Ο Έλληνας που Έσωσε τη Ρωσική Πρωτοπορία: Η Απίθανη Ιστορία του Συλλέκτη Γεώργιου Κωστάκη

Στις 9 Μαρτίου 1913 γεννήθηκε στη Μόσχα ο Γεώργιος Κωστάκης, μια μοναδική μορφή στον κόσμο της τέχνης. Χωρίς ακαδημαϊκή εκπαίδευση, κατόρθωσε με επιμονή και διορατικότητα να συγκεντρώσει και να διασώσει έργα της ρωσικής πρωτοπορίας, συμβάλλοντας καθοριστικά στη διεθνή αναγνώριση ενός κινήματος που είχε σχεδόν χαθεί από την ιστορία.

Ο Γεώργιος Κωστάκης υπήρξε μία από τις σημαντικότερες μορφές στη διάσωση και αναγνώριση της ρωσικής πρωτοπορίας. Γεννήθηκε το 1913 στη Μόσχα, σε οικογένεια Ελλήνων που είχαν εγκατασταθεί εκεί από τον 19ο αιώνα. Μεγάλωσε σε μια πόλη που γνώρισε βαθιές ιστορικές αναταράξεις. Η Ρωσική Επανάσταση του 1917 και η δημιουργία της Σοβιετικής Ένωσης άλλαξαν ριζικά το πολιτικό και πολιτιστικό τοπίο. Στα χρόνια αμέσως πριν και μετά την Επανάσταση αναπτύχθηκε ένα εξαιρετικά ριζοσπαστικό καλλιτεχνικό κίνημα, η ρωσική πρωτοπορία, με καλλιτέχνες που πειραματίζονταν με την αφαίρεση, τον κονστρουκτιβισμό και νέες μορφές καλλιτεχνικής έκφρασης. Κατά τη σταλινική περίοδο όμως η επίσημη σοβιετική πολιτιστική πολιτική επέβαλε τον σοσιαλιστικό ρεαλισμό και οι πρωτοποριακές δημιουργίες περιθωριοποιήθηκαν. Πολλά έργα αποσύρθηκαν από μουσεία, εγκαταλείφθηκαν σε αποθήκες ή παρέμειναν στα σπίτια των καλλιτεχνών και των οικογενειών τους.

H κακοποιημένη εκδοχή της "εικαστικής παρέμβασης" στην Ελλάδα

Στο κόκκινο πλαίσιο βλέπετε αυτό που περί τα 20+ δημοσιεύματα ειδησεογραφικών Μέσων τις τελευταίες μέρες επικροτούν "σαν εύστοχη εικαστική παρέμβαση στο άγαλμα του Αριστοτέλη στη Θεσσαλονίκη". Στις υπόλοιπες βλέπετε μερικές τυχαία επιλεγμένες εικαστικές παρεμβάσεις απ' όλο τον κόσμο. Θυμηθείτε τα την επόμενη φορά που θα πείτε στην ελληνική κοινωνία "Support Art Workers": Ποιά "Art", ποιόν δουλεύουν οι "Workers", και τι ακριβώς να "support";

#μένουμε σπίτι, σε ζήτηση μιας ελάχιστης φυγής

Χθες αστειεύτηκα με φίλους στο Facebook προφίλ μου δημοσιεύοντας αυτή την φωτογραφία και γράφοντας "Μεσημεριανό γεύμα με θέα, στο ομορφότερο τραπέζι gourmet κουζίνας της πόλης: στο μπαλκόνι μου!(ελπίδες ότι ήρθε και δεν θα ξαναφύγει η Άνοιξη)". Καθώς πράγματι έτρωγα στο μπαλκόνι μου λίγο νωρίτερα, για πρώτη φορά από τα τέλη του Φθινοπώρου και εξής, αναλογίστηκα πόσο δύσκολη είναι τελικά το ζητούμενο του #μένουμε σπίτι. Είχα την καλή τύχη να μετοικίσω στην Φλώρινα το καλοκαίρι, μετά από μία 9μηνη περίοδο κατοίκισης στα Εξάρχεια των Αθηνών -μία από τις παλιές γειτονιές μου της πόλης που γεννήθηκα και ανδρώθηκα. Ήμουν, ένιωθα και αισθάνομαι για δεύτερη φορά τυχερός στα πράγματα της ζωής μου, που μπορώ να μείνω σε ένα μέρος που αγαπώ πολύ: το 2007 μετοίκισα από την Αθήνα στην Θεσσαλονίκη, όπου έζησα τα 12 τελευταία χρόνια.

Στον αντίποδα των μετοικίσεων μου βρίσκονται εκατομύρια συμπατριώτες μου που κατοικούν στα αστικά κέντρα της χώρας, σε σπίτια που συχνά έχουν ως θέα την μπουγάδα του γείτονα απέναντι, παράθυρα που βλέπουν σε φωταγωγούς και ακάλυπτους, σε αδιέξοδα, μικρά στενά, ή σε πολύβουους δρόμους. Σε σπιτια μικρά, ελάχιστα φωτεινά, διόλου "ευάερα". Σε γειτονιές με άπειρο τσιμέντο. Πόσο ψυχοφθόρο, ίσως και ανθυγιεινό είναι αυτό το ελαφρά-τη-καρδία όλων μας #μένουμε σπίτι; Πόσο εφικτό και για πόσους; Μήπως πρέπει, στον βαθμό που μπορούμε να ελαφρύνουμε την μπάλα του φυλακισμένου;

Η πρωινή γνωριμία με τον Ντέιν

Το χορταριασμα της μνήμης, δεν μας επιτρέπει να γνωρίσουμε καν το μικρό όνομα του ήρωα: αυτό με το οποίο τον φωναξε η γυναίκα του, του ' δώσε ο πατερας του, τον έκλαψε η μάνα του. Το πάρκο βρίσκεται απέναντι από το σπίτι που μένω. Τα παρτέρια τριγύρω είναι περιποιημενα, τόσο που σε κάνει να αναρωτιέσαι μήπως είναι κηποτεχνικη επιλογή να κείται η πλάκα ανάμεσα στα αγριοχορτα. Πάντως, η πλειοψηφία των κατοίκων της περιοχής δεν εχει ιδέα που βρίσκεται η "πλατεία Ντέιν" 20 χρόνια μετά την τοποθέτηση της αναθηματικής πλάκας.

Ωστόσο, στην σελίδα 22 του τεύχους 42 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2013  της τοπικής εφημερίδας της Θέρμης και του Νέου Ρυσίου Θεσσαλονίκης Ἡ ΑΠΟΨΗ", βρίσκουμε το (δυστυχώς ανυπόγραφο) άρθρο με τίτλο "Ο αξιωματικός Ντέιν Ο δικός μας, άγνωστος ήρωας" που παραθέτω αυτούσιο. Δυστυχώς είναι η μόνη σοβαρή αναφορά που βρήκα online, και, αυτή, σε cached σελίδα του Google. Επειδή η "ΆΠΟΨΗ" παρά τον τοπικό χαρακτήρα  της είναι μια σοβαρή έκδοση, ίσως διαθέτει φύλλα ή το αρχείο, οπότε η ίχνευση του άρθρου να έχει κάποια χρησιμότητα:

Ο εφησυχασμός ανοίγει τον δρόμο για ένα επόμενο χειρότερο βήμα.

"Ο εφησυχασμός, η άγνοια και η ανοχή, απέναντι σε τέτοιες συμπεριφορές ανοίγουν δυστυχώς σε αυτούς που σήμερα βάφουν κόκκινο ένα μνημείο που δημιουργήθηκε για να υπενθυμίζει τις συνέπειες μιας εποχής κατά την οποία οι ανθρωπιστικές αξίες καταβαραθρώθηκαν και αθώοι άνθρωποι στιγματίστηκαν και δολοφονήθηκαν στο βωμό φασιστικών ιδεολογιών, το δρόμο για ένα επόμενο χειρότερο βήμα".

Αυτά και άλλα πολλά γράφει στην χθεσινή ανακοίνωση της η Ισραηλιτική Κοινότητα Θεσσαλονίκης, η οποία καταδικάζει απερίφραστα τη βεβήλωση του Μνημείου Ολοκαυτώματος, που σύμφωνα με τα τρέχοντα δεδομένα, έγινε από ομάδα αγνώστων η οποία συμμετείχε σε πορεία που πραγματοποιήθηκε στις 27.6.2018 στη Θεσσαλονίκη.  Η νέα πράξη προσβολής και απαξίωσης ενός συμβόλου, που ανεγέρθη από την Ελληνική Κυβέρνηση για να τιμήσει τη μνήμη των 50.000 πολιτών της Θεσσαλονίκης Εβραϊκού Θρησκεύματος που εξοντώθηκαν από τους Ναζί, θυμάτων του μαζικότερου και πιο οργανωμένου εγκλήματος που βίωσε η ανθρωπότητα, οφείλει να προβληματίσει το σύνολο της κοινωνίας μας.  Η εικόνα του Μνημείου Ολοκαυτώματος καλυμμένου με κόκκινη μπογιά και της καταστροφής των λουλουδιών που ήταν τοποθετημένα σε αυτό, αποτελεί μια ακόμη θλιβερή και ξεκάθαρη ένδειξη για τις τραγικές συνέπειες που μπορούν να έχουν ο ρατσισμός και η μισαλλοδοξία. Ως φαίνεται, από την τρίτη βεβήλωση του Μνημείου Ολοκαυτώματος μέσα σε λίγους μήνες (Δεκέμβριος 2017, Ιανουάριος 2018 και Ιούνιος 2018), δεν είναι λίγοι αυτοί που στις μέρες μας, παρά τα όσα έχει διδάξει η Ιστορία είναι έτοιμοι να βαδίσουν σε επικίνδυνα μονοπάτια ασπαζόμενοι αντισημιτικά στερεότυπα και θεωρίες.

