνται στην αξιολόγηση» των ελληνικών πανεπιστημίων.
Αν είναι έτσι, γιατί τα μέλη της ακαδημαϊκής κοινότητας διαμαρτύρονται;
Ένα πανεπιστήμιο που εμφάνιζε μεγάλο αριθμό εγγεγραμμένων φοιτητών, έστω και αν πολλοί από αυτούς ήταν ανενεργοί ή «αιώνιοι», μπορούσε να διεκδικήσει περισσότερες οργανικές θέσεις μελών ΔΕΠ, ή να τεκμηριώσει την ανάγκη για αύξηση προσωπικού, με βάση φαινομενικά αυξημένο εκπαιδευτικό έργο. Η κατανομή οργανικών θέσεων στα πανεπιστήμια γίνεται κατόπιν τεκμηριωμένων αιτημάτων των ιδρυμάτων προς το Υπουργείο Παιδείας και εξετάζεται μεταξύ άλλων και με βάση τα εξής κριτήρια:
• αριθμός φοιτητών ανά σχολή και τμήμα
• αναλογία φοιτητών ανά μέλος ΔΕΠ
• αναμενόμενα εκπαιδευτικά φορτία και ανάγκες διδασκαλίας
Αν ένα πανεπιστήμιο δήλωνε ότι έχει 30.000 φοιτητές, ενώ στην πράξη ήταν ενεργοί οι 15.000, η αναλογία φοιτητών προς διδάσκοντες φαινόταν πολύ πιο επιβαρυμένη. Αυτό δημιουργούσε επιχείρημα για ανάγκη περισσότερων καθηγητών ώστε να διασφαλιστεί η ποιότητα διδασκαλίας, κάτι που τελικά μπορούσε να οδηγήσει σε περισσότερες προσλήψεις ή οργανικές θέσεις, επιβαρύνοντας τον κρατικό προϋπολογισμό. Η ΕΘΑΑΕ, στις αξιολογήσεις της, χρησιμοποιεί δείκτες όπως:
• φοιτητές ανά ΔΕΠ (FTE ratio)
• μέσος όρος φοιτητών ανά μάθημα
• φορτίο διδασκαλίας
Όλοι αυτοί οι δείκτες αλλοιώνονται προς τα πάνω όταν υπάρχουν φαινομενικά πολλοί φοιτητές, χωρίς να έχει γίνει εκκαθάριση. Έτσι, μια εικόνα υπερφόρτωσης μπορεί να οδηγήσει σε πλεονάζουσες διεκδικήσεις πόρων, σε σύγκριση με τα πραγματικά δεδομένα.
Τα ποσά επιχορήγησης των ελληνικών δημόσιων πανεπιστημίων για το 2024 (λειτουργικές δαπάνες) και τα ποσά που τους κατανεμήθηκαν στο πλαίσιο της κατ’ αναλογίαν επιχορήγησης λειτουργικών δαπανών από όσα ΑΕΙ κατάφερα να βρω δημοσιευμένα νούμερα, είναι τα ακόλουθα:
• Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ): €6.952.637,03
• Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ): €20.952.688,35
• Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ): €60.500,00
• Πανεπιστήμιο Πειραιώς: €470.799,45
• Πάντειο Πανεπιστήμιο: €97.363,74
• Πανεπιστήμιο Μακεδονίας: €231.643,29
• Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων: €40.000,00
• Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας: €1.169.912,06
• Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης: €1.968.124,27
• Πολυτεχνείο Κρήτης: €15.606,40
• Ιόνιο Πανεπιστήμιο: €782.214,69
• Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο: €291.406,60
• Διεθνές Πανεπιστήμιο της Ελλάδος: €1.066.108,93
• Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο: €56.949,67
• Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής: €3.771.209,34
Ενδεικτικά αναφέρω ότι το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) που χρηματοδοτείται με περίπου 21 εκατομύρια ευρώ ετησίως έχει περίπου 2.700 μόνιμους καθηγητές (μέλη ΔΕΠ / Faculty) ενώ δήλωνε μέχρι πέρυσι 24.836 περισσότερους από τους πραγματικούς φοιτητές, ενώ το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ) που χρηματοδοτείται με περίπου 7 εκατομύρια ευρώ ετησίως απασχολεί περίπου 1800 μέλη ΔΕΠ / Faculty ενώ δήλωνε μέχρι πέρυσι 83.970 περισσότερους από τους πραγματικούς φοιτητές. Τώρα που τα νούμερα προσγειώθηκαν στα πραγματικά, μήπως διακυβεύεται η θέση ορισμένων;
Επιχείρημα (που θα ακούσετε τις επόμενες μέρες και είναι σχεδόν ψευδές): αν δεν δηλώσουμε περισσότερους φοιτητές υποχρηματοδοτείται η έρευνα. Οι χρηματοδοτήσεις μέσω ΕΛΚΕ/προγραμμάτων ΕΣΠΑ/Horizon Europe δεν στηρίζονται απλά στον αριθμό φοιτητών. Επηρεάζονται όμως εμμέσως από άλλους δείκτες όπως ποιότητα υποδομών, αναγνωρισιμότητα, ερευνητική παραγωγή και απήχηση. Ένα πανεπιστήμιο που φαίνεται να «έχει πολλούς φοιτητές» μπορεί να κάνει εμφανώς μεγαλύτερο έργο στα μάτια φορέων αξιολόγησης ή να προσελκύσει περισσότερους συνεργάτες, κάτι που στην πράξη επηρεάζει την ικανότητά του να κερδίσει ερευνητικά κονδύλια. Τέτοια ίσως είναι η περίπτωση του ΑΠΘ, εξ ου και παίρνει τη μεγαλύτερη χρηματοδότηση από όλα τα Ελληνικά Πανεπιστήμια!