Να μπορούσα στα σύννεφα να `χα εγώ βενζινάδικο

Είναι γνωστή αγάπη που τρέφω για κρυφές γωνιές των μεγαλουπόλεων μας, και αυτή είναι μία γωνιά που δεν θα την δείτε ποτέ σε κανένα "οδηγό πόλης". Πρόκειται για ένα βενζινάδικο / πλυντήριο αυτοκινήτων της Aegean Gas στην περιοχή της Αμερικάνικης Γεωργικής Σχολής της Θεσσαλονίκης, ένα βήμα από τον πολύβουο αυτοκινητόδρομο. Τους ζεστούς μήνες λειτουργεί το καφέ - μπαρ της φωτογραφίας και σερβίρει στο γκαζόν. Ο προσανατολισμός της τοποθεσίας είναι χαρισματικός -"βλέπει" προς Περαία και Επανομή στα αριστερά του, και, κατάματα, κοιτάζει  τον  Όλυμπο και Βέρμιο, τις μέρες που έχει φυσήξει το βράδυ και έχει καθαρίσει την υγρασία της θαλάσσιας απόστασης που χωρίζει την Θεσσαλονίκη από τα δυό βουνά. Ο κήπος διατηρείται σε καλή κατάσταση και μες στο καταχείμωνο για τους τολμηρούς, και υπάρχει και, άλλη από την εικονιζόμενη, καφετέρια με εξαιρετικό καφέ και τυρόπιτες!

Ποιοτικό Σινεμά στα έδρανα στην Θεσσαλονίκη

Στιγμιότυπο της ταινίας  "Personal Shopper" που προβάλλει απόψε η ΚΟΧηΜΠΑ

Λέγεται -και εν πολλοίς ισχύει- ότι οι κινηματογράφοι στην Θεσσαλονίκη είναι πολύ λίγοι τόσο λαμβάνοντας υπόψιν μας το μέγεθος της πόλης, όσο και εαν λάβουμε υπόψιν μας την πολιτιτική δραστηριότητά της και την φήμη της στα κινηματογραφικά πράγματα εξαιτίας της διοργάνωσης του Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης από παλιά, και του εξίσου σημαντικό Διεθνές Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους Θεσσαλονίκης. Οι ελάχιστοι ανεξάρτητοι κινηματογράφοι προβάλλουν αδιαμφησβήτητα πολύ συχνά ποιοτικές ταινίες, αλλά δεν είναι εφικτό να προβάλλουν αρκούντως πολλές, ενώ, και αυτές που προβάλλουν είναι "πρώτης προβολής", γεγονός που δεν αφήνει περιθώρια να προβάλλονται πολλά αφιερώματα. Το κενό αναπληρώνουν κινηματογραφικές ομάδες πόλης, αλλά και μερικές φοιτητικές κινηματογραφικές ομάδες που διοργανώνουν προβολές εξαιρετικών λίγο ελάχιστα παλιότερων ταινιών στα Πανεπιστήμια! Τα θυμήθηκα όλα τούτα διαβάζοντας στο Facebook για τις αποψινές προβολές των φοιτητικών ομάδων, με εκπληκτικές ταινίες. Στις περισσότερες περιπτώσεις η προβολή είναι δωρεάν ή ο καθένας δίνει ό,τι θέλει. Αν και κυρίως απευθυνονται σε φοιτητές, κανείς δεν αποκλείεται. Επίσης, με την ευκαιρία, να σχολιάσω πως αντιθετα με τόσα συχνά λέγονται, αυτές οι προβολές δεν ανακόπτουν κανέναν απο το να πάει στον κινηματογράφο, ούτε ανταγωνίζονται τα λιγοστά σινεμά της πόλης: αναπληρώνουν το κενό ποιότητας που προκαλεί ο μικρός αριθμός κινηματογράφων της Θεσσαλονίκης και δίνουν την δυνατότητα σε νέους που το πορτοφόλι τους δεν θα άντεχε να πηγαίνουν τόσο συχνά κινηματογράφο να απολαύσουν, γνωρίσουν ή/και ανακαλύψουν την 7η Τέχνη. Και, ως γνωστόν, το θέμα είναι να αγαπήσεις το σινεμά. Διότι αφότου συμβεί αυτό και πέρα, η αγάπη για τον κινηματογράφο δύσκολα σβήνει! Έτσι, απόψε και αύριο το πρόγραμμα στις φοιτητικές προβολές έχει ως εξής:

• ΚΟΧηΜΠΑ: "Personal Shopper" του Olivier Assayas
• Κινόγε: "A Separation"
• Κ.Ο.Κ.: The Babadook
• ΚΟΠΑΝΑ: "LOVE"
• ρακουν: All That Jazz

Ημερίδα NYC: Περιφερειακές Εξελίξεις και ο Ρόλος της Ελλάδας

Με μεγάλη χαρά ο Εκπαιδευτικός Όμιλος New York College σας προσκαλεί στην εκδήλωση με θέμα «Περιφερειακές Εξελίξεις και ο Ρόλος της Ελλάδας», η οποία θα λάβει χώρα την Τετάρτη, 1 Νοεμβρίου και ώρα 17:00, στη Λέσχη Αξιωματικών Φρουράς Θεσσαλονίκης. Η ημερίδα διοργανώνεται από το Κέντρο Γεωπολιτικών Αναλύσεων του New York College, υπό την Αιγίδα της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας και του Δήμου Θεσσαλονίκης, την επίσημη υποστήριξη της Υπηρεσίας Europe Direct του Δήμου Θεσσαλονίκης και την επίσημη υποστήριξη του Συλλόγου Αποφοίτων του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου. Την εκδήλωση, θα χαιρετίσουν ο Περιφερειάρχης Κ. Μακεδονίας, κ. Απόστολος Τζιτζικώστας, o Υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, κ. Βασίλης Κόκκαλης, ο Δήμαρχος Θεσσαλονίκης κ. Γιάννης Μπουτάρης, ο Κωνσταντίνος Π. Γκιουλέκας, Βουλευτής Α' Θεσσαλονίκης, ο Διοικητής του Γ. Σώματος Στρατού, Αντιστράτηγος Δημήτριος Μπίγγος, ο κ. Ηλίας Φούτσης, Πρόεδρος και Ιδρυτής Εκπαιδευτικού Ομίλου New York College καθώς επίσης και o κ. Παντελής Σαββίδης, Δημοσιογράφος ΕΡΤ 3, Πρόεδρος Συλλόγου Αποφοίτων Αριστοτελείου Πανεπιστημίου.

Λίγα λόγια για την εκδήλωση
Στην εν λόγω ημερίδα θα γίνει αναφορά και ανάλυση θεμάτων που αφορούν στην Τουρκία, στο ρόλο των Η.Π.Α., στο Προσφυγικό, στα Θέματα Ενέργειας με εστίαση στην Κύπρο, στην Τρομοκρατία και στις τελευταίες εξελίξεις στο ζήτημα της Συρίας. Όλα τα παραπάνω θα συνδεθούν με την Ελλάδα, ο ρόλος της οποία θα αναλυθεί διεξοδικώς από τους ιδιαίτερα σημαντικούς Ομιλητές της Εκδήλωσης.

Ομιλητές
Χρήστος Βαίτσης, Πτέραρχος Ιπτάμενος, Επίτιμος Αρχηγός Γενικού Επιτελείου Αεροπορίας
Αλέξανδρος Μαλλιάς, Πρέσβης επί Τιμή - π. Πρέσβης της Ελλάδος στην Ουάσιγκτον (2005-2009)
Χριστόδουλος Γιαλλουρίδης, Καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής, Πάντειο Πανεπιστήμιο
Σπύρος Λίτσας, Αναπληρωτής Καθηγητής Διεθνών Σχέσεων, Πανεπιστήμιο Μακεδονίας
Κων/νος Φίλης, Διευθυντής Ερευνών Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων (ΙΔΙΣ)
Δρ. Μαρία Αλβανού, Εγκληματολόγος, Ειδική σε θέματα τρομοκρατίας

Συντονισμός:
Αλεξία Τασούλη, Δημοσιογράφος

Σε διάλογο με 95 απόψεις για την Τέχνη

"'-Τα πάντα είναι θέμα οπτικής γωνίας!', είπε ο πίθηκος και έφαγε το σαπούνι", ήταν μία από τις σουρρεαλιστικές φράσεις που αξιοποιούσα νεότερος, θέλοντας να επιδείξω το ατελέσφορο της δογματικής κριτικής σε θέματα που άπτονται κατά μεγάλο ποσοστό της οπτικής γωνίας του θεατή.

Και ήταν η πρώτη φράση που μου ήρθε στο μυαλο, καθώς παρακολουθούσα την καταχρηστικά δριμεία και ακραία επιθετική κριτική στην νεότερη έκθεση που φιλοξενεί το Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης της Θεσσαλονίκης, μία διοργάνωση των τεσσάρων Ανώτατων Σχολών Καλών & Εφαρμοσμένων Τεχνών της Ελλάδας (Αθήνας, Θεσσαλονίκης, Φλώρινας, Ιωαννίνων), υπό τον  τίτλο "8η Μπιενάλε των Φοιτητών των Σχολών Καλών Τεχνών Ελλάδoς", από την μία πλευρά, και τα σχόλια αλληλοχαϊδέματος και βαυκαλισμού περί "ανατρεπτικών έργων", "αναδυόμενων πρωτοποριών", και λοιπές μπαρούφες από την άλλη· ως γνωστόν (και αυτή ήταν μία άλλη φράση που αξιοποιούσα συχνά παλιότερα) "πως θα έρθουν οι άλλοι στην κηδεία σου αν δεν πας πρώτα εσύ  στην δική τους;"

Σε όλα αυτά ήρθε να προσθέσει αρνητικές σκέψεις η μνημειώδης φράση "95 φοιτητές-εκκολαπτόμενοι καλλιτέχνες" που διάβασα στην επίσημη ανακοίνωση του Κρατικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης για την έκθεση· είναι κρίμα που οι πανεπιστημιακού επίπεδου δάσκαλοι αδυνατούν να αντιληφθούν, ότι, στις σχολές Καλών Τεχνών ανά την υφήλιο -και όχι μονάχα  στην Ελλάδα,  σπουδάζουν δύο ειδών φοιτητές: όσοι επιδιώκουν να γίνουν καλλιτέχνες, αλλά και οι καλλιτέχνες που επιδιώκουν να αποκτήσουν πτυχίο και να διευρύνουν τις γνώσεις και τις εμπειρίες τους. Συνεπώς η φράση "εκκολαπτόμενοι καλλιτέχνες" είναι ιδιαίτερα ατυχής, διότι αφενός βλέπει δικαιωματικά ως καλλιτέχνη καθέναν στον οποίο θα απονεμηθεί πανεπιστημιακός τίτλος (δηλαδή, στην συντριπτική πλειοψηφία όσων εισήχθησαν στις Σχολές) μία μέρα αφού του απονεμηθεί ο τίτλος, και κανέναν σαν καλλιτέχνη μέχρι μία ημέρα πριν του απονεμηθεί ο τίτλος!  Επίσης η φράση επιδιώκει μιαν επιείκια αναντίστοιχη με την πράξη της εικαστικής έκθεσης: κάθε καλλιτέχνης που εκθέτει το έργο του το πράττει ώστε να κριθεί με βάση το έργο του, και όχι με βάση τις "εκπτώσεις" που θα του εξασφαλίσει ο τίτλος του φοιτητή.

Ας κάνουμε, λοιπόν, ακριβώς αυτό, και μόνο αυτό.

Απο παλιά, αλλά ιδίως κατόπιν και της επαγγελματικής ενασχόλησης μου με τον χώρο των εικαστικών τεχνών, έχω πειστεί ότι σε κάθε περίπτωση οφείλουμε ως ελάχιστη πράξη καλής θέλησης να αφήνουμε το έργο να συνηγορήσει υπέρ του εαυτού του. Να αφουγκραστούμε τα μυστικά ποτάμια που πηγάζουν στην ψυχή κάθε δημιουργού, ακόμα κι αν ο ίδιος μοιάζει "λίγος" και "μικρός", μέσα στο κάθε έργο τέχνης που βρίσκεται μπροστά μας ή γύρω μας, όχι σα να ήταν έμψυχο υλικό, αλλά πιότερο σα να ήταν το ίδιο μια ψυχή. Αποφάσισα λοιπόν να θεωρήσω όλα τα παραπάνω τίποτα περισσότερο από background noise, και να επισκεφτώ την έκθεση σήμερα νωρίς το απόγευμα, σχεδόν μία εβδομαδα κατόπιν των επίσημων εγκαινίων της στα οποία δεν κατάφερα να παραστώ.

Πρόκειται για μια ενδιαφέρουσα έκθεση, με έργα από κάμποσες διαφορετικές προσεγγίσεις τέχνης, με ενδιαφέρουσα επιμελητική άποψη ως προς την χωροθεσία των έργων, ιδίως αν λάβει κανείς υπόψη του το δύσκολο έργο του επιμελητή έμπροσθεν της απαράβλητης ποικιλομορφίας. Βρήκα έργα που μου άρεσαν πολύ, έργα που γνώριζα καθώς έχω την τύχη να γνωρίζω τους δημιουργούς τους, έργα που διακρίνονται για την  σύλληψη ή/και την αποτύπωση τους, έργα που με εξέπληξαν ευχάριστα και έργα που μου θύμισαν ότι κοιμήθηκα λίγες ώρες χθες το βράδυ, έργα εμπνευσμένα και έργα - ευκολάκια/"ξεπέτα"/"να τελειώνουμε", έργα σοβαρά και έργα σοβαροφανή, έργα πρόχειρα και έργα άρτια, έργα συμβατικά με πειραματισμούς ως προς τα υλικά αποτύπωσης, και έργα πειραματικά με συμβατικά υλικά αποτύπωσης,  έργα που θεώρησα πολύ ενδιαφέροντα, και άλλα που ακόμα και αν είχαν πολλά να πουν, τα κοίταζα και με κοιτούσαν για κάμποση ώρα πριν αναλάβω την ευθύνη να αποφασίσω ότι δεν ταίριαζαν τα ζώδια μας και ότι δύσκολα θα σπάσουμε τον πάγο ανάμεσα μας!

Είδα πολλά έργα υπογεγραμμένα από καλλιτέχνες, οι οποίοι, φανερά πλέον, δεν θεωρούν ντροπή να γράψουν το όνομα τους στον καμβά ή το χαρακτικό έργο, όπως επί μία δεκαετία τουλάχιστον τώρα τους καθοδηγούν να πιστεύουν -λανθασμένα κατά την γνώμη μου- πολλοί δάσκαλοι τους. Επίσης είδα την πλειοψηφία των ἐργων να έχουν τίτλους -ένα ακόμα "ταμπού" της σύγχρονης τέχνης στην Ελλάδα που μάλλον ευτυχώς "σπάει" σιγά-σιγά.

Και αφού σας είπα τι είδα, ήρθε η ώρα να σας πω και τι δεν είδα. Δεν είδα, λοιπόν, πολλες ακρότητες, που θα ήταν σε θέση να προκαλέσουν per se τον λιγότερο πεπαιδευμένο επισκέπτη, ή ακόμα και να αποτρέψουν με βάση το word of mouth άλλους να επισκεφτούν την έκθεση, όπως αυτή κατηγορήθηκε δημόσια. Δεν είδα κείμενα -καλλιτεχνικές δηλωσεις/statements που θα διευκόλυναν την θέαση των έργων, και, όσο κι αν αντιλαμβάνομαι τον δισταγμό της Επιμέλειας/Διοργάνωσης να δεχθεί ένα κείμενο για κάθε έργο, ή την δυνατότητά της να υποχρεώσει όλους τους συμμετέχοντες να γράψουν ένα, η έλλειψη ήταν καταφανής και δεν μπορώ να μην την σημειώσω. Δεν είδα πολλά έργα που να θεώρησα συγκλονιστικά, τέτοια που να ξεφεύγουν απο τα όρια του απλώς οξυδερκούς σχολίου.

Συνολικά, είδα μία έκθεση 95 καλλιτεχνών, πολλοί εκ των οποίων με αδιαμφησβήτητο παρόν, μερικοί εκ των οποίων έχουν λιγότερο αμφίβολο από άλλους μέλλον.

Γιάννης Καστρίτσης | Ο άνθρωπος και ο ίσκιος του

Το πορτρέτο του εικαστικού Γιάννη Καστρίτση: ένα οδοιπορικό σε έναν κόσμο εικόνων, πραγμάτων και ανθρώπινων μορφών, καταγράφεται στο ντοκιμαντέρ Γιάννης Καστρίτσης: Ο άνθρωπος και ο ίσκιος του, του Δημήτρη Κουτσιαμπασάκου. To ντοκιμαντέρ επιλέχθηκε στο επίσημο πρόγραμμα του Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης
Προβολές
Τετάρτη 8/3/2017
Αίθουσα Παύλος Ζάννας, Κτίριο Ολύμπιον, Πλ.Αριστοτέλους, 20:00
Πέμπτη 9/3/2017
Αίθουσα Τόνια Μαρκετάκη, Αποθήκη Δ, Λιμάνι, 13:00

Ο Γιάννης Καστρίτσης γεννήθηκε το 1960 στη Δάφνη Ευρυτανίας. Σπούδασε Ζωγραφική στην Καλών Τεχνών Θεσσαλονίκης από το 1985 έως το 1990 στο εργαστήριο του Βαγγέλη Δημητρέα. Συνέχισε τις σπουδές του στο μεταπτυχιακό τμήμα του Brooklyn College της Νέας Υόρκης από το 1990 έως και το 1993. Παράλληλα με τη ζωγραφική ασχολείται  με τη φωτογραφία και την γλυπτική. Από το 1997 διδάσκει ζωγραφική στο Τ.Ε.Ι. Αθηνών, τμήμα Γραφιστικής και από το 2007 στη Σχολή Καλών Τεχνών της Φλώρινας. Έχει εκδώσει τούς προσωπικούς καταλόγους: Ο Κόσμος των πραγμάτων 2004, Στη μεγάλη Λακκούβα 2006, Ο άνθρωπος και ο ίσκιος του 2010, Η αμφιβολία του Σεζάν 2011, Βίων Ερμηνεία 2012

Διανομή σπόρων από το Πελίτι στο Βίος Coop

Την Τετάρτη στις 15-02-2017 και ώρες 17:00 - 20:00, στο "βίος coop" μπορείτε να προμηθευτείτε δωρεάν σπόρους παραδοσιακών ποικιλών από το πελίτι. Το "πελίτι" εδρεύει στο Μεσοχώρι του Δήμου Παρανεστίου και οι βασικοί του στόχοι είναι: Η συλλογή, διατήρηση και διάδοση των παραδοσιακών ποικιλιών, η ανταλλαγή αγαθών και υπηρεσιών χωρίς τη μεσολάβηση του χρήματος, η δημιουργία μιας εναλλακτικής κοινότητας με κύριο άξονα τη διατήρηση των παραδοσιασκών ποικιλιών. Γνωρίστε το "βίος coop" ΕΔΩ, και σχετικά με το "Πελίτι" ΕΔΩ.

Ρεπορτάζ στα μαγαζιά που πρυτανεύει ο αλληλοσεβασμός

Παρά το γενικό κανόνα που θέλει τη συντριπτική πλειοψηφία των καταστημάτων υγειονομικού ενδιαφέροντος να μην τηρούν τον αντικαπνιστικό νόμο επτά χρόνια μετά την επιβολή του, υπάρχουν εστιατόρια, καφέ, ακόμη και μπαρ, τα οποία αποφασίζουν να βάλουν φρένο στο τσιγάρο και να χαρίσουν ένα υγιές και καθαρό περιβάλλον στους πελάτες τους. Η κάμερα της TV100 βρέθηκε σε καταστήματα στα οποία απαγορεύεται το κάπνισμα, αλλά και σε άλλα, οι ιδιοκτήτες των οποίων προσπάθησαν να βρουν μια μέση λύση για το θέμα και συνομιλήσαμε μαζί τους για το πόσο…κοστίζει να είσαι νόμιμος!

Ρεπορτάζ: Βάσω Λυκουρίνου
Κάμερα: Γιώργος Σαράντος
Μιλούν: Κωνσταντίνος Κοκκινοπλίτης(Συνιδιοκτήτης “Ελια Λεμόνι”),
Γιώργος Βλάχος(Εργαζόμενος καφέ “Διατηρητέο”),
Ευδοκία Παπακυριαζή(Συνιδιοκτήτρια Playhouse)


ΣΧΟΛΙΟ. Τι μπορεί να περιμένει κανείς από μία κοινωνία που παραβαίνει ως άδικο και καταχρηστικό τον νόμο που προστατεύει μια μειοψηφία, ενάντια στην πλήρη καταπάτηση των δικαιωμάτων τους από μια σχετική πλειοψηφία! Μια πλειοψηφία που ζητά ως διασφάλιση δικαιώματος να βλάπτει τους φίλους της, τα παιδιά της και τον εαυτό της, και πιστεύει στο  αυτοδίκαιο του λόγου της, και το άδικο όποιου έχει άλλη γνώμη από τους ίδιους! Βαρβαρισμός....

TV100 | H αποκλεισμένη από το χιόνι Θεσσαλονίκη από ψηλά (drone)

Πάλι χωρίς λεωφορεία η Θεσσαλονίκη προσεχώς (εκτός αν δώσουμε στους μετόχους - εργαζόμενους €3,9 εκατομύρια)...

Ο ΟΑΣΘ που όλοι οι Έλληνες πληρώνουμε

Για δεύτερη ημέρα σήμερα οι εργαζόμενοι στον ΟΑΣΘ, δηλαδή τις  αστικές συγκοινωνίες της Θεσσαλονίκης, κάνουν επίσχεση εργασίας, οδηγώντας την πόλη σε χάος. Υπάρχουν πολλές παρανοήσεις για το ζήτημα. Πρώτα απ' όλα να ξεκινήσω από το γεγονός ότι πρόκειται για Ιδιωτική Εταιρεία και  όχι για Δημόσιο φορέα, όπως ακούω συχνά. Δεύτερον,υπάρχει μία φήμη ότι ΟΛΟΙ οι εργαζόμενοι σε αυτόν τον οργανισμό είναι μέτοχοι. Αυτό είναι λάθος. Μέτοχοι είναι μερικοί από τους παλιότερους εργαζόμενους και οι οικογένειες τους. Με  την βοήθεια εξαιρετικού σημειώματος της πρώην Βουλευτού, δημοσιογράφου Χριστίνας Ταχιάου το οποίο παραθέτω, εξηγώ:

Ο Ο.Α.Σ.Θ. είναι Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου. Ιδρύθηκε το 1957 με Νομοθετικό Διάταγμα και εκτελεί το έργο των αστικών συγκοινωνιών της Θεσσαλονίκης, με συμβάσεις παραχώρησης (οικονομικές συμφωνίες) που υπογράφονται με το δημόσιο. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει η κα. Ταχιάου στην σημείωση της, ένα από τα σκάνδαλα της σύμβασης είναι το ότι ΤΑ ΚΕΡΔΗ ΤΩΝ ΜΕΤΟΧΩΝ ΕΙΝΑΙ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΜΕΝΑ. Ας μας πει πρώτα, λοιπόν, ο Οργανισμός, από τον ισολογισμό του, που ΔΕΝ δημοσιεύτηκε, πόσα είναι τα έσοδα από τα εισιτήρια, ποια είναι τα κόστη λειτουργίας, ποιο είναι το ποσό της επιδότησης και ποιο είναι το ποσό που θα πάρουν, ως κέρδος, οι μέτοχοι βρέξει - χιονίσει.  Ο Οργανισμός, επικαλούμενος οφειλές του δημοσίου, δεν καταβάλλει στους εργαζομένους τους μισθούς τους, με αποτέλεσμα αυτοί να προβαίνουν σε κινητοποιήσεις, όπως τώρα η επίσχεση εργασίας. Αυτό σημαίνει ότι οι ΟΛΟΙ οι Έλληνες Πολίτες πληρώνουν από τους φόρους τους για τα διασφαλισμένα κέρδη των μετόχων του Οργανισμού Αστικών Συγκοινωνιών Θεσσαλονίκης.

Ποιοι είναι οι μέτοχοι: το απασχολούμενο κεφάλαιο του Ο.Α.Σ.Θ. είναι κατανεμημένο σε 424 ακέραιες μετοχές, εκ των οποίων οι 346 είναι κατανεμημένες σε 1.900 περίπου μικρομετόχους αυτοκινητιστές, οι 29 ανήκουν στην ΚΤΕΛ Θεσσαλονίκης Α.Ε., οι 25 ανήκουν στον Συνεταιρισμό των Εργαζομένων στον Ο.Α.Σ.Θ. και οι 24 ανήκουν στο νομικό πρόσωπο του Ο.Α.Σ.Θ. Υπάρχει, δηλαδή, μια μικρή στρατιά ανθρώπων οι οποίοι έχουν στα χέρια τους τις συγκοινωνίες, με την επιδότηση του κράτους. Η λύση δεν είναι, απλώς, η καταβολή μέρους της επιδότησης, προκειμένου να πληρωθούν οι εργαζόμενοι και να γυρίσουν στη δουλειά τους. Αυτό συμβαίνει συνήθως σε ετήσια βάση, τουλάχιστον τα 10 τελευταία χρόνια που τα τεκταινόμενα στην πόλη με ενδιαφέρουν προσωπικά.  Το απαιτητό πλέον είναι η νομοθετική αλλαγή, μια λύση που περνάει από την Βουλή των Ελλήνων, συνεπώς μια λύση καθαρά πολιτική.

Άκου (και αυτό) ανθρωπάκο

Υπάρχει ένα μεγάλο πλεονέκτημα όταν σχολιάζεις μια παράσταση που είδες στην τελευταία ημέρα της, ότι, πρακτικά, φροντίζεις για την υστεροφημία της και, επιπλπεόν, για το μέλλον των συντελεστών της. Ετσι λοιπόν δεν θα μπορούσα να παραλείψω τούτη την μικρή σημείωση για την δραματοποιημένη εκδοχή του "Άκου Ανθρωπάκο" του Βίλχελμ Ράιχ που παρακολούθησα με ενδιαφέρον, παιγμένο από τις Μαρία - Φανή Ψαθά, Όλγα Νικολαΐδου, Δέσποινα - Μαρίνα Σαμαρά. Θεωρώ ότι συγχαρητήρια αξίζουν σε όλες για το ισοροπημένο παίξιμο τους, ενώ, στην Δέσποινα - Μαρίνα Σαμαρά ταιριάζει ακόμα μεγαλύτερος έπαινος για την θεατρική διασκευή και την σκηνοθεσία. Ο μοναδικός παράταιρος της παρέας ήταν ο Στέλιος Βασιλικός, του οποίου ο ρόλος επεφύλαξε το προνόμιο να μην μπορώ να τον κρίνω για την δραματική του απόδοση, καθώς η σκηνοθέτης θέλησε να μας τον παρουσιάσει ως επί σκηνής ζωγράφο (ελπίζω ειλικρινά να έχει διαλέξει ένα επάγγελμα που να του ταιριάζει περισσότερο στον κανονικό του βίο). Προσωπικά θα παρακολουθούσα κι άλλη παράσταση του σχήματος αν τους ξαναπετύχαινα, και θα προσπαθήσω να θυμάμαι τα ονόματα τους.

Αν θέλετε να διαβάσετε περισσότερα για την παράσταση θα το κάνετε ΕΔΩ, ενώ για το πρωτότυπο έργο του Ράιχ θα σας συμβούλευα να επισκεφτείτε ένα καλό βιβλιοπωλείο. Είναι από τα βιβλία που κανείς πρέπει οπωσδήποτε να έχει διαβάσει στην ζωή του αν θεωρεί τον εαυτό του σκεπτόμενο πολίτη. 

Η αξιολόγηση του δημόσιου χώρου δεν επιτυγχάνεται με λύτρα

"Ως δήμαρχος Θεσσαλονίκης, είμαι αποφασισμένος λοιπόν να δώσω μάχη όχι μόνο για την επιβίωση αυτής της εξωστρεφούς συμμαχίας στη διακυβέρνηση των ΑΕΙ της Θεσσαλονίκης, αλλά και για τη μελλοντική της εδραίωση και εμβάθυνση. Σε αυτό το πλαίσιο θα πρότεινα και την καθιέρωση ενός τέλους εγγραφής, στα 500 ευρώ περίπου ετησίως για κάθε φοιτητή, που θα καθιστούσε την πλειοψηφία του φοιτητικού σώματος «ιδιοκτήτη» της αναβάθμισης του πανεπιστήμιου, ενεργό σύμμαχο της εξωστρεφούς συμμαχίας που περιέγραψα και πολέμιο των βανδαλισμών και της κομματικοποίησης, που ακόμη και σήμερα απαξιώνουν την εκπαίδευση των φοιτητών μας".

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, το υπόλοιπο άρθρο απολαμβάνετε ΕΔΩ.

Το παραπάνω απόσπασμα ανήκει σε χθεσινό άρθρο του Δημάρχου Θεσσαλονίκης κ. Γιάννη Μπουτάρη. Αφού προς χάριν της συζήτησης αποκλείσουμε το σενάριο της υπερβολικής εμπιστοσύνης προς κάποια πληρωμένη πένα, που, αποφάσισε να ξεπεράσει τον ρόλο της και να διαμορφώσει πολιτική εκτός από κείμενο, μπορούμε ελεύθερα να ενσκήψουμε πάνω στην άποψη που εκφράζεται περί της έμπνευσης σεβασμού του δημόσιου χώρου, που είναι και το θέμα της ως άνω παραγράφου.

Πέρα από το εφαρμόσιμο, νόμιμο, δίκαιο, ή εφικτό της πρότασης του κ. Μπουτάρη, τείνει να με απασχολήσει περισσότερο η ιδέα και η επεξεργασία της. Είναι λοιπόν σχετικά ασφαλές να εικάσουμε ότι ο κ. Μπουτάρης προτείνει το τίμημα επι τη εισόδω του φοιτητή ως μορφή συνιδιοκτησίας του πανεπιστημιακού χώρου, ώστε, ο φοιτητής να σεβαστεί τον χώρο και την αναδόμηση του, αφού θα έχει πληρώσει μέρος της. Η ιδέα φαίνεται να βασίζει στην άποψη της απώλειας της κοινωνικής συνοχής. Στην ιδέα δηλαδή ότι έχει χαθεί η σύνδεσή μας με τη κοινότητα, δεδομένου ότι ζούμε σε μεγάλες πόλεις, ή, στην περίπτωση των φοιτητών, στην άποψη ότι επειδή πολλοί εξ αυτών μετοικούν στην πόλη για να σπουδάσουν, θεωρούν ότι το "δημόσιο" δεν είναι δικό τους, είναι ξένο, άρα δεν τους απασχολεί η κατάληψή και ο βανδαλισμός του Πανεπιστημίου.

Η άποψη αυτή είναι απλά ρηχή. Το βασικό πρόβλημα του βανδαλισμού του όποιου δημοσίου χώρου δεν είναι η έλλειψη ιδιοποίησης, αλλά το αντίστροφο, ήτοι η αδυναμία της ελληνικής κοινωνίας να τον κατανοήσει ως κοινό αγαθό. Σε αυτό το ζητημα τρεις κατά την γνώμη μου παραμέτρους θα πρέπει να αναλύσει οποιοσδήποτε αποφασίσει να το προσεγγίσει ψύχραιμα. ΠΡΩΤΟ την πλεγματική σχέση του δημόσιου χώρου με το κράτος όπως έχει εγγραφεί στο συλλογικό ασυνείδητο του έλληνα πολίτη, καθώς αυτό φέρεται σε αυτό το πλαίσιο εγγραφής ως δημιουργός και φορέας του δημόσιου χώρου. ΔΕΥΤΕΡΟ η αντίληψη του Έλληνα πολίτη για την Πολιτεία και τις προσωπικές του σχέσεις με αυτή. ΤΡΙΤΟ την θέση που καταλαβαίνει ο Έλληνας ότι καταλαβάνει ως μέλος της Κοινωνίας.

Ως προς το πρώτο ζήτημα, στην πραγματικότητα τίθεται το θέμα του "κράτους - Δικαίου". Ο Έλληνας ανιλαμβάνεται (καλώς ή κακώς, δικαίως ή αδίκως) την Πολιτεία ως αυθαίρετη εξουσία οπότε, κατά την δεύτερη παράμετρο τους ζητήματος, οι σχέσεις του με αυτή είναι τυπικές και στην πραγματικότητα ανύπαρκτες. Ο δημόσιος χώρος σε αυτή την περίπτωση δεν αποτελεί κοινή περιουσία ούτε ευθύνη του κοινωνικού συνόλου. Περεταίρω, ο δημόσιος χώρος ανήκει στο αυθαίρετο κράτος, που είναι διάφορο από το προσωπικό συμφέρον και ελαφρώς αντίπαλο ως προς το κοινωνικό, αφού η κοινωνία γίνεται αντιληπτή ως ένα σύνολο μη εξυπηρετούμενο από το κράτος. Επιπλέον, το Κράτος -συμπαρασυρόμενη και η Πολιτεία, με την ευρύτερη έννοια του όρου- θεωρούνται "εξουσία". Το σύνδρομο του κατατρεγμένου αναξιοπαθούντα Έλληνα κάνει τα υπόλοιπα. Αν τον δημόσιο χώρο τον εκχωρεί η μισητή εξουσία, αλλά δεν είναι σε θέση να τον περιφρουρήσει από την μία, η κοινωνία δικαιούται να τον ιδιοποιηθεί, ήπια ή και με την χρήση βίας.

Η τρίτη παράμετρος στην πραγματικότητα είναι η διερεύνηση της σχέσης μεταξύ ατομικού και συλλογικού. Η de facto έλλειψη της κοινωνικής συνοχής στις Ελληνικές μεγαλοπόλεις οδηγεί σε μια ελληνική μορφή ηθικοποιημένου φιλοτομαρισμού που διαφέρει πολύ από κάθε ανάλογη πτυχή των υπόλοιπων Ευρωπαϊκών χωρών. Όπως σημειώνει εξαιρετικά εύστοχα σε άρθρο του στο ΒΗΜΑ ο διδάκτορας Σύγχρονης Ιστορίας του Πανεπιστημίου της Γλασκώβης κ. Μάρκος Καρασαρίνης "Η ειδοποιός διαφορά μεταξύ ιδιωτικού και δημοσίου στην ελληνική κοινωνία δεν έχει να κάνει μόνο με τη σχέση , αλλά και με την πολιτισμική διάστιξη μεταξύ καθαρού και βρόμικου. Για σημαντικό μέρος της ελληνικής κοινωνίας οτιδήποτε βρίσκεται εκτός οικίας, εκτός οικογένειας, εκτός του καθορισμένου, πειθαρχημένου και ελεγχόμενου ιδιωτικού χώρου, ταυτίζεται με το βρόμικο. Τα αδέσποτα ζώα είναι βρόμικα όχι επειδή δεν έχουν εμβολιαστεί, αλλά επειδή «κοιμούνται έξω». Τα φαγητά που δεν είναι σπιτικά εξ ορισμού θα ανήκουν σε κατώτερη κατηγορία υλικών, άρα είναι εξοβελιστέα. Ο άστεγος ή ο τοξικομανής συνδέεται εκ προοιμίου με ένα χώρο που διέπεται από εγγενή έλλειψη καθαριότητας". Τέτοιου είδους σκέψεις καθιστούν τον δημόσιο χώρο, αλλά και ο,τιδήποτε ανήκει "στους άλλους" ("έξω" δηλαδή από μένα) αντικείμενο φθονερής διεκδίκησης, και πεδίο ξεσπάσματος καταστροφικής μανίας αν και εφόσον η ιδιοποίηση του δεν μπορεί να εξασφαλιστεί, ή, εναλλακτικά, ακριβώς αυτή την ιδιοποίηση του, διότι ο νεοέλληνας αντιλαμβάνεται το "δημόσιο" ως κάτι πάνω στο οποίο μπορεί να αυθαιρετήσει μεν, αλλά να το μεταχειριστεί σα να ήταν μοναχά δικό του.

Από την άλλη μεριά, η διασφάλιση της ιδιοποίησης ουδόλως προστατεύει τον ιδιοποιημένο δημόσιο χώρο. Ο Χάμπερμας θα ήταν ευτυχής να μπορούσε να μελετήσει τον μετασχηματισμό της Ελληνικής κοινωνίας από το 2010 και εξής αναφορικά με την εξάλειψη των ορίων δημόσιου και ιδιωτικού, ατομικού και κοινωνίας, το οποίο στο έργο του "Θεωρία της Επικοινωνιακής Δράσης" αντιμετωπίζει ως αποτέλεσμα μιας γενικευμένης  λογικής επάρκειας και ελέγχου. Καθώς τα παραδοσιακά πολιτικά κόμματα και οι ομάδες συμφερόντων λειτουργούν ως υποκατάστατα για την συμμετοχική δημοκρατία, η κοινωνία ολοένα και περισσότερο διοικείται σε ένα επίπεδο μακριά από την ενεργό συνεισφορά των πολιτών.

Συνεπώς η πληρωμή 500 ευρώ για κάθε μέτοικο φοιτητή στην πόλη της Θεσσαλονίκης, δεν θα μπορέσει ούτε να λυσει κάποιο από τα παραπάνω ζητήματα, ούτε να συμβάλλει πιθανώς στον περιορισμό της βίας. Το ζήτημα δεν είναι να ιδιοποιηθεί ο εισακτέος το πανεπιστήμιο: αυτό το κάνει ήδη και με μεγάλη επιτυχία, θεωρώντας αυθαίρετα ότι βρίσκεται στην σφαίρα  εξουσίας του να κάνει ό,τι θέλει, επειδή είναι δημόσιο και όχι δικό του. Τα 500 ευρώ μάλλον ως εισητήριο που του δίνει το δικαίωμα και επίσημα να κάνει ό,τι θέλει θα τα δει. Το ζήτημα δεν είναι να βάλουμε αντίτιμο νομιμοποίησης της ιδιοποίησης του Δημοσίου χώρου, αλλά να εγκαθιδρύσουμε την έννοια και πολύ δε περισσότερο την λειτουργία του δημόσιου χώρου ως υλοποίηση της κατά Χάμπερμας "δημόσιας σφαίρας"*.

_________________

Στο έργο του "Ο δομικός μετασχηματισμός της δημόσιας σφαίρας" ο Χάμπερμας ανέπτυξε την θεμελιώδη έννοια της "δημόσιας σφαίρας", που αναδύθηκε στην Ευρώπη τον 18ο αιώνα ως χώρος κριτικής συζήτησης, ανοιχτός σε όλους, όπου οι ιδιώτες-πολίτες συγκροτούσαν ένα κοινό του οποίου η "η δημόσια λογική" θα ενεργούσε ως ένας έλεγχος για την κρατική εξουσία. Ο Χάμπερμας ισχυρίστηκε ότι πριν από το 18ο αιώνα, ο Ευρωπαϊκός πολιτισμός κυριαρχούνταν από μια "αναπαραστατική" κουλτούρα, όπου η κάθε πλευρά επεδίωκε να "αναπαραστήσει" τον εαυτό της στο κοινό με την απόλυτη κυριαρχία στους υποτελείς της. Ο Χάμπερμας ταύτισε την «αναπαραστατική κουλτούρα» ως αντίστοιχη του φεουδαρχικού σταδίου της ανάπτυξης σύμφωνα με την Μαρξιστική θεωρία, και ισχυρίστηκε ότι η έλευση του καπιταλιστικού σταδίου ανάπτυξης χαρακτηρίστηκε από την εμφάνιση της δημόσιας σφαίρας. Σύμφωνα με την άποψη του, η άνθιση των εφημερίδων, των περιοδικών, των ομάδων ανάγνωσης, των μασονικών στοών, και των καφέ του 18ου αιώνα στην Ευρώπη, υποδήλωναν με διαφορετικούς τρόπους την σταδιακή αντικατάσταση της "αναπαραστατικής" κουλτούρας από την κουλτούρα της δημόσιας σφαίρας. Ο Χάμπερμας ισχυρίστηκε ότι το ουσιώδες χαρακτηριστικό της κουλτούρας της "δημόσιας σφαίρας" ήταν η "κριτική" της φύση. Σε αντίθεση με την "αναπαραστατική" κουλτούρα όπου μόνο η μια πλευρά ήταν ενεργή και η άλλη παθητική, η κουλτούρα της δημόσιας σφαίρας χαρακτηρίζονταν από τον διάλογο καθώς τα ατομικά υποκείμενα είτε συναντιόνταν μέσα από τον διάλογο είτε αντάλλασσαν απόψεις μέσα από τα έντυπα μέσα ενημέρωσης. Μια ποικιλία παραγόντων είχαν ως αποτέλεσμα την παρακμή στην πράξη της δημόσιας σφαίρας, περιλαμβάνοντας την μεγέθυνση των εμπορικών μέσων ενημέρωσης, που μετέτρεψαν το κριτικό κοινό σε ένα παθητικό καταναλωτικό κοινό. Από την άλλη το κράτος πρόνοιας συγχώνευσε το κράτος με την κοινωνία τόσο απόλυτα που απομύζησε εντελώς την "δημόσια σφαίρα". Μετέτρεψε επίσης την "δημόσια σφαίρα" περισσότερο σε έναν χώρο ανταγωνισμού συμφερόντων για τους πόρους του κράτους παρά ως έναν χώρο προορισμένο για την ανάπτυξη μιας δημόσια προσανατολισμένης σκέψης για το ορθολογικό consensus. Πηγή.

Η εικαστική βόλτα της Πέμπτης: Μεγάλες προσδοκίες

Ο εικαστικός περίπατος που διοργανώνεται στο πλαίσιο του φεστιβάλ των Δημητρίων στην Θεσσαλονίκη είναι μία εμπνευσμένη ιδέα ηλικίας τριών ετών που, αν και  κακοποιηθηκε βάναυσα στα δύο πρώτα χρόνια της ηλικίας της*, μας δίνει παντοτε την δυνατότητα να ξετυλίξουμε την δημιουργηκότητά μας.  Φέτος τα πράγματα φαίνεται να πηγαίνουν καλύτερα και το ποργανωτικό μέρος της πρωτοβουλίας. Η Αντιδημαρχία Πολιτισμού ανέθεσε στους άξιους ανθρώπους της Δημοτικής Πινακοθήκης Θεσσαλονίκης να οργανώσουν την κατάσταση. Αν και ειδοποιηθήκαμε σχετικώς αργά, και ανταποκριθήκαμε ακόμη αργότερα, ετοιμάσαμε μία έκθεση με συνεργάτες και φίλους από την Ελλάδα και το εξωτερικό, και θα την παρουσιάσουμε αυτή την Πέμπτη 1η Οκτωβρίου κάνοντας εγκαίνια στις 8 το βράδυ.

Η ιδιαίτερότητα της έκθεσης "Σε μάρμαρο & χρώμα" είναι καθαρά δική μας. Διότι η έκθεση που πρότεινα στον Σταύρο Μυρωνίδη παρουσιάζει τους συνεργάτες μας εικαστικούς καλλιτέχνες στο Myrό Antiques House και την Greek Marble Initiative και ουδόλως είναι μέρος του προγράμματος της Myrό Gallery, από την οποία απομακρύνθηκα άλλωστε από πέρυσι, μεσούσης της εικαστικής σεζόν, με αποτέλεσμα να μην συμβάλλω πλέον στην διαμόρφωση του προγράμματος της. Είναι παράξενη η αίσθηση να στήνω και πάλι έκθεση στην Myrό Gallery, έναν χώρο που έζησα πολύ έντονα τα 4 τελευταία χρόνια συμβάλλοντας στην διαμόρφωση του, ως έκτακτος επισκέπτης!

Λεπτομέρεια από έργο του Δήμου Κηπουρού

Στην έκθεση παρουσιάζονται  έργα διεθνώς αναγνωρισμένων γλυπτών της Ελληνικής Πρωτοβουλίας Μαρμάρου και μαζί τους, έργα νέων, πολλά υποσχόμενων Ελλήνων καλλιτεχνών, στα οποία και θα σταθώ περισσότερο. Κατά την ίδια λογική, στους τοίχους αναρτώνται ζωγραφικά & χαρακτικά έργα εγκαθιδρυμένων στην Ελλάδα και το εξωτερικό εικαστικών, μαζί με έργα νεότερων ζωγράφων τους οποίους προτείνω να προσέξετε.

Στους  νέους ζωγράφους συγκαταλέγονται δύο απόφοιτοι της Καλών Τεχνών της Φλώρινας: ο προσωπικός φίλος και εξαιρετικός καλλιτέχνης Δήμος Κηπουρός (μαθητής του Γιάννη Καστρίτση) και εντελώς πρόσφατη γνώριμος Θεώνη Καρακάντζου(απόφοιτη του εργαστηρίου των Θωμά Ζωγράφου και Χάρη Κοντοσφύρη). Κι αν σκέπτεστε ότι η παραδοχή της φιλίας μου με τον Δήμο Κηπουρό αναστέλλει την δυνατότητα μου να κρίνω αδέκαστα την δουλειά του, αναλογιστείτε ότι πρώτα υπήρξα θαυμαστής της και κατόπιν δομήθηκε -και εξ αυτής της αφορμής- η φιλική σχέση. Η Θεώνη Καρακάντζου πάλι, είναι μία από τις 52 πτυχιακές που είχα την χαρά να δω όταν επισκέφτηκα την Φλώρινα για να παρακολουθήσω τις πτυχιακές εργασίες της Σχολής Καλών Τεχνών εκεί τον περασμένο Ιούνιο. Η δουλειά της Θεώνης είναι μία από τις περίπου 20 έξοχες δουλειές που είδα. Μακάρι να μπορέσω σύντομα, σε άλλα projects να βοηθήσω περισσότερους νέους καλλιτέχνες να αναδειχθούν. Είναι μεγάλη χαρά να το καταφέρνεις και κάπως στενόχωρο να μην το κάνεις. Νιώθεις ότι πέρασαν διαμάντια από τα χέρια τους αλλά τους φέρθηκες σα κοινά βότσαλα και τα πέταξες στην θάλασσα...

Έργο του Αναστάση Λεόνογλου,
από την σειρά "Home"

Το γλυπτικό μέρος της έκθεσης περιλαμβάνει 4 νέους καλλιτέχνες, οι οποίοι εργάζονται στην Greek Marble Initiative παράγοντας έργα τους από πέρυσι. Πρόκειται για τους Γκίβη Μιχαηλίδη (που έχω την χαρά να γνωρίζω πριν την σύσταση της Greek Marble Initiative, ακόμα από το 2011), Αναστάση Λεόνογλου (που με εξέπληξε ευχάριστα με την φετινή εμβάθυνση της δουλειάς του, που έδωσε άλλον "αέρα" στα φετινά έργα του), Γιάννη Μανικάτη (που μου επιφύλαξε την δεύτερη μεγαλύτερη έκπληξη φέτος με τους ανθρώπους - πουλιά του, δείγμα των οποίων θα δείτε στην έκθεση) και Στράτο Πάλλα. Οι τρεις πρώτοι καλλιτέχνες είναι απόφοιτοι του εργαστηρίου γλυπτικής της Καλών Τεχνών της Φλώρινας, με καθηγητές τους γλύπτες Βασίλη Βασίλη και Έκτωρα Παπαδάκη, και ο Στράτος Πάλλας από την Καλών Τεχνών της Θεσσαλονίκης με καθηγητές τον Γιώργο Τσάρα και την Μαρία Χαλβατζή.

Ο Γκίβη Μιχαηλίδης εδώ και ένα χρόνο περίπου αναπτύσσει μία σειρά από "λούτρινα" αρκουδάκια σε μάρμαρο που συμβολίζουν όσα πράγματα -υλικά και άυλα- αγαπάμε τόσο πολύ που θα κουβαλάμε μια ολόκληρη ζωή. Συχνά τα κακοποιοιύμε ή αφηνουμε τον χρόνο να τα φθείρει. Ακόμα κι έτσι όμως πασχίζουμε να κρατήσουμε στην ζωή μας, όπως τα παιδιά το λούτρινο που ακόμα και μανταρισμένο ή κουρέλι δεν θα θελήσουν ποτέ να αποχωριστούν. Η δουλειά του γλυπτικά είναι εξαιρετικά ενδιαφέρουσα, τόσο για τα δραματικά στοιχεία όσο και για τα υπερρεαλιστικά που ενσωματώνει.

"Mr. Birdman" του Γιάννη Μανικάτη

Ο Αναστάσης Λεόνογλου εξέλιξε φέτος την σειρά του με γλυπτά που απεικονίζουν σπίτια. Τα γλυπτά του διέρχονται διάφορες καταστάσεις συμβολίζοντας την προσφυγιά, το σπίτι - καταφύγιο, το μίζερο σπίτι, την εστία, την θαλπωρή, την οικογένεια.... Η αμφισημία είναι κύριο καρακτηριστικό της δουλειάς του, που είναι αφαιρετική κατά το φορμαλιστικό μέρος και συμβολική κατά το πλήθος των ζητημάτων που συζητά.

Ο Γιάννης Μανικάτης περνά μέσα από τους ανθρώπους πουλιά του καταστάσεις της ανθρώπονης προσωπικότητας, αλλά, πιότερο νομίζω, έχει διάθεση να απεικονίσει κοινωνικούς τύπους που τρχοπεδίζουν καταστάσεις. Φαντάζομαι -και ελπίζω- ότι η σειρά θα συνεχιστεί δίνοντας την ευκαιρία στον καλλιτέχνη να αναπτύξει ένα μεγάλο μπουκέτο προβληματισμών μέσα από αυτό το εικαστικό όχημα.

Η δουλειά του Στράτου Πάλλα είναι ενδιαφέρουσα αλλά αναζητά μύστες. Έτσι δεν θα την σχολιάσω, και θα αφήσω τον θεατή - επισκέπτη να φιλοσοφήσει.

Εξάλλου, ο επισκέπτης, κατά την είσοδο του, περνά μέσα από την εγκατάσταση “the contemporary classic“  (= το σύγχρονο κλασσικό). Ρόλος της συνδέσει το παρελθόν με το παρόν, επιδεικνύοντας χωρίς διάθεση διδακτισμού, ότι κλασσικές φόρμες μπορούν να συνδεθούν αρμονικά με την σύγχρονη τέχνη σε ενεστώτα και μέλλοντα χρόνο. Με επίκεντρο έναν χαρακτηριστικό πίνακα - αντίκα του 17ου αιώνα, σε συνδυασμό με έπιπλα του Μοντερνισμού και σύγχρονη παραστατική γλυπτική, θα αποπειραθούμε να δημιουργήσουμε ένα περιβάλλον άχρονο δίχως να είναι άχρωμο. Θα παρακαλέσω να είστε επιεικής με αυτή την εγκατάσταση διότι δεν την παρουσιάζουν καλλιτέχνες, αλλά ο Σταύρος Μυρωνίδης κι εγώ. Προέκυψε από μια συζήτηση και αποτελεί έναν πειραματισμό.

Η πιο ενδιαφέρουσα εγκατάσταση είναι σαφώς άλλη. Στο μέσο της κεντρικής αίθουσας θα βρίσκεται η γλυπτική εγκατάσταση “Τhe machine“ του Γιώργου Σπυριδόνωβ, του αξιόλογου τεχνικού βοηθού των συμποσίων μας της Greek Marble Initiative, μια δουλειά με steampunk αναφορές. H εγκατάσταση αποπειράται την αντιστροφή της εγγραφής του ρόλου του μαρμάρινου γλυπτού στο συλλογικό ασυνείδητο, καθώς αυτό από αντικείμενο επεξεργασίας με μηχανικά μέσα, υιοθετεί την μορφή του εξαρτήματος, συμβάλλοντας σε μια μηχανή με συμπαντικές απολήξεις.

Δεν ξέρω πως ας φαίνονται όλα αυτά, αλλά θα ειλικρινά θα χαρώ πολύ να έρθετε να κουβεντιάσουμε μαζί και παρέα με τους καλλιτέχνες. Σας περιμένω.

________________
*Η φετινή μας απόφαση να συμμετέχουμε με έκθεση στην Myrό Gallery  θα μπορούσε να χαρακτηριστεί "το τρις εξαμαρτείν ουκ ανδρός σοφού". Τα δύο προηγούμενα χρόνια οι άνθρωποι που επελέγησαν να υλοποιήσουν την ενδιαφέρουσα ιδέα της Αντιδημαρχίας Πολιτισμού της πόλης "έστησαν" τις γκαλερί στο ραντεβού. Οι μόνοι που είδαμε να έρχονται ήταν εθελοντές των Δημητρίων με οδηγίες να κολλήσουν σε διάφορα σημεία των αιθουσών διαφημιστικά αυτοκόλλητα των πολιτιστικών εκδηλώσεων των Δημητρίων. Κόσμο, πολύ δε περισσότερο group καθοδηγούμενα από θεωρητικούς τέχνης, όπως μας είχε ειπωθεί, δεν είδαμε ούτε για δείγμα. Και τις δύο χρονιές περιμέναμε υπομονετικά μέχρι τις 12 το βράδυ, αλλά, εκτος από δικούς μας φίλους και πελάτες δεν πάτησε κανείς άλλος. Άλλωστε, οι ομάδες που θα συγκεντρώνονταν σε διάφορες μεριές της πόλης και θα περνούσαν από τις γκαλερί πήγαν καθ' υπόδειξιν μονάχα σε μερικές από τις 12 που συμμετείχαν στην δράση, και οι υπεύθυνοι για αυτό το μπάχαλο απλά δεν σήκωναν τα τηλέφωνα τους για πολλές μέρες κατόπιν, αφήνοντας τόσο έκθετη την Διεύθυνση Πολιτισμού του Δήμου, όσο και τις γκαλερί, ιδίως ως προς τους καλλιτένες τους, που τους έστησαν να περιμένουν να ξεναγήσουν τον κόσμο όλο το βράδυ.
___________________


ΥΓ. Επίσημη ανακοίνωση της έκθεσης με αναλυτικά βιογραφικά όλων των συμμετεχόντων (που είναι πολλοί περισσότεροι από όσους αναφέρονται στην παρούσα σημείωση) ΕΔΩ.

Ms. Rebecca A. Fong -a notable diplomatic appointment in Thessaloniki, Greece

Three days ago, the American Consulate General in Thessaloniki announced the arrival of the new Consul General Ms. Rebecca A. Fong, who is succeeding Robert P. Sanders. Considering her station in  major posts during troubled times, I presume US considers Thessaloniki a strategic asset, and her appointment in the area cannot go unnoticed.

Prior to her assignment to Thessaloniki, as a career Foreign Service Officer, Ms. Fong has served at the U.S. Consulate in Herat, Afghanistan; the U.S. Embassy in Damascus, Syria; the U.S. Embassy in Amman, Jordan; the U.S. Embassy in Baghdad, Iraq; the U.S. Embassy in Manama, Bahrain. More notably, she has also been serving as the Advisor on Financial and Investment Affairs at the U.S. Mission to OECD in Paris, France. During her public service career she also served in Algeria, Russia, Croatia and Italy. Prior to joining the State Department Ms. Fong was the Vice President of International Operations for The Gap.

Ms. Fong speaks Greek, Dari, Arabic, French, Chinese and Russian. She holds an M.A. degree in International Policy Studies and an M.A. in Russian Language and Literature. She is a graduate of the University of California with a B.A. in Russian Area Studies and B.S. in Biochemistry. She is a native of California.

Usually the diplomatic appointments last 3 years; if you consider how the next three years will be for Greece and Thessaloniki you will comprehend better my excitement on having a so strong consul appointed and stationed in the region. 

Μύηση στον χρωστήρα του Βαγγέλη Ρήνα

<πατήστε πάνω στην φωτογραφία για να την μεγενθύνετε>

Σε συνέχεια της συνεργασίας του Οίκου Δημοπρασιών Myrό Antiques House του Σταύρου Μυρωνίδη με το ξενοδοχείο Hyatt Regency Thessaloniki, φιλοξενείται η εξαιρετική έκθεση του ζωγράφου, γλύπτη και χαράκτη Βαγγέλη Ρήνα. Ο έλληνας εικαστικός καλλιτέχνης σταδιοδρομεί με επιτυχία τα είκοσι τελευταία χρόνια διεθνώς, απαριθμεί πολλές βιβλιογραφικές αναφορές και έχει δείξει την δουλειά του στις πρωτεύουσες της τέχνης αλλά και -προς τιμήν του- πολλά μέρη σε όλη την χώρα, φανερά από επιλογή, ώστε να μπορέσει μεγάλη μερίδα κόσμου να συνδιαλεχθεί με την πλούσια σε νοήματα τέχνη του. Η έκθεση στην Θεσσαλονίκη δεν είναι ενδιαφέρουσα, απλώς και μόνο επειδή τα τελευταία χρόνια ο καλλιτέχνης εργάζεται εντατικά και ταξιδεύει συχνά, με αποτέλεσμα οι εκθέσεις του στην πατρίδα να έχουν αραιώσει, αλλά διότι τα έργα που εκτίθενται είναι ιδιαίτερα αντιπροσωπευτικά. Η αναφορά μου αγκαλιάζει περισσότερο τα ζωγραφικά έργα. Τα γλυπτικά που εκτίθενται είναι εξίσου ενδιαφέροντα, αλλά συνομιλούν να διαφορετικό τρόπο με τον επισκέπτη και αξίζουν ξεχωριστής επισκόπησης και σχολιασμού

Σε άρθρο του περιοδικού New York Art εξ αφορμής πρόσφατης έκθεσης του  Βαγγέλη Ρήνα στο Tenri Cultural Institute με τίτλο "Περάσματα: Απώλεια, Αναζήτηση, Άνοδος" (“Passages: Loss, Search, Ascent”) υπό την επιμέλεια της επίσης εξαιρετικής και σταδιοδρομούσας στο εξωτερικό ελληνίδας Thalia Vrachopoulos, γίνονται αναφορές στην ελληνικότητα του φωτός, της αλλά και στη αντίστιξη που επιχειρείται από τον καλλιτέχνη ενόψει της διατομής του ένδοξου παρελθόντος με την σημερινή πραγματικότητα σε όλες τις πτυχές της. Αν και η ανάγνωση του άρθρου ήταν σχήμα πρωθύστερο για μένα, αφού δεν είχα την ευκαιρία να δω έκθεση από κοντά, θεωρώ ότι καθένας πιυ α νιώσει την ουσία του έργου του Ρήνα θα διαγνώσει την δύναμη των πινάκων στην κοφτερή, ταχύτατη πινελιά, στα δυναμικά διανύσματα που απεικονίζονται και αποτάσσουν τα σκοτάδια, στον αέρα που μοιάζει να μην είναι ακίνητος, στα αστικά τοπία που συντίθενται από διαλύσεις, και τα παράλια νησιώτικα που διαλύονται στο φως και στην θαλάσσια σταθερά.

Δεν είναι μονάχα οι διαστάσεις των πινάκων που επιβάλλουν στον εξοικειωμένο φιλότεχνο να σταθεί μερικά βήματα πίσω ώστε να αγκαλιάσει με τα μάτια του, αλλά η φωνή των έργων. Ειλικρινά θα ήθελα να ενθαρρυνω καθέναν που σκέπτεται ότι η παραστατική ζωγραφική δεν είναι σύννομη με το πνεύμα της εποχής, διότι δεν μπορεί να αποδώσει τις μετεγγραφές της, να δει τα έργα από κοντά στην έκθεση. Με εξαιρετικά χαρακτηριστικό τρόπο τα έργα του Βαγγέλη Ρήνα που δεσπόζουν στον χώρο του ξενοδοχείου, υπερβαίνουν με άνεση την λαμπερή πολυτέλεια που συνήθως κυριαρχεί στους χώρους του, διεκδικώντας το σύνολο της προσοχής του κάθε καλλιεργημένου ανθρώπου, ο οποίος είναι πρακτικά αδύνατον να τα προσπεράσει. Ορισμένως, ανοίγουν πόρτες σε άλλες πραγματικότητες, όπως συχνά συμβαίνει με τους καλύτερους των εικαστικών δημιουργών, με την διαφορά ότι τα έργα του Βαγγέλη Ρήνα ανοίγουν την πόρτα στην δική σας εναλλακτική πραγματικότητα με την υπόσχεση ότι θα συνομιλήσουν μονάχα με τους μύστες. Ναρθηκοφόροι μεν πολλοί, Βάκχοι δε τε παύροι.

Σχετικά άρθρα

Για την έκθεση στην Θεσσαλονίκη έγραψα ένα συνοπτικό σημείωμα στο περιοδικό μας 

Arts & Antiques στα αγγλικά -εξαιτίας διεθνούς απεύθυνσης- που βρίσκετε ΕΔΩ. 

Σε επισκόπηση παρελθοντικών δημσιεύσεων για τον Βαγγέλη Ρήνα, 

βρήκα ενδιαφέρον το άρθρο του New York Arts magazine, 

αν και αναφέρεται σε συγκεκριμένη έκθεση περιλαμβάνει εύστοχες  παρατηρήσεις 

που διατρέχουν το έργο του Ρήνα, ΕΔΩ.