Επίλογος
Η παραμονή εκατοντάδων χιλιάδων φοιτητών στα μητρώα, ενώ δεν σπουδάζουν, αλλοιώνει τους μηχανισμούς χρηματοδότησης και κατανέμει κρατικούς πόρους σε βάρος άλλων αναγκών της ανώτατης εκπαίδευσης. Η στρέβλωση αυτή δεν είναι λογιστική, είναι πολιτική: πανεπιστήμια που δηλώνουν πλασματικό εκπαιδευτικό έργο διεκδικούν περισσότερες οργανικές θέσεις, περισσότερα κονδύλια, περισσότερα έργα. Αυτό ενισχύει άνισα ιδρύματα με διοικητική επιρροή και καθηλώνει όσα λειτουργούν με όρους πραγματικότητας. Η αξιολόγηση γίνεται εργαλείο πειθούς αντί εργαλείο κρίσης. Η ουσία δεν είναι να αποδοθεί ηθική μομφή στους λεγόμενους «αιώνιους» φοιτητές, αλλά να γίνει σαφές ότι το ελληνικό δημόσιο σύστημα ανώτατης εκπαίδευσης δεν μπορεί να σχεδιαστεί ούτε να στηριχθεί πάνω σε εικονικά δεδομένα. Χωρίς αξιόπιστη βάση φοιτητικού πληθυσμού, δεν μπορεί να υπάρξει δίκαιη πολιτική πανεπιστημίων.
Πηγές και περεταίρω αναγνώσματα
in.gr. "Αιώνιοι φοιτητές: Το 48% των εγγεγραμμένων στα ελληνικά ΑΕΙ - Η άβολη αλήθεια πίσω από τους αριθμούς." Δημοσίευση 21 Οκτωβρίου 2024. https://www.in.gr/2024/10/21/greece/aionioi-foitites-48-ton-eggegrammenon-sta-ellinika-aei-avoli-alitheia-piso-apo-tous-arithmous
Foititikanea.gr. "Εκτός πανεπιστημίων 285.000 φοιτητές που έμειναν στάσιμοι." Πρόσβαση 2026. https://www.foititikanea.gr/φοιτητής/35095-εκτός-πανεπιστημίων-285-000-φοιτητές-που-έμειναν-στάσιμοι
Parapolitika.gr. "Αιώνιοι φοιτητές: Οι μισοί από τους εγγεγραμμένους στα ελληνικά πανεπιστήμια – Τι δείχνουν τα στοιχεία." Πρόσβαση 2026. https://www.parapolitika.gr/ellada/article/1570277/aionioi-foitites-oi-misoi-apo-tous-eggegrammenous-sta-ellinika-panepistimia-ti-deihnoun-ta-stoiheia
Ekathimerini.com. "Few eternal students show up for exams." Πρόσβαση 2026. https://www.ekathimerini.com/news/1261843/few-eternal-students-show-up-for-exams
European Commission. "Education and Training Monitor: Country Report - Greece." Office of Publications of the European Union, 2023. https://op.europa.eu/webpub/eac/education-and-training-monitor/en/country-reports/greece.html
European Commission. "Horizon Europe." Research and Innovation Directorate. https://research-and-innovation.ec.europa.eu/funding/funding-opportunities/funding-programmes-and-open-calls/horizon-europe_en
Powergame.gr. "ΕΘΑΑΕ: Πόσο κοστίζει ο φοιτητής ανά ίδρυμα." Πρόσβαση 2026. https://www.powergame.gr/ikonomia/1257999/ethaae-poso-kostizei-o-foititis-ana-idryma
Huffington Post Greece. "Διέγραψαν 308.605 «αιώνιους» φοιτητές από τα πανεπιστήμια – Ποιοι έχουν δεύτερη ευκαιρία." Πρόσβαση 2026. https://www.huffingtonpost.gr/kinonia/diagrafisan-308-605-aionioi-foitites-apo-ta-panepistimia-poioi-echoun-defteri-efkairia
Alfavita.gr. "Κατανομή επιχορήγησης ΑΕΙ 2024: Ύψους 37.927.163,82 ευρώ – Τα ποσά ανά πανεπιστήμιο." Πρόσβαση 2026. https://www.alfavita.gr/ekpaideysi/456894_katanomi-epihorigisis-aei-2024-ypsoys-3792716382-eyro-ta-posa-ana-panepistim
Especial.gr. "Κατανομή επιχορήγησης ΑΕΙ 2024 – 128.030.000 ευρώ για την κάλυψη των λειτουργικών αναγκών." Πρόσβαση 2026. https://www.especial.gr/katanomi-epihorigisis-aei-2024-128030000-evro-gia-tin-kalipsi-ton-leitoyrgikon-anagkon
Esos.gr. "Επιχορήγηση των ΑΕΙ της χώρας για την κάλυψη δαπανών μισθοδοσίας εντεταλμένων." Δημοσίευση 2025. https://www.esos.gr/arthra/95333/epihorigisi-ton-aei-tis-horas-gia-tin-kalypsi-dapanon-misthodosias-entetalmenon
Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης και Ηλεκτρονικού Περιεχομένου (EKT). "Participation of Greek organisations in Horizon Europe." Πρόσβαση 2026. https://metrics.ekt.gr/en/eu-participation
ΕΣΠΑ. "Best Practices – Projects in Higher Education." Πρόσβαση 2026. https://www.espa.gr/en/Pages/BestPractices.aspx
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